II SO/Sz 11/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Stefan Kłosowski po rozpoznaniu w dniu 20 grudnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E. I. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zmiany decyzji ustalającej opłatę za pobyt w domu opieki społecznej postanawia: odmówić przywrócenia terminu do wniesienia skargi. Decyzją z dnia [...] r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Dyrektora Miejskiego Osrodka Pomocy Rodzinie w Ś. z dnia [...] r. w przedmiocie zmiany decyzji ustalającej E. I. opłatę za pobyt w domu opieki społecznej. Decyzja organu odwoławczego została doręczona E. I. w dniu 28 lutego 2017 r., do rąk osoby uprawnionej (vide: potwierdzenie odbioru przesyłki w aktach administracyjnych). W dniu 23 października 2017 r. (data stempla na kopercie) E. I. zwróciła się bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na ww. decyzję organu drugiej instancji z dnia [...] r. Do przedmiotowego wniosku (zarejestrowanego pod sygn. akt II SO/Sz 11/17) skarżąca nie dołączyła skargi. Na wezwanie sądowe, w terminie siedmiodniowym, skarżąca nadesłała dwa odpisy skargi z dnia 18 listopada 2017 r. W uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu skarżąca podniosła, że "4 dni temu", dowiedziała się, całkiem przypadkowo, że została wydana decyzja w sprawie jej odwołania z dnia [...] r. Oświadczyła, że nie uświadamia sobie momentu odebrania decyzji lub aby wręczono skarżącej zawiadomienie o złożeniu decyzji w depozycie placówki pocztowej. Wskazała, że jest osobą poważnie chorą, nie opuszcza łóżka i nie miałaby możliwości udania się do placówki pocztowej, pod odbiór przesyłki. Nadmieniła również, że osobiście nie jest zdolna do obsługi korespondencji jej spraw i korzysta z pomocy osoby trzeciej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na ww. wniosek wniosło o jego odrzucenie lub oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: W myśl art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., zwanej dalej: "P.p.s.a."), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Orzeczenie w tym przedmiocie może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Warunkiem skuteczności wniosku o przywrócenie uchybionego terminu jest łączne spełnienie przesłanek określonych w art. 86, a ponadto w art. 87 P.p.s.a., tj. uprawdopodobnienie przez stronę braku winy w uchybieniu terminu (art. 86 § 1 i art. 87 § 2 P.p.s.a.), spowodowanie przez uchybienie terminu ujemnych skutków dla strony (art. 86 § 2 P.p.s.a.), dochowanie terminu do wniesienia wniosku (art. 87 § 1 P.p.s.a.) i dopełnienie uchybionej czynności (art. 87 § 4 p.p.s.a.). W okolicznościach sprawy bezsporne jest, że zaskarżona decyzja została doręczona skarżącej w dniu 28 lutego 2017 r., do rąk osoby uprawnionej, w miejscu pobytu skarżącej, tj. Domu Pomocy Społecznej w C.. Trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi upływał w dniu 30 marca 2017 r. Skarżąca wystąpiła z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia skargi dopiero w dniu 23 października 2017 r., wskazując, że cztery dni wcześniej, przypadkowo dowiedziała się o wydaniu zaskarżonej decyzji. W ocenie Sądu, wymogi formalne wniosku o przywrócenie terminu zostały w sprawie spełnione, co przy braku istnienia okoliczności przeciwnych wskazujących na inną datę ustania przyczyny uchybienia terminowi, obliguje Sąd do merytorycznej oceny tego wniosku. Sąd wskazuje, że przywrócenie uchybionego terminu może nastąpić jedynie wtedy, gdy strona w sposób przekonujący, zaprezentowaną argumentacją, uprawdopodobni brak swojej winy w dołożeniu należytej staranności przy dokonaniu czynności procesowej. Sąd, oceniając należytą staranność, powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, tj. bada, czy strona była w stanie pokonać (usunąć) przeszkodę przy użyciu sił i środków normalnie dostępnych, nie ryzykując zdrowiem lub życiem własnym bądź innych, lub nie narażając siebie bądź innych na poważne straty majątkowe (por. wyrok NSA z dnia 14 maja 1998 r., sygn. akt IV SA 1153/96, opubl. w Lex nr 45637). Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i może mieć miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Do przeszkód tych zalicza się stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą. Skarżąca na poparcie wniosku o przywrócenie terminu podniosła, że nie uświadamia sobie momentu odebrania zaskarżonej decyzji lub wręczenia jej zawiadomienia o złożeniu decyzji w depozycie placówki pocztowej. Skarżąca wskazała ponadto na swoją sytuację zdrowotną – jest osobą poważnie chorą, nie opuszcza łóżka i nie miałaby możliwości udania się do placówki pocztowej, po odbiór przesyłki. W ocenie Sądu, skarżąca prezentowaną argumentacją nie wykazała wystąpienia okoliczności niezawinionego uchybienia terminu do wniesienia przez nią skargi. Należy wyjaśnić, że przy ocenie braku winy, jako przesłanki przywrócenia terminu procesowego, uchybionego przez stronę również w podeszłym wieku lub dotkniętą nawet ciężkim schorzeniem (np. inwalidztwo), nie można rezygnować z wymagania należytej staranności przypisanej osobie przejawiającej dbałość o swe własne życiowo ważne sprawy. Przy ocenie winy lub jej braku w uchybieniu terminowi do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu przez stronę działań mających na celu dotrzymanie terminu. Skarżąca zdając sobie sprawę z faktu złożenia odwołania winna się spodziewać otrzymania decyzji organu odwoławczego. We właściwym czasie skarżąca winna podjąć działania w organie i w miejscu zamieszkania (dom pomocy społecznej) w celu ustalenia, czy decyzja została już wydana, a jeżeli tak to kiedy i komu została doręczona. Działania skarżącej wskazujące na zachowanie ww. staranności nie wynikają z okoliczności sprawy. Należy przy tym zaznaczyć, że jak sama skarżąca podała we wniosku, korzysta z możliwości pomocy osoby trzeciej w obsłudze korespondencji. Wyjaśnić także należy, że tylko nagła choroba stanowi przesłankę do przywrócenia terminu do dokonania określonej czynności procesowej, jednak muszą zostać spełnione określone warunki. Przede wszystkim choroba musi mieć charakter niespodziewany (lub wystąpić musi nagłe pogorszenie stanu zdrowia, którego nie dało się przewidzieć). Poza tym musi zostać przedstawione zaświadczenie, że stan zdrowia w określonym okresie uniemożliwiał prowadzenie spraw i dokonanie czynności. Tego rodzaju wystąpienia niespodziewanego schorzenia uniemożliwiającego podjęcie czynności procesowych, udokumentowanego stosownym zaświadczeniem, skarżąca nie przedstawiła domagając się przywrócenia terminu. W takiej sytuacji, Sąd uznał, że wniosek skarżącej, jako niezasadny, nie zasługuje na uwzględnienie. Na marginesie Sąd wyjaśnia, że podnoszone skargą kwestie porządku/nieścisłości wypłat kwot ustalonego dochodu skarżącej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, a także aspekty zmniejszania świadczenia z powodu egzekucji sądowej czy wypłaty świadczenia dla rencisty, wykraczają poza ramy możliwej kontroli sprawy przez sąd administracyjny w przedmiocie ustalenia opłaty za pobyt w domu opieki społecznej. W ww. kwestiach skarżąca winna zwrócić się bezpośrednio do właściwego Oddziału ZUS. Kierując się powyższym, Sąd działając na podstawie art. 86 § 1 w związku z art. 87 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak na wstępie.