II SO/Sz 15/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk – Meder po rozpoznaniu w dniu 9 września 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku M. O. o wymierzenie grzywny Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych za nieprzekazanie skargi do sądu postanawia odrzucić wniosek M. O. pismem z dnia [...] r. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniosek o wymierzenie grzywny Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w [...] za nieprzekazanie do sądu jej skargi z dnia [...] r. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez wskazany wyżej organ, przy ustalaniu jej prawa do renty z powodu niezdolności do pracy. Skarżąca zarzucała organowi naruszenie prawa do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki oraz rażące nieprawidłowości w trakcie całego procesu orzeczniczego toczącego się w ZUS. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 ustawy z dnia 27 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, która sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Zakres kognicji sądów administracyjnych został doprecyzowany w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej w dalszej części "P.p.s.a.", zgodnie z którym, kontrola działalności administracji publicznej obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a. W myśl § 3 powołanego przepisu, sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę. Stosownie do treści art. 54 § 1 P.p.s.a. skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Zgodnie z art. 54 § 2 P.p.s.a. organ przekazuje skargę sądowi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej wniesienia. W razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w powołanym przepisie (art. 54 § 2) sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości zakreślonej w art. 154 § 6 P.p.s.a., jak wynika z treści art. 55 § 1 ustawy P.p.s.a. W myśl art. 64 § 3 ww. ustawy do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy o skardze, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. W tej sytuacji, skoro o zakresie przedmiotowym skargi stanowi art. 3 powołanej ustawy, należy zatem stwierdzić, że wniosek o wymierzenie organowi grzywny, dopuszczalny jest w takim zakresie, w jakim dopuszczalne jest złożenie skargi, której nieprzekazanie zarzucono, do sądu administracyjnego. Będący przedmiotem niniejszego postępowania wniosek odnosi się do nieprzekazania skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] w sprawie ustalenia skarżącej prawa do renty. Wobec tak zakreślonego przedmiotu skargi należało w pierwszej kolejności ustalić, czy taka skarga mieści się w zakresie przewlekłości organu, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 8 ustawy P.p.s.a. Stosownie do regulacji wynikającej z art. 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 1964 r., Nr 43, poz. 296) sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych są sprawami cywilnymi, do których rozpoznania powołane są sądy powszechne, chyba że przepisy szczególne przekazują je do właściwości innych organów (art. 2). Sprawami z zakresu ubezpieczeń społecznych, objętymi właściwością sądów powszechnych, są sprawy dotyczące ubezpieczeń społecznych, emerytur i rent, a także sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych wszczęte na skutek niewydania przez organ rentowy decyzji we właściwym terminie (art. 476 § 2 i § 3 ww. ustawy). Doprecyzowanie powyższych uregulowań zawarto w art. 118 ust. 7 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227 ze zm.) zgodnie z którym od decyzji organu rentowego przysługują osobie zainteresowanej środki odwoławcze określone w odrębnych przepisach. Z kolei w myśl art. 83 ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.) – odwołanie do sądu przysługuje również w razie niewydania decyzji w terminie 2 miesięcy, licząc od dnia zgłoszenia wniosku o świadczenie lub inne roszczenie. W doktrynie został wyrażony pogląd, zgodnie z którym niewydanie decyzji przez organ rentowy, rozumiane jako bezczynność organu rentowego, stanowi o prawie strony do złożenia odwołania do sądu powszechnego w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych (por. Komentarz do Kodeksu postępowania cywilnego, Józef Iwulski, publ. Lex). Powyższe prowadzi do konstatacji, że skoro do rozpoznawania bezczynności (przewlekłości) organu rentowego uprawniony jest sąd powszechny, tym samym wyłączona jest kognicja sądu administracyjnego do rozpatrywania tego typu spraw. Zatem należy stwierdzić, że brak regulacji dopuszczającej możliwość zaskarżania bezczynności, bądź przewlekłości postępowania, Zakładu Ubezpieczeń Społecznych do sądu administracyjnego przesądza o niedopuszczalności wniosku o wymierzenie temu organowi grzywny za nieprzekazanie takiego rodzaju skargi do sądu. W tym stanie rzeczy orzeczono, stosownie do art. 58 § 1 pkt 1 w związku z art. 64 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jak w postanowieniu.