II SO/Sz 14/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Makowska po rozpoznaniu w dniu 14 listopada 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu B. P. od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 11 października 2016 r. zwalniającego w pkt. 1 skarżącą od kosztów sądowych w ½ części, a w pozostałym zakresie odmawiającego zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanawiającego w pkt 2 radcę prawnego postanawia: zmienić postanowienie referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 11 października 2016 r. w ten sposób, że w pkt 1. zwolnić skarżącą od ponoszenia kosztów sądowych w całości, w pozostałym zakresie utrzymać w mocy wskazane postanowienie. B.P. wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Jak wynika z uzasadnienia tego wniosku, skarżąca zamierza wnieść skargę do Sądu na uchwałę Rady Miejskiej w Gryfinie Nr XXIV/209/16 z dnia 30 czerwca 2016 r. w przedmiocie wyrażenia zgody na sprzedaż w drodze bezprzetargowej lokali mieszkalnych w budynku przy ul. [...] w G. oraz udzielenia bonifikaty przy sprzedaży lokali. Wnosząca podniosła, że uzyskuje rentę w wysokości [...] zł miesięcznie, zaś jej syn, z którym prowadzi wspólne gospodarstwo domowe, otrzymuje rentę w wysokości [...] zł miesięcznie. Skarżąca oświadczyła, że nie posiada nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych oraz wierzytelności. Wskazała, że wydatki miesięcznie na konieczne utrzymanie rodziny wynoszą: czynsz [...] zł, prąd [...] zł, gaz [...] zł, leki [...] zł ([...] zł skarżąca, [...] zł jej syn), wyżywienie [...] zł, środki czystości [...] zł, paliwo do samochodu [...] zł, telefon [...] zł. Podniosła także wydatki roczne na: opał [...] zł, utrzymanie działki ogrodowej POD [...] zł, opłaty niezbędne na auto [...] zł (przy uwzględnieniu niepełnosprawności członków rodziny). Skarżąca podała, że ma [...] lat i choruje. Wskazała ponadto na zawiły charakter sprawy i konieczność pomocy prawnej przy sporządzeniu skargi. Skarżąca dołączyła kopie dokumentów na potwierdzenie okoliczności powołanych w powyższym wniosku, w tym orzeczenie o ustalonym stopniu niepełnosprawności skarżącej. Postanowieniem z dnia 11 czerwca 2016 r., sygn. akt II SO/Sz 14/16 referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Szczecinie zwolnił w pkt. 1 skarżącą od kosztów sądowych w ½ części, a w pozostałym zakresie odmówił zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowił skarżącej radcę prawnego w pkt. 2 postanowienia. W uzasadnieniu postanowienia referendarz stwierdził, że z wniosku skarżącej nie wynika, aby znajdowała się ona w sytuacji uniemożliwiającej poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Zdaniem referendarza, uzyskiwane przez skarżącą dochody pozwalają na ponoszenie wydatków związanych z zaspokojeniem podstawowych potrzeb takich, jak: leczenie czy utrzymanie mieszkania, ale pozwalają także na utrzymanie działki pracowniczej i samochodu. Z uwagi na wysokość wymaganego wpisu od skargi na uchwałę organu gminy (300 zł), referendarz uznał, że sytuacja majątkowa skarżącej pozwala na opłacenie wpisu od skargi, a także ewentualnie dalszych kosztów sądowych w sprawie w ½ części. Referendarz wyjaśnił, że uwzględnił wniosek skarżącej o ustanowienie radcy prawnego z uwagi na wiek i stan zdrowia wnioskodawczyni, a także z uwagi na jej sytuację finansową. W ustawowym siedmiodniowym terminie skarżąca złożyła sprzeciw od wskazanego wyżej postanowienia referendarza sądowego. Argumentowała, że nie posiada oszczędności oraz nie jest w stanie poczynić żadnych oszczędności we własnych wydatkach bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny. Podała, że obiektywnie niemożliwe jest także pozyskanie przez nią jakichkolwiek kwot w bankach bądź w kasach pożyczkowych, ze względu na wiek skarżącej. Skarżąca nie zgodziła się ze stwierdzeniem referendarza, że skarżąca nie znajduje się w sytuacji uniemożliwiającej poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Wskazała, iż działka pracownicza utrzymywana jest właśnie w celu obniżenia kosztów żywności, poprzez korzystanie z własnych upraw warzyw i owoców. Odnosząc się do kwestii posiadania samochodu, skarżąca wyjaśniła, że samochód służy głównie do zawożenia skarżącej na wizyty lekarskie i rehabilitację. Wyjaśniła skarżąca, że jest osobą starszą, niepełnosprawną z problemami z poruszaniem się. Według skarżącej, posiadanie samochodu w jej sytuacji życiowej, jest niezbędne. Skarżąca uważa, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania siebie i rodziny, a zatem powinna być zwolniona z kosztów postępowania sądowego w całości. W dniu [...] wpłynęła do Sądu skarga B.P., reprezentowanej przez W.P., na powołaną wyżej uchwałę Rady Miejskiej w Gryfinie nr XXIV/209/16 z dnia 30 czerwca 2016 r. Skarga została zarejestrowana pod sygnaturą akt II SA/Sz 1189/16. Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. zważył, co następuje: Na wstępie Sąd wskazuje, że w myśl art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., zwanej dalej: "P.p.s.a."), w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 73 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015r. o zmianie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2015 r., poz. 658), rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 P.p.s.a.). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 P.p.s.a.). Zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., strona może się ubiegać o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. W myśl art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Ciężar dowodu, co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek w tym przedmiocie. Sąd poddaje ocenie wszystkie przedłożone dowody, w tym także oświadczenia strony. Zdaniem Sądu, sprzeciw skarżącej jest uzasadniony, gdyż oceniając sytuację materialną strony, należy brać pod uwagę nie tylko jej dochody, ale również możliwości ich uzyskania, należy przy tym uwzględnić wydatki tej osoby związane z koniecznym utrzymaniem. Doświadczenie życiowe nakazuje przyjąć, że rodziny, których jedynym źródłem utrzymania są renty i ponoszą standardowe koszty utrzymania, a także dodatkowe koszty leczenia, mogą mieć problemy z poczynieniem jakichkolwiek oszczędności. Sąd, po analizie danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy i argumentacji wskazanej w sprzeciwie skarżącej, nie podziela oceny referendarza co do możliwości finansowych i sytuacji majątkowej skarżącej. Według Sądu, uzasadnione jest przyznanie skarżącej prawa pomocy w zakresie całkowitym. Sąd uwzględnił bowiem wyjaśnienia skarżącej, dotyczące wydatków na konieczne utrzymanie jej rodziny, w tym wydatków poniesionych w związku z użytkowaniem auta oraz wydatków na utrzymanie działki ogrodowej, uznając, że są niezbędne dla koniecznego utrzymania skarżącej. Z wniosku skarżącej oraz dołączonych do niego dokumentów wynika bowiem, że jest ona osobą niepełnosprawną i schorowaną (wymaga stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innej osoby), jest w podeszłym wieku, co bez wątpienia ma wpływ na koszty koniecznego utrzymania oraz możliwości uzyskiwania dochodów przez skarżącą i jej syna. Uwzględniając powyższe, Sąd na podstawie art. 260 § 1 P.p.s.a. orzekł o zmianie postanowienia referendarza sądowego z dnia 11 października 2016 r., w zakresie określonym w pkt. 1 tego orzeczenia i stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 245 § 1 i 2 P.p.s.a., zwolnił skarżącą od ponoszenia kosztów sądowych w sprawie w zakresie całkowitym. W pozostałym zakresie Sąd orzekł o utrzymaniu w mocy przedmiotowego postanowienia z dnia 11 października 2016 r.