II SAB/Sz 9/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marzena Iwankiewicz po rozpoznaniu w dniu 7 kwietnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. T. na bezczynność Wojewody w przedmiocie rekompensaty za mienie pozostawione poza granicami Polski postanawia: 1. odrzucić skargę 2. zwrócić skarżącemu M. T. wpis w kwocie [...]zł. ([...] złotych) W dniu 21 stycznia 2026 r. M. T. wniósł skargę na bezczynność Wojewody Zachodniopomorskiego w sprawie wypłaty rekompensaty za mienie pozostawione poza granicami Polski. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z 29 stycznia 2026 r. wezwano skarżącego do wskazania w terminie 7 dni, czy przed wniesieniem skargi na bezczynność organu zwracał się z ponagleniem do organu wyższego stopnia za pośrednictwem organu prowadzącego postępowanie. W piśmie, które wpłynęło do Sądu w dniu 4 marca 2026 r. (k.48) skarżący wyjaśnił, że formalnego ponaglenia w trybie art. 37 § 1 k.p.a. nie złożył. Ponaglenie takie złożył dopiero 26 lutego 2026 r. na dowód czego dołączył odpis ponaglenia (k. 50). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania skargi Sąd zawsze bada legitymację skargową strony, zachowanie terminu do wniesienia skargi oraz jej warunków formalnych, a przede wszystkim dokonuje oceny dopuszczalności skargi, w tym m.in. bada, czy strona skarżąca wyczerpała środki zaskarżenia w administracyjnym toku instancji. Zgodnie bowiem z art. 52 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r., poz. 143) - dalej: "p.p.s.a.", skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka (§ 1). Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie (§ 2). Z kolei art. 53 § 2b p.p.s.a. stanowi, że skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Z przepisów art. 37 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2025 r., poz. 1691) - dalej: "k.p.a.", wynika, że stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli: 1) nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (bezczynność); 2) postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość) (§ 1). Ponaglenie zawiera uzasadnienie (§ 2), przy czym wnosi się je: 1) do organu wyższego stopnia za pośrednictwem organu prowadzącego postępowanie; 2) do organu prowadzącego postępowanie - jeżeli nie ma organu wyższego stopnia (§ 3). Z przytoczonych powyżej regulacji wynika, że strona, która uważa, że organ działa przewlekle lub jest bezczynny, powinna wnieść ponaglenie, o jakim mowa w art. 37 k.p.a. Uprzednie wniesienie ponaglenia stanowi niezbędny warunek złożenia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego na bezczynność organu. W przedmiotowej sprawie powyższy warunek nie został spełniony, bowiem skarżący nie wyczerpał trybu opisanego w art. 37 k.p.a. w zw. z art. 53 § 2b p.p.s.a., skutkiem czego jego skarga wniesiona do tutejszego Sądu jest niedopuszczalna. Brak wniesienia ponaglenia wynika zarówno z analizy akt sprawy jak i odpowiedzi skarżącego na wezwanie Sądu. Skarżący dopiero w piśmie z dnia 26 lutego 2026 r., a więc po wniesieniu do sądu skargi, wystąpił do organu wyższego stopnia z ponagleniem na nie załatwienie w terminie sprawy w przedmiocie wypłaty rekompensaty za mienie pozostawione poza granicami Polski. Dopiero wyczerpanie środków zaskarżenia w postępowaniu administracyjnym (tj. przed właściwymi organami administracji publicznej) może otworzyć skarżącemu drogę do skutecznego złożenia skargi do sądu administracyjnego na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ. Strona skarżąca przed wniesieniem nie zwracała się z ponagleniem, a zatem, nie wyczerpała przysługujące jej środki zaskarżenia w rozumieniu art. 52 § 1 i 2 p.p.s.a., co czyni jej skargę niedopuszczalną. Następstwem niedopuszczalności skargi jest jej odrzucenie z uwagi na niemożność przyjęcia skargi przez sąd do merytorycznego rozpoznania i rozstrzygnięcia (tak: NSA w postanowieniu z 28 października 2016 r. sygn. akt I OSK 125/15, dostępne na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl). Zgodnie bowiem z treścią art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn (aniżeli wskazane w punktach od 1 do 5a), wniesienie skargi jest niedopuszczalne. Mając na uwadze przedstawione powyżej okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie - na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 p.p.s.a. O zwrocie wpisu postanowiono na postawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a.