II SO/Sz 16/12

Dnia 9 kwietnia 2013 roku Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Szczecinie Bożena Gonzalez Perea po rozpoznaniu w dniu 9 kwietnia 2013 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku radcy prawnego M. R.-M. o przyznanie wynagrodzenia z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej w obu instancjach w sprawie wniosku R. O. o wymierzenie Prezesowi Sądu Okręgowego w Szczecinie grzywny p o s t a n a w i a I. przyznać radcy prawnemu M. R.-M. od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego – kwotę [...] złotych, która obejmuje kwotę 120 zł powiększoną o kwotę należnego podatku od towarów i usług, z tytułu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej na zasadzie prawa pomocy, II. w pozostałym zakresie wniosek oddalić W dniu [...] R. O. złożył w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym wniosek o wymierzenie Prezesowi Sądu Okręgowego grzywny za nie przekazanie w terminie Jego skargi dotyczącej udostępnienia informacji publicznej. Postanowieniem z dnia 14 sierpnia 2012 r. Sąd przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego, odmówił natomiast zwolnienia od kosztów sądowych. W dniu [...] Dziekan Okręgowej Izby Radców Prawnych wyznaczył pełnomocnikiem skarżącego radcę prawnego M. R.-M. Postanowieniem z dnia 5 października 2012 r. (doręczonym pełnomocnikowi skarżącego) Wojewódzki Sąd Administracyjny odrzucił wniosek o wymierzenie organowi grzywny z tej przyczyny, że został złożony przedwcześnie, tj. przed upływem wyznaczonego ustawą terminu do przesłania Sądowi skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę. W dniu [...] pełnomocnik skarżącego złożył opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od tego postanowienia odrzucającego wniosek o wymierzenie organowi grzywny i jednocześnie złożył wniosek o przyznanie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W dniu [...] pełnomocnik skarżącego wniósł skargę kasacyjną od postanowienia z dnia 5 października 2012 r., wraz z wnioskiem o zwolnienia skarżącego od kosztów sądowych w sprawie. W dniu [...] pełnomocnik skarżącego cofnął wniosek o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego złożony wraz z opinią o niecelowości wnoszenia skargi kasacyjnej. Postanowieniem z dnia [...] Sąd zmienił pkt 2 postanowienia z dnia 14 sierpnia 2012 r. w ten sposób, że zwolnił skarżącego od kosztów sądowych w sprawie. Postanowieniem z dnia 26 listopada 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny odrzucił jako niedopuszczalne zażalenie skarżącego na postanowienie z dnia 5 października 2012 r. odrzucające wniosek o wymierzenie grzywny. W uzasadnieniu tego postanowienia Sąd wskazał, że na postanowienie odrzucające wniosek o wymierzenie organowi grzywny stronie służy zażalenie, a w niniejszej sprawie radca prawny działający w imieniu skarżącego złożył środek zaskarżenia zatytułowany "skarga kasacyjna", wniesiony po upływie terminu przewidzianego do wniesienia zażalenia. W dniu [...] pełnomocnik skarżącego złożył zażalenie na postanowienie z dnia 26 listopada 2012 r. odrzucające zażalenie, wraz z wnioskiem o przyznanie kosztów zastępstwa procesowego za obie instancje. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 13 lutego 2013 r. sygn. akt [...] oddalił zażalenie na postanowienie z dnia 26 listopada 2012 r. Art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a. stanowi, że pełnomocnik procesowy wyznaczony w ramach przyznanego prawa pomocy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Należy w tym miejscu podkreślić, że wynagrodzenie, o którym mowa w cytowanym wyżej art. 250 p.p.s.a., jest związane z faktycznym udzieleniem pomocy prawnej. Uprawnieniem i obowiązkiem Sądu jest natomiast ustalenie, czy pomoc ta została rzeczywiście udzielona. Trzeba bowiem mieć na względzie, że przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika powoduje, że Skarb Państwa przejmuje na siebie ciężar finansowy związany z opłaceniem jego wynagrodzenia, zaś Sąd, jako dysponent środków publicznych, odpowiada za zasadność i legalność ich wydatkowania. W tym zakresie należy przede wszystkim rozważyć, czy czynność, za którą pełnomocnik domaga się opłaty, spełnia podstawowe elementy profesjonalizmu. Reprezentowana strona ma bowiem prawo wymagać, by czynności pełnomocnika były skuteczne, adekwatne do stanu sprawy i zgodne z prawem. Tym samym przez faktyczne udzielenie pomocy prawnej należy rozumieć profesjonalne działanie wyznaczonego pełnomocnika i znajomość obowiązujących przepisów prawa. (por.: postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 14 sierpnia 1997 r. sygn. akt II CZ 88/97, publ.: OSNC 1998/3/40 i z dnia 16 marca 2000 r., sygn. akt I PZ 86/99, publ.: Lex nr 460165 oraz orzeczenia Wojewódzkich Sądów Administracyjnych: z dnia 20 września 2009 r., sygn. akt II SA/Wr 221/09, z dnia 16 września 2009 r., sygn. akt II SA/Wa 491/08, z dnia 30 listopada 2010 r. sygn. akt IV SA/GL 645/09 – wszystkie dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Admnistracyjnych). W świetle powyższego, jeżeli wniesione przez fachowego pełnomocnika pisma z przyczyn formalnych nie wywołały żadnych skutków prawnych, to nie można przyjąć, aby czynności procesowe, których zamierzał on dokonać zostały w istocie zrealizowane, a co za tym idzie trudno uznać, że miały one charakter pomocy prawnej. W niniejszej sprawie przedwczesny wniosek o wymierzenie organowi grzywny skarżący złożył wprawdzie osobiście, ale radca prawny ustanowiony z urzędu w piśmie procesowym z dnia [...] oświadczył, że wniosek ten popiera jako w pełni zasadny. Po otrzymaniu postanowienia z dnia 5 października 2012 r. o odrzucającego wniosek o wymierzenie organowi grzywny pełnomocnik skarżącego najpierw złożył opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od tego postanowienia, a następnie złożył pismo zatytułowane " ". Zatem pełnomocnik zobowiązany do udzielenia pomocy prawnej stronie zgodnie z zasadami profesjonalizmu, złożył niewłaściwy środek zaskarżenia od postanowienia i uczynił to z uchybieniem terminu przewidzianego w art. 194 § 2 p.p.s.a., co uniemożliwiło merytoryczne rozpoznanie zażalenia przez Naczelny Sąd Administracyjny. Skutkowało to odrzuceniem zażalenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny. Wymienione powyżej czynności dokonane przez wyznaczonego pełnomocnika nie miały więc charakteru pomocy prawnej, gdyż zostały podjęte w sprzeczności z zasadami profesjonalizmu. W tym stanie rzeczy okoliczności sprawy nie uzasadniały uwzględnienia zgłoszonego żądania przyznania kosztów zastępstwa procesowego za obie instancje. Jedynie zażalenie wniesione przez radcę prawnego na postanowienie z dnia 26 listopada 2012 r. odrzucające zażalenie, zostało wniesione w terminie i zostało merytorycznie rozpoznane przez Naczelny Sąd Administracyjny i dlatego należało przyznać pełnomocnikowi wynagrodzenie za udział w postępowaniu zażaleniowym na podstawie art. 250 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust 2 pkt 2 lit. d rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163 poz. 1349 ze zm.), a w pozostałym zakresie wniosek oddalić.