II SO/Sz 21/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Jankowski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder, Sędzia NSA Stefan Kłosowski, Protokolant sekretarz sądowy Anita Jałoszyńska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 27 listopada 2013 r. sprawy z wniosku W. M. i L. M. o wymierzenie grzywny Spółce A. postanawia: oddalić wniosek. W dniu [...], r. W. M. i L.M. złożyli w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym wniosek o wymierzenie grzywny Spółce A w [...] za nieprzekazanie Sądowi ich skargi na bezczynność w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. W odpowiedzi na powyższy wniosek Spółki A. z siedzibą w [...] wniosła o jego odrzucenie z tego powodu, że podmiot Spółka A.. Oddział w [...]" nie istnieje w obrocie prawnym, a właścicielem infrastruktury elektroenergetycznej która zlokalizowana jest w granicach nieruchomości wskazanej we wniosku o udostępnienie informacji publicznej jest Spółka A.. z siedzibą w [...] , a oddział tej spółki, znajdujący się w[...] , nie posiada zdolności prawnej, ani zdolności sądowej i nie może być stroną postępowania sądowoadministracyjnego. Zdaniem spółki A. nie jest ona "władzą publiczną", nie realizuje "zadań publicznych" i nie dysponuje majątkiem publicznym, w związku z tym nie jest zobowiązana do udzielania informacji publicznej. Spółka powołała się również na tajemnicę przedsiębiorstwa, jako przesłankę odmowy udzielenia informacji publicznej. Żądanie odrzucenia wniosku o wymierzenie grzywny uzasadniono też niespełnieniem wymogu z art. 52 § 1 pkt 4 P.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny, postanowieniem z dnia 11 czerwca 2013 r., sygn. akt II SO/Sz 9/13 orzekł o przekazaniu według właściwości sprawy z wniosku W.M. i L. M. o wymierzenie grzywny Spółce A.. z siedzibą w [...] Oddział w [...] . Sąd, powołując się na art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) – zwaną dalej "P.p.s.a." oraz na art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. Nr 112 poz. 1198 ze zm.) i art. 41 k.c, stwierdził, że skoro siedzibą Spółki A. jako osoby prawnej jest miejscowość, w której siedzibę ma jej organ zarządzający tj.[...] , to właściwym miejscowo do rozpoznania przedmiotowego wniosku będzie wojewódzki sąd administracyjny, w którego obszarze leży siedziba ww. spółki. Spółka A. z siedzibą w [...] złożyła zażalenie na powyższe postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wnosząc o jego uchylenie lub zmianę i odrzucenie wniosku o wymierzenia grzywny oraz o zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego. Spółka wskazała w zażaleniu, że wnioskodawcy w swoim piśmie wyraźnie wskazali, iż wobec nieprzekazania wniesionej przez nich skargi, domagają się wymierzenia grzywny - na podstawie art. 55 § 1 P.p.s.a. – spółce A. z siedzibą w [...] Oddział [...] . Natomiast podmiot taki nie istnieje w obrocie prawnym. Oddział spółki nie dysponuje zdolnością prawną ani sądową. Podmiotem, który powinien występować w postępowaniu, powinna być zatem co najwyżej spółka A.. z siedzibą w [...] . Naczelny Sąd Administracyjny, po rozpoznaniu zażalenia A z siedzibą w [...] na ww. postanowienie, postanowieniem z dnia 9 sierpnia 2013 r., sygn. akt I OZ 668/13 uchylił zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu orzeczenia, Sąd drugiej instancji wskazał, że sąd administracyjny, zgodnie z art. 134 P.p.s.a., rozstrzyga w granicach sprawy, którą zarówno w zakresie przedmiotowym, jak również podmiotowym zakreśla sama strona. To zatem ona jest odpowiedzialna m. in. za prawidłowe oznaczenie podmiotu, któremu wymierzenia grzywny się domaga. Sąd nie jest zatem władny wyręczać strony w tym zakresie, zwłaszcza wtedy, gdy jest ona reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika. Strona może natomiast po wniesieniu wniosku samodzielnie go doprecyzować, prawidłowo określając podmiot, któremu ma zostać wymierzona grzywna. Jeżeli jednak tego nie czyni i w złożonym przez siebie wniosku wyraźnie wskazuje, że domaga się wymierzenia grzywny oddziałowi spółki akcyjnej, to Sąd jest zobowiązany rozważyć dopuszczalność takiego wniosku. W sytuacji zatem, gdy w niniejszym przypadku wnioskodawcy domagają się wymierzenia grzywny - w trybie art. 55 § 1 P.p.s.a. - oddziałowi spółki kapitałowej, właściwym do rozpoznania sprawy jest wojewódzki sąd administracyjny w obszarze którego leży miejscowość, w której ten oddział się znajduje. Usprawiedliwianie zatem przekazania wniosku W. M. i L. M. o wymierzenie grzywny okolicznością, że miejscem siedziby spółki A z siedzibą w [...] jest miejscowość, w której siedzibę ma jej organ zarządzający, w sytuacji, gdy wnioskodawcy, jako adresata orzeczenia o wymierzeniu grzywny, wskazywali oddział tej spółki, było nieprawidłowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje : W rozpoznawanej sprawie skarżący domagają się wymierzenia grzywny, w trybie art. 55 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. , poz. 270) – zwanej dalej P.p.s.a., koszalińskiemu oddziałowi spółki A z siedzibą w [...] za nieprzekazanie Sądowi ich skargi na bezczynność w przedmiocie udzielenia informacji publicznej. Podkreślić należy, że sąd administracyjny, w ramach swoich ustawowych kompetencji, dokonuje kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, zaś przywołany powyżej przepis ustanawia szczególne, w ramach tej kontroli, uprawnienie sądu administracyjnego tj. możliwość wymierzenia organowi administracji publicznej grzywny w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 P.p.s.a., czyli nieprzekazania sądowi w ustawowym terminie skargi wraz z aktami sprawy. Sąd badając przedmiotowy wniosek stwierdził, że nie zasługuje on na uwzględnienie, choć z innych względów niż zostało to wskazane w odpowiedzi na skargę, której treść w zasadzie dotyczy samej skargi na bezczynność, co z kolei nie było przedmiotem niniejszego rozpoznania. W tej sprawie, w pierwszej kolejności oceny wymaga możliwość zastosowania przepisu art. 55 § 1 P.p.s.a. w stosunku do przedsiębiorstwa Spółki A. Oddział w [...] , przeciwko któremu skarżący, działający przez pełnomocnika, wnieśli skargę na bezczynność w przedmiocie udzielenia informacji publicznej. Wskazać należy, że Spółka A. trafnie wprawdzie wskazuje, iż podmiot ten nie jest organem w rozumieniu ww. przepisu, jednakże zgodnie z art. 3 § 3 P.p.s.a. sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach. Taką ustawą szczególną jest ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej – zwana dalej "u.d.i.p.", która w art. 21 stanowi, iż do skarg, rozpatrywanych w postępowaniach o udostępnienie informacji publicznej stosuje się przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie natomiast z art. 4 ust. 1 u.d.i.p. obowiązane do udostępnienia informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne. Do podmiotów takich zaliczyć należy także przedsiębiorstwa zajmujące się dystrybucją energii elektrycznej, a to ze względu na ich funkcję w zakresie zapewnienia bezpieczeństwa energetycznego Państwa jak i społeczeństwa, co mieści się w pojęciu zadań publicznych, o których mowa w art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. Stanowisko takie zajęło orzecznictwo sądowoadministracyjne (m.in. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 8 maja 2013 r. sygn. akt II SAB/Gd 38/13), które Sąd w tym składzie całkowicie podziela. Jednakże z powyższego faktu nie wynika zasadność i konieczność zastosowania wobec podmiotu, niebędącego organem w rozumieniu przepisów ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, art. 55 ust. 1 tej ustawy, choć oczywiście możliwości tej – w zw. z treścią art. 3 § 3 P.p.s.a. wykluczyć nie można. O zasadności wymierzenia grzywny organowi administracji publicznej , czy innemu podmiotowi (jak w tej sprawie) decydować będą okoliczności wynikające z konkretnej sprawy, przy ocenie których należy w szczególności mieć na uwadze cel ww. przepisu. Pełni on funkcję dyscyplinującą, a także represyjną wobec każdego podmiotu, którego działanie ma być poddane kontroli sądu administracyjnego. Funkcja ta winna być realizowana w razie stwierdzenia przez sąd administracyjny, wykonujący swą kontrolną funkcję określoną we wskazanych wyżej przepisach, uporczywego lub wynikającego z zaniedbań uchylania się od poddania się tej kontroli. W niniejszej sprawie Sąd w działaniu Spółki A. Oddział w [...] takich cech się nie dopatrzył. Jak bowiem wynika z akt tej sprawy pismem z dnia [...] r., zatytułowanym "Wezwanie do podjęcia negocjacji", skierowanym do "Spółki A. w [...] profesjonalny pełnomocnik skarżących wezwał adresata tego pisma do podjęcia negocjacji w przedmiocie ustalenia wynagrodzenia ze bezumowne korzystanie z nieruchomości, składającej się z działek położonych w [...] oraz ustanowienia na tej nieruchomości służebności przesyłu za wynagrodzeniem. W uzasadnieniu tego pisma, pełnomocnik wniósł również o udostępnienie kserokopii wszelkich ewentualnych decyzji, stanowiących podstawę lokalizacji i budowy linii przesyłu energii znajdującej się na nieruchomości skarżących, w oparciu o art. 4 ust. 1 pkt 5 i ust. 3, art. 6 ust. 1 pkt 3 lit. a tiret pierwszy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej, które to żądanie stało się podstawą do wniesienia późniejszej skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na bezczynność organu w przedmiocie udostępnienia powyższej informacji. Z akt sprawy wynika również, że Spółka A. Oddział w [...] , za pośrednictwem którego pełnomocnik skarżących - zgodnie z art. 54 § 1 P.p.s.a. - przesłał skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na bezczynność tego podmiotu w zakresie udzielenia informacji publicznej, w terminie wskazanym w art. 21 pkt 1 u.d.i.p. skargi tej Sądowi nie przekazał, lecz odesłał ją adresatowi, co wynika z pisma Spółki z dnia 18 kwietnia 2013 r., znajdującego się w aktach sprawy. Jak wyżej zaznaczono wobec treści art. 134 § 1 P.p.s.a. w niniejszym postępowaniu Sąd nie może oceniać samej skargi na bezczynność. Winien natomiast ocenić, czy zachodzą uzasadnione podstawy do wymierzenia grzywny podmiotowi, którego bezczynność w przedmiocie udzielenia informacji publicznej zaskarżono skargą do sądu administracyjnego w oparciu o art. 55 § 1 P.p.s.a. Przesłanką wymierzenia takiej grzywny jest niewypełnienie przez organ swych obowiązków wynikających z wniesienia skargi do sądu administracyjnego, tj. przekazania te skargi wraz z odpowiedzią na skargę do sądu w terminie 15 dni od jej otrzymania (art. 21 pkt 1 u.d.i.p.). Uwzględnienie wniosku strony skarżącej o wymierzenie tej grzywny pozostawione zostało uznaniu Sądu, który – jak stanowi wskazany wyżej przepis - "na żądanie skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny". Taka regulacja oznacza, iż sąd administracyjny podejmując rozstrzygnięcie w przedmiotowej kwestii powinien wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy, a więc m.in. przyczyny i okoliczności niewypełnienia wynikającego z art. 54 § 2 P.p.s.a. w związku z art. 21 pkt 1 u.d.i.p. obowiązku. Sąd rozważył przedstawione okoliczności sprawy, a w szczególności, że żądanie udzielenia informacji publicznej zawarte było w piśmie profesjonalnego pełnomocnika strony wskazującym na indywidualny interes strony skarżącej, o charakterze cywilnoprawnym, a nie na interes publiczny – co mogło wprowadzić adresata tego pisma w błąd co do rzeczywistych intencji żądającego informacji i obowiązujących go w tym zakresie procedur. Należy bowiem mieć na względzie, że informacją publiczną w rozumieniu ustawy o dostępie do informacji publicznej jest każda informacja o sprawach publicznych (art. 1 ust. 1 u.d.i.p.). Zgodnie zaś z art. 2 ust. 2 tej ustawy od osoby wykonującej prawo do informacji publicznej nie wolno żądać wykazania interesu prawnego lub faktycznego. Ponadto Spółka A. Oddział w [...] nie jest organem administracji publicznej, lecz terenowym oddziałem podmiotu gospodarczego, nie posiadającym osobowości prawnej, ani zdolności sądowej, wskutek czego mógł nie znać procedur wynikających z ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Mając na względzie powyższe Sąd uznał, że nie jest zasadne wymierzenie Spółka A. Oddział w [...] grzywny w oparciu o art. 55 § 1 P.p.s.a., wobec czego wniosek skarżących w tym zakresie oddalił. Natomiast zawarte w odpowiedzi na wniosek o wymierzenie grzywny żądanie jego odrzucenia ze względu na niespełnienie wymogu z art. 52 § 1 pkt 4 P.p.s.a., Sąd uznał za nietrafne, albowiem przepis ten nie ma w niniejszej sprawie zastosowania. Wobec wniosku pełnomocnika Spółka A. Oddział w [...] zawartego w odpowiedzi na wniosek o wymierzenie grzywny o zasądzenie od skarżącej na rzecz strony przeciwnej kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego wyjaśnić należy, iż przepisy ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewidują takiej możliwości. Zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 200 i nast. P.p.s.a. koszty takie mogą być zasądzone jedynie na rzecz strony skarżącej w razie uwzględnienia skargi.