II SO/Sz 15/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie Przewodniczący sędzia NSA Mirosława Włodarczak - Siuda po rozpoznaniu w dniu 28 stycznia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P. J. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z Jego wniosku o wymierzenie grzywny Prokuratorowi p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy W dniu 3 grudnia 2008 r. P. J. złożył w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Szczecinie wniosek o wymierzenie grzywny Prokuratorowi Okręgowemu w Szczecinie za nie przekazanie Sądowi Jego skargi na bezczynność tego organu z dnia 14 października 2008 r. dotyczącej udzielenia informacji publicznej. W odpowiedzi na wezwanie Sądu do uiszczenia wpisu sądowego od wniosku w kwocie 100 zł P. J. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Uzasadniając ten wniosek wskazał, że prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, a uzyskiwany dochód w kwocie 538 zł wyklucza opłacenie wpisu od skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje: Istotą prawa pomocy w postępowaniu sądowo-administracyjnym jest umożliwienie osobom, które nie posiadają ku temu własnych środków, umożliwienie dochodzenia przed sądem swych słusznych praw. Z treści wniosku P. J. o przyznanie prawa pomocy w niniejszej sprawie wynika, że sytuacja materialna skarżącego, będącego rencistą, co do zasady powinna uzasadniać pozytywne rozpatrzenie wniosku. Rozważając tę kwestię, nie sposób jest jednak poprzestać wyłącznie na argumencie materialnym. Nie da się bowiem nie widzieć, że wniosek P. J. rozpatrywany jest na posiedzeniu niejawnym, na wokandę którego zostało skierowanych jeszcze około 5 innych wniosków o przyznanie prawa pomocy złożonych przez tego samego skarżącego w sprawach dotyczących tego samego przedmiotu i przeciwko temu samemu organowi. W tej sytuacji, mimo że Sąd ma świadomość istnienia takiej dominującej wykładni przepisów o prawie pomocy, która sprowadza się do dopuszczalności rozważania przesłanek ustawowych prawa pomocy wynikających z art. 252 § 1 w związku z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) tylko w kontekście okoliczności konkretnej sprawy, to jednak widzi uzasadnioną potrzebę dokonania szerszej oceny wniosku. Mianowicie, wniosek P. J. o zwolnienie od kosztów sądowych na zasadzie prawa pomocy dotyczy sprawy, której przedmiot jest związany z ustawą z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112 poz. 1198 ze zm.). Okoliczność, że każdy ma prawo do uzyskania posiadanej przez zobowiązany podmiot informacji będącej informacją publiczną bez obowiązku wykazania swojego interesu prawnego lub faktycznego (z wyjątkiem wystąpienia o udzielenie informacji przetworzonej) nie jest, zdaniem Sądu, równoznaczna z uznaniem nadużywania tego prawa za okoliczność nie mającą znaczenia przy rozpatrywaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy w takiej sprawie. Zdaniem Sądu, zasada rozpatrzenia wniosku o prawo pomocy w sposób zindywidualizowany, to znaczy odrębnie w każdej sprawie, nie może być stosowana automatycznie w sytuacji, gdy osoba żądająca ochrony sądowej celowo i wyłącznie dla własnej satysfakcji wynikającej z samego wdania się w spór, wnosi skargi do Sądu. Tymczasem z taką właśnie sytuacją mamy do czynienia w przypadku P. J., który najpierw zasypuje podmioty zobowiązane wnioskami o udzielenie informacji publicznej, po czym wnosi równie liczne skargi w trybie tej ustawy do Sądu administracyjnego. Forma składanych do organów wniosków o udzielenie informacji publicznej, jak i skarg wnoszonych w tych sprawach do Sądu, a zwłaszcza sporządzanie ich na wąskich paskach papieru, formułowanie treści w sposób chaotyczny, często niezrozumiały lub nieczytelny, nazywanie w nich siebie "skarżypyta", rodzaj żądanych informacji, posługiwanie się metodą powielaczową i zwielokrotnianie wniosków, dowodzi, że istotą działania strony nie jest uzyskanie informacji w ramach takiego prawa, a następnie uzyskanie ochrony sądowej w razie nie załatwienia wniosku, lecz "tworzenie spraw" i angażowanie rzeszy ludzi zajmujących się wyłącznie Jego sprawami. Z repertorium Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie wynika, że P. J. licząc od 01.10.2008 r. do 28.01.2009 r. wniósł ogółem 251 skarg i wniosków o wymierzenie organowi grzywny do Sądu, w tym 211 skarg na bezczynność organu, przy czym tylko w grudniu skarg tych wniósł 121. Jeśli chodzi natomiast o wnioski w przedmiocie wymierzenia organowi grzywny, to w wyżej wymienionym okresie skarżący wniósł 40 wniosków, z czego 38 zostało wniesionych tylko w grudniu 2008 r. Tymczasem skarg na bezczynność organu od innych podmiotów w wyżej wskazanym okresie wpłynęło 12, zaś wniosków o wymierzenie organowi grzywny - 1 (vide: notatka urzędowa Kierownika sekretariatu wydziału II z dnia 28 stycznia 2009 r.). Wszystko to świadczy o tym, że P. J. wnosząc skargi do Sądu w omawianych sprawach nie działa w imię ochrony swych słusznych praw, lecz korzysta z nich w sposób nadmierny i bez żadnej, logicznie uzasadnionej potrzeby. W tym stanie rzeczy domaganie się przez skarżącego (notabene dość często przyjeżdżającego ze Świnoujścia do Sądu w Szczecinie i niewątpliwie ponoszącego nakłady związane ze składaniem w Sądzie skarg, co podważa wiarygodność Jego oświadczeń o stanie materialnym), przyznania prawa pomocy, a zatem domaganie się przerzucenia kosztów postępowań sądowych w Jego sprawach na Skarb Państwa, którego budżet jest wypracowany przez ogół obywateli, stanowi przejaw dążności do nadużywania tego prawa i kłóci się z ratio legis instytucji prawa pomocy. Dlatego należało orzec jak na wstępie na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.