II SAB/Sz 94/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj po rozpoznaniu w dniu 26 maja 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. L. oraz małoletniej W. L. reprezentowanej przez przedstawiciela ustawowego M. L. na bezczynność i przewlekłość Burmistrza Miasta w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie lokalu socjalnego postanawia: odrzucić skargę. Uzasadnienie : Pismem z dnia 17 lutego 2022r. M. L. występując we własnym imieniu jak i swojej małoletniej córki W. L. wniosła skargę na bezczynność i przewlekłość Burmistrza Miasta przy przydziale mieszkania komunalnego z zasobów gminy P.. Zdaniem Skarżącej doszło do bezczynności oraz przewlekłości Organu w przydziale mieszkania komunalnego od momentu złożenia przez Nią wniosku w 2009 r. do momentu odrzucenia wniosku z uwagi na przekroczenie dochodów. Ponadto Skarżąca podniosła, że kolejnym dowodem na przewlekłość oraz bezczynność ze strony Burmistrza Gminy P. jest okoliczność, że nie wydano Jej lokalu socjalnego przydzielonego wyrokiem Sądu Rejonowego z 2013 r. W odpowiedzi na skargę Burmistrz Miasta wniósł o jej odrzucenie na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., gdyż wynajem lokali komunalnych jest realizowany w drodze umowy cywilnoprawnej. Z akt nadesłanych przez Organ wynika, że w dniu 2 grudnia 2009 r. M. L. złożyła w Urzędzie Miejskim w P. wniosek o przydział mieszkania komunalnego. Pismem z dnia 1 września 2020 r. Burmistrz Miasta poinformował Skarżąca, że w wyniku weryfikacji wniosku na podstawie dostarczonych zaświadczeń o osiąganych dochodach ustalono, że jej Rodzina nie kwalifikuje się do przydziału mieszkania z zasobów gminnych z uwagi na dochód przekraczający obowiązujące kryterium. Jednocześnie Organ poinformował Stronę, że wniosek został skreślony z rejestru wnioskodawców ubiegających się o przydział mieszkania. W piśmie z dnia 19 lutego 2021 r. Organ udzielił Skarżącej kolejnych informacji w sprawie mieszkaniowej, że lokal przy ul. [...] w P. zajmowała bezumownie i wyrokiem [...] orzeczono eksmisję. Natomiast o skreśleniu wniosku z 2009 r. o przydział mieszkania komunalnego z listy wnioskodawców ubiegających się o lokal została poinformowana pismem z dnia 1 września 2020 r. Z kopii orzeczenia Sądu Rejonowego S. wydanego w dniu [...] sierpnia 2013 r. w sprawie z powództwa Gminy P. wynika, że Sąd nakazał Skarżącej wraz z Rodziną opróżnić lokal mieszkalny w P. przy ul. [...] i ustalił, że pozwanym przysługuje uprawnienie do lokalu socjalnego. Ponadto Sąd wstrzymał wykonanie nakazu eksmisji do czasu zaoferowania przez Gminę lokalu socjalnego. W piśmie z dnia [...] marca 2021 r. Burmistrz Miasta ponownie poinformował Skarżącą o załatwieniu i zakończeniu sprawy przydziału mieszkania na Jej wniosek z 2009 r. oraz, że w chwili obecnej Gmina nie jest zobowiązana do zapewnienia Jej i Córce socjalnego lokalu na podstawie ww. wyroku, gdyż Skarżąca opuściła lokal mieszkalny objęty nakazem eksmisji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2167, z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przede wszystkim przez kontrolę działalności administracji publicznej, która sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Granice właściwości rzeczowej wojewódzkich sądów administracyjnych sprecyzowane zostały w przepisach art. 3 § 2-3 oraz art. 4 i art. 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329; dalej w skrócie "p.p.s.a."), jak również wynikają ze szczególnych przepisów zawartych w innych aktach prawnych. W świetle art. 3 § 2 pkt 8 i 9 p.p.s.a. przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego może stać się przedmiotem skargi tylko w takim zakresie, w jakim postępowanie to dotyczy aktów lub czynności określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a. (tj. decyzji administracyjnych, wyszczególnionych postanowień oraz innych aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, a także interpretacji podatkowych) albo w przepisach szczególnych, do których odnosi się art. 3 § 2 pkt 9 i § 3 p.p.s.a. Nadto zgodnie z art. 53 § 2b p.p.s.a., skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. W niniejszej sprawie M. L. - występując we własnym imieniu oraz swojej małoletniej córki – zarzuca Burmistrzowi Miasta bezczynność i przewlekłość w sprawie przydziału Jej lokalu socjalnego na wniosek z 2009 r. i na skutek także wyroku Sądu Rejonowego [...] w S. z dnia [...] sierpnia 2013 r. o sygn. akt [...] Należy podkreślić, że kwestia zasad gospodarowania mieszkaniowym zasobem gminy uregulowana została w ustawie z 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego. Zgodnie z art. 4 ust. 1 i 2 ustawy, tworzenie warunków do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych wspólnoty samorządowej należy do zadań własnych gminy, która na zasadach i w wypadkach przewidzianych w tej ustawie, zapewnia lokale socjalne i lokale zamienne, a także zaspokaja potrzeby mieszkaniowe gospodarstw domowych o niskich dochodach. Z zasobu mieszkaniowego gmina wydziela część lokali, które przeznacza się na wynajem jako lokale socjalne. Umowę najmu lokalu socjalnego zawiera się na czas oznaczony (art. 23 ustawy). Umowa najmu lokalu socjalnego, z zastrzeżeniem art. 14 ust. 1, może być zawarta z osobą, która nie ma tytułu prawnego do lokalu i której dochody gospodarstwa domowego nie przekraczają wysokości określonej w uchwale rady gminy podjętej na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 2, z uwzględnieniem art. 21b. Zgodnie z poglądem wyrażonym w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 lipca 2008 r., sygn. akt I OPS 4/08 (Lex), postępowanie w zakresie udzielania pomocy mieszkaniowej przez gminę składa się z dwóch etapów. W pierwszym wnioskujący o najem lokalu składa wniosek, który podlega analizie i weryfikacji przez właściwy organ gminy. Następnie wniosek jest rozpoznawany przez organ, który rozstrzyga o zakwalifikowaniu i umieszczeniu na liście oczekujących na najem lokalu bądź o odmowie zakwalifikowania i umieszczenia na liście. W tym pierwszym etapie działanie organu ma charakter administracyjnoprawny, bowiem organ decyduje o tym, czy danej osobie może być udzielona pomoc w zakresie jej potrzeb mieszkaniowych, z wykorzystaniem lokali znajdujących się w mieszkaniowym zasobie gminy. Etap ten jest wykonywaniem publicznoprawnych zadań gminy. Drugi etap postępowania w zakresie udzielania konkretnej pomocy mieszkaniowej, związany jest natomiast z podjęciem czynności cywilnoprawnych, zmierzających do zawarcia umowy najmu. Przyznanie lokalu socjalnego następuje więc w formie czynności prawnej właściwej prawu cywilnemu, a nie w formie władczego aktu administracyjnego wydawanego na podstawie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Z powyższego wynika, że jedynie postępowanie w zakresie zakwalifikowania i umieszczenia na liście oczekujących na najem lokalu podlega kognicji sądów administracyjnych. W orzecznictwie podkreśla się, że czynności organu wykonawczego gminy zatwierdzające listę oczekujących, a także pisma zawiadamiające o niespełnieniu przesłanek do ubiegania się o lokal są więc czynnościami, o jakich mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. (por. postanowienia NSA: z dnia 12 maja 2016 r., sygn. I OSK 3425/15; z dnia 23 marca 2016r., sygn. I OSK 354/16). W konsekwencji bezczynność i przewlekłość w wydaniu takiego aktu może być przedmiotem skargi do sądu administracyjnego (por. postanowienie WSA w Poznaniu z dnia 13 kwietnia 2021 r. IV AB/Po 21/21 - Lex). W tym miejscu należy wskazać na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 czerwca 2020 r. sygn. akt II OPS 5/19 (Lex), zgodnie z którą "wniesienie skargi na bezczynność po zakończeniu przez organ administracji publicznej prowadzonego postępowania poprzez wydanie decyzji ostatecznej stanowi przeszkodę w merytorycznym rozpoznaniu takiej skargi przez sąd administracyjny w zakresie rozstrzygnięcia podjętego na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi". W uchwale tej Sąd orzekł między innymi, że kontrolowany w wyniku skargi na bezczynność (przewlekłość) stan rzeczy musi być w dacie wniesienia skargi aktualny, nie zaś historyczny. Wniosek taki znajduje swoje uzasadnienie w normatywnej treści pojęć bezczynności i przewlekłości, a wspiera go wspólna na gruncie regulacji postępowania administracyjnego i postępowania przed sądami administracyjnymi instytucja ponaglenia. Sąd podkreślił także, że za niedopuszczalną należy uznać skargę na bezczynność (przewlekłość) wniesioną po zakończeniu postępowania administracyjnego. Odmienne rozumowanie oznaczałoby, że środek ten zamiast w swoim celu zmierzać do likwidacji stanu bezczynności, powiązany byłby zasadniczo z celem wykraczającym poza zakres postępowania administracyjnego, a więc z dążeniem do uzyskania prejudykatu. Natomiast w uchwale z dnia 7 marca 2022 r. II OPS 1/21 (Lex) Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego wniesiona po jego ostatecznym zakończeniu, poprzedzona ponagleniem złożonym w jego toku, podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. Jak wynika z akt pismem z dnia 1 września 2020 r. Burmistrz Miasta poinformował Skarżącą, że w wyniku weryfikacji wniosku na podstawie dostarczonych zaświadczeń o osiąganych dochodach ustalono, że jej Rodzina nie kwalifikuje się do przydziału mieszkania z zasobów gminnych z uwagi na dochód przekraczający obowiązujące kryterium. Jednocześnie Organ poinformował Stronę, że wniosek został skreślony z rejestru wnioskodawców ubiegających się o przydział mieszkania. Postępowanie w sprawie z wniosku Skarżącej o przydział mieszkania komunalnego zostało zatem ostatecznie zakończone dyskwalifikacją z listy oczekujących na mieszkanie gminne ze względu na niespełnienie wszystkich warunków przyznania lokalu z gminy, o czym Skarżąca została zawiadomiona w 2020 r. oraz w kolejnych pismach Organu (opisane w stanie faktycznym). Należy podkreślić, że w aktach sprawy znajdują się pisma Skarżącej oraz skarga kierowane do Organu oraz Prezydenta Miasta S. ponaglające Jej sprawę przydziału mieszkania komunalnego. W konsekwencji, skargę na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Burmistrza Miasta w przedmiocie rozpoznania wniosku o przydział lokalu komunalnego należało uznać za niedopuszczalną. Natomiast co do kwestii prawa do lokalu socjalnego wynikającego z wyroku Sądu Rejonowego w sprawie cywilnej o eksmisję należy wyjaśnić, że sprawa o eksmisję z lokalu mieszkalnego jest sprawą stricte cywilną i kwestia zaoferowania Skarżącej, po wyroku, odpowiedniego lokalu socjalnego nie podlega żadnej kontroli i ocenie sądów administracyjnych. Sąd administracyjny nie jest tu właściwy. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 p.p.s.a. orzekł o odrzuceniu skargi.