II SO/Sz 6/16

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie Monika Bieńkowska po rozpoznaniu w dniu 31 marca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego p o s t a n a w i a: 1/ zwolnić skarżącą od ½ części kosztów sądowych, 2/ w pozostałym zakresie odmówić zwolnienia od kosztów sądowych, 3/ ustanowić radcę prawnego. We wniosku o przyznanie prawa pomocy złożonym na urzędowym formularzu PPF B. P. wniosła o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Uzasadniając wniosek skarżąca podała, że jej stan rodzinny i majątkowy nie pozwala na pokrycie kosztów postępowania. Ma ona [...] lat, zamieszkuje razem z synem W. Miesięczny dochód dwuosobowej rodziny wynosi [...] zł netto i składa się na niego renta wnioskodawczyni w kwocie [...] zł oraz renta syna w wysokości [...] zł. Ze złożonego oświadczenia i przesłanych dokumentów wynika, że miesięczne wydatki kształtują się na poziomie ok. [...] zł i składają się na nie następujące opłaty: czynsz –[...] zł. Skarżąca nie posiada nieruchomości, ani przedmiotów wartościowych, czy też oszczędności. Referendarz sądowy zważył, co następuje: Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270) zwanej dalej P.p.s.a. przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie całkowitym lub częściowym oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a., następuje w określonych przypadkach. W zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, wyd. Zakamycze 2005, str. 594). Instytucja przyznania prawa pomocy ma zatem charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Podkreślić zatem należy, że instytucja prawa pomocy stanowi odstępstwo od ogólnej zasady odpłatności postępowania wyrażonej w art. 199 ww. ustawy. Prawo pomocy może być więc przyznane na wniosek osób bardzo ubogich znajdujących się ze względu na różne zdarzenia życiowe w sytuacji, która nie pozwala im na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, lub gdy ich poniesienie byłoby związane z poniesieniem uszczerbku koniecznego dla wnioskującego i jego rodziny, tj. uniemożliwiłoby zaspokojenie najbardziej podstawowych potrzeb życiowych. Przy tym należy zaznaczyć, że ciężar dowodu spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy, określonych w art. 246 § 1 P.p.s.a. ciąży na stronie ubiegającej się o uzyskanie takiego prawa. W niniejszej sprawie B. P. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Z informacji złożonych przez wnioskodawczynię wynika, że miesięcznie dysponuje ona razem z synem dochodem w wysokości [...] zł, a wydatki ponoszone na bieżące utrzymanie kształtują się na poziomie ok. [...] zł. Biorąc pod uwagę wnioskowany zakres prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych uznano, że skarżąca będzie w stanie przy wysokości uzyskiwanych dochodów i ponoszonych wydatkach wygospodarować środki finansowe na uiszczenie kosztów sądowych w ½ części ich wysokości. Z uwagi na sytuację finansową strony, uwzględniono wniosek w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika, ponieważ nie jest ona w stanie ponieść kosztów związanych z ustanowieniem profesjonalnego pełnomocnika z wyboru, gdyż jest to wydatek przekraczający jej możliwości finansowe. Mając powyższe na względzie, orzeczono jak w sentencji postanowienia.