II SO/Sz 5/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie Monika Bieńkowska po rozpoznaniu w dniu 7 września 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku H. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z Jego skargi na Prezydenta Miasta w przedmiocie wymierzenia grzywny p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy W złożonym formularzu PPF, H. S. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że jest emerytem, a jego emerytura wynosi [...] zł netto. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach podał, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, mieszkanie ma tytuł lokatorski ustanowiony na jego żonę K. S. Pismem z dnia [...] r. referendarz sądowy wezwał wnioskodawcę do nadesłania w terminie 7 dni od daty doręczenia : - oświadczenia dot. powierzchni mieszkania przy ul. [...] w [...], -dowodów potwierdzających wysokość wydatków ponoszonych na utrzymanie mieszkania za okres ostatnich trzech miesięcy oraz oświadczenia w jakiej części ponoszone są one przez skarżącego a w jakiej przez jego żonę K. S, - dowodów potwierdzających wysokość emerytury skarżącego za okres ostatnich trzech miesięcy. pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. Pismo to z powodu nieobecności skarżącego w dniu [...] r. złożono w urzędzie pocztowym na okres siedmiu dni. W dniu [...] r. dokonano powtórnego awiza i ponownie złożono przesyłkę w urzędzie pocztowym na okres siedmiu dni. W związku z powyższym, iż we wskazanym terminie przesyłka nie została podjęta, Urząd Pocztowy odesłał ją Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu . Stosownie do powyższego należy uznać, że doręczenie skarżącemu wezwania Sądu nastąpiło w trybie określonym w art. 73 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) dalej p.p.s.a. – w dniu 14 lipca 2009 r. Zgodnie bowiem z treścią w/w artykułu w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w artykułach poprzedzających, pismo składa się na okres siedmiu dni w placówce pocztowej lub urzędzie gminy, a zawiadomienie o tym umieszcza w skrzynce na korespondencję, a gdy to nie jest możliwe na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe. W tym przypadku doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia tego okresu. W związku z tym, iż doręczenia wezwania dokonano [...] r., siedmiodniowy termin do nadesłania dokumentów upłynął z dniem [...] r. Skarżący zobowiązania referendarza nie wykonał. Dodatkowo mając na uwadze, że w piśmie z dnia [...] r. skarżący wnosił o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, wezwaniem z dnia [...] r. wezwano H. S. o określenie w terminie 7 dni zakresu żądanego prawa pomocy, pod rygorem przyjęcia, że skarżący wnosi o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych a nadto ponownie wezwano skarżącego do złożenia w terminie 7 dni ww. dokumentów pod rygorem rozpoznania wniosku na podstawie akt sprawy. Doręczenie ww. wezwania podobnie jak poprzedniego odbyło się na zasadzie art. 73 P.p.s.a. W dniu [...] r. złożono pismo w urzędzie pocztowym na okres siedmiu dniu, a w dniu [...] r. dokonano powtórnego awiza. Zatem uznać należy, że doręczenie skarżącemu przesyłki nastąpiło w dniu [...] r., a w dniu [...] r. upłynął 7-dniowy termin na wykonanie zobowiązania referendarza sądowego. Zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W przypadku osób fizycznych przyznanie prawa pomocy następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 ), a w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2). W niniejszej sprawie skarżący złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, zatem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Jak wynika z treści powołanych przepisów, kryterium przesądzającym o przyznaniu lub odmowie przyznania prawa pomocy jest stan majątkowy wnioskodawcy. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest już pogląd, iż strona ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy na podstawie art. 246 P.p.s.a. obowiązana jest wykazać swoją trudną sytuację materialną. Nie wystarczy jedynie ogólnikowe powołanie się na istniejące trudności, czy prawidłowe wypełnienie formularza. Oceniając złożone oświadczenie za niewystarczające, referendarz sądowy ma prawo żądać od strony dodatkowych wyjaśnień bądź złożenia dokumentów (art. 255 P.p.s.a.). Zauważyć bowiem należy, iż oceniając zasadność wniosku należy rozważyć z jednej strony interes państwa w pobieraniu opłat za rozstrzyganie sprawy, a z drugiej - interes strony w dochodzeniu swych praw przed sądem i zachować odpowiednią proporcję między nimi. Z tych też względów należy dołożyć wszelkiej staranności, aby uzyskać dowody weryfikujące treść oświadczeń strony dotyczących jej stanu majątkowego. W tym przypadku oświadczenie skarżącego zawarte w formularzu o jego sytuacji osobistej i finansowej uznano za niewystarczające i wezwano stronę do jego uzupełnienia o dalsze wyjaśnienia i dokumenty. Żądanie to było w pełni uzasadnione, ponieważ wnioskodawca podał, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, po czym wskazał, że mieszkanie stanowi przydział lokatorski na jego żonę, wobec czego należało ustalić, w jaki sposób małżonkowie partycypują w kosztach utrzymania mieszkania oraz jak są one wysokie. Pomimo właściwego doręczenia wezwania oraz ustalenia rygoru jego niewykonania H. S. nie wykonał wezwania referendarza sądowego. Nie wykonując wezwania referendarza sądowego skarżący nie starał się współpracować w wyjaśnieniu swej sytuacji majątkowej. Umożliwiłoby to dostosowanie zakresu pomocy do możliwości wnioskującej. Obliguje to do odmowy przyznania prawa pomocy w oparciu o art. 246 § 1 pkt 2 oraz 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a.