II SPP/Sz 70/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Katarzyna Sokołowska po rozpoznaniu w dniu 28 maja 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu R. K. od postanowienia starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 11 maja 2020 r., sygn. akt II SPP/Sz 70/21 odmawiającego zmiany postanowienia starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 28 września 2020 r., sygn. akt II SPP/ 122/20 o oddaleniu wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie z Jej skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zwrotu zabudowanej nieruchomości rolnej postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. W dniu 14 lipca 2020 r. R. K. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2020 r., nr [...], utrzymujące w mocy postanowienie organu I instancji odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie zwrotu zabudowanej nieruchomości rolnej, położonej w U. , z tego powodu, że Skarżąca nie jest stroną tego postępowania. W skardze zawarty został wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, z uwagi na trudną sytuację materialną oraz zdrowotną wnioskodawczyni, w szczególności brak jakichkolwiek dochodów. Postanowieniem z dnia 28 września 2020 r., sygn. akt II SPP/Sz 122/20 starszy referendarz sądowy WSA w Szczecinie oddalił wniosek skarżącej, a następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie postanowieniem z dnia 8 stycznia 2021 r., sygn. akt II SPP/Sz 122/20 utrzymał w mocy zaskarżone sprzeciwem ww. postanowienie. Pismem z dnia 13 kwietnia 2021 r. R. K. złożyła kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie z jej skargi na opisane w sentencji postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] czerwca 2020 r. Zarządzeniem z dnia 21 kwietnia 2021 r. starszy referendarz sądowy zwrócił się do wnioskodawczyni o wypełnienie przesłanego formularza PPF oraz o nadesłanie, w terminie 7 dni od daty doręczenia zobowiązania, dodatkowych dokumentów i oświadczeń, pod rygorem uznania, że sytuacja materialna skarżącej nie uległa zmianie. Z treści przesłanego formularza PPF wynika, że skarżąca jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, po [...] i cierpi na wiele innych schorzeń, bez prawa do renty czy emerytury, otrzymuje tylko zasiłek pielęgnacyjny w wysokości [...] zł. Nie posiada żadnego majątku, ma tylko prawo dożywotnego korzystania z pokoju, kuchni i łazienki. Wnioskodawczyni oświadczyła, że prowadzi gospodarstwo domowe z mężem oraz [...]letnim synem. Miesięczny dochód rodziny stanowi emerytura męża w wysokości [...] zł, na miesięczne zobowiązania składają się opłaty za nieruchomość, prąd, gaz i wodę i śmieci. Wraz z formularzem skarżąca nadesłała: zaświadczenia lekarskie dotyczące skarżącej oraz syna, decyzje Wójta Gminy U. przyznające D. K. zasiłek okresy, zasiłek celowy, prawo do świadczeń opieki zdrowotnej, decyzję Wójta Gminy U. przyznającą skarżącej zasiłek pielęgnacyjny bezterminowo, orzeczenie o stopniu niepełnosprawności, decyzję w przedmiocie waloryzacji emerytury [...] męża, której wysokość ustalono na kwotę [...]zł, decyzję w sprawie podatku od nieruchomości za rok 2021, wniosek o zawieszenie działalności gospodarczej prowadzonej przez męża, wydruk z pojedynczymi operacjami z konta męża odnotowującymi wpływ emerytury, faktury VAT: [...] na kwotę [...]zł miesięcznie; wodę i ścieki na kwoty [...]zł, [...] zł za dwa miesiące; gaz na kwoty [...]zł, [...] zł, [...] zł, [...] zł, faktury za zakup lekarstw; pismo z PGNiG w przedmiocie rozłożenia płatności za fakturę na kwotę [...]zł na raty. Postanowieniem z dnia 11 maja 2021 r., sygn. akt II SPP/Sz 70/21 starszy referendarz sądowy WSA w Szczecinie odmówił zmiany postanowienia starszego referendarza sądowego WSA w Szczecinie z dnia 28 września 2020 r., sygn. akt II SPP/Sz 122/20. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia referendarz wskazał, że analizując ponowny wniosek skarżącej w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata stwierdzić należy, że wnioskodawczyni nie wykazała okoliczności przemawiających za zmianą postanowienia w tym zakresie. Wnioskodawczyni bowiem w dalszym ciągu przedstawia swoją sytuację w sposób niepełny i wybiórczy. Co prawda złożyła dokument w przedmiocie zawieszenia działalności gospodarczej przez męża, jednakże w dalszym ciągu uchyla się od przedłożenia pełnych wyciągów z jego konta bankowego, uniemożliwiając dokonanie oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej rodziny, a tym samym wykazanie, że sytuacja majątkowa rodziny uległa pogorszeniu. Odpis postanowienia wraz z uzasadnieniem doręczony został R. K. w dniu 21 maja 2021 r. W dniu 25 maja 2021 r. skarżąca wniosła sprzeciw od ww. postanowienia. W uzasadnieniu sprzeciwu wskazała, że referendarz sądowy pominął dowody, jakimi są wydatki za trzy miesiące, które wynoszą [...] zł, a dochód z emerytury wynosi [...] zł. W tej sytuacji na życie jej 3- osobowej rodziny pozostaje około [...] zł. Dodatkowo zarzuciła, że referendarz sądowy nie uwzględnił dokumentacji dotyczącej jej stanu zdrowia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) – dalej jako: "p.p.s.a.", rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Wniesienie sprzeciwu od rzeczonego postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (§ 2 ww. przepisu). Przepis art. 243 § 1 p.p.s.a. stanowi, że prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. W myśl art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego (§ 2), prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata lub radcy prawnego (§ 3). W przypadku osób fizycznych prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 ), a w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 ). Co do zasady strona skarżąca jest zatem zobowiązana ponosić koszty postępowania sądowego toczącego się z jej inicjatywy. Wymóg ponoszenia kosztów postępowania nie stanowi ograniczenia prawa do sądu i jest usprawiedliwiony koniecznością zapewnienia właściwego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości. Tylko w szczególnych warunkach ekonomicznych czy losowych strona skarżąca może domagać się udzielenia pomocy z budżetu państwa. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się, że celem instytucji prawa pomocy jest zagwarantowanie prawa do sądu osobom najuboższym, znajdującym się w wyjątkowo złej sytuacji materialnej, które całkowicie nie są w stanie wygospodarować środków na pokrycie kosztów dochodzenia swych praw przed sądem (postanowienie NSA z dnia 26 lutego 2014 r., sygn. akt II FZ 201/14, publ. na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Należy również podkreślić, że obowiązek zagwarantowania skutecznego dostępu do sądu nie oznacza konieczności przyznania stronom bezwarunkowego prawa do uzyskania bezpłatnej pomocy prawnej, czy prawa do zwolnienia od kosztów sądowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, czyli dofinansowanie z budżetu państwa kosztów sądowych oraz kosztów pomocy prawnej ma charakter wyjątkowy. Sąd rozpoznając wniosek w przedmiocie prawa pomocy nie prowadzi postępowania dowodowego w zakresie sytuacji ekonomicznej i losowej strony skarżącej. To wnioskodawca winien uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że nie jest w stanie ponieść nawet minimalnych kosztów sądowych i zachodzą przesłanki stanowiące podstawę do uwzględnienia jego wniosku. W ocenie sądu, zaskarżone sprzeciwem postanowienie starszego referendarza sądowego odpowiada prawu i wydane zostało w prawidłowo ustalonym stanie faktycznym. Podkreślenia wymaga, że Skarżąca złożyła ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy i pomimo kolejnego wezwania przez starszego referendarza sądowego do przedłożenia wyciągów lub wykazów z wszystkich rachunków bankowych, oszczędnościowych nie nadesłała ich. Powyższe pozwoliłoby na zweryfikowanie rzeczywistej kwoty dochodów w stosunku do ponoszonych miesięcznych wydatków rodziny wnioskodawczyni, a tym samym oceny jej sytuacji finansowej. Strona wezwana do uzupełnienia oświadczenia winna z należytą starannością wypełnić treść sądowego wezwania. To w jej interesie leży bowiem przedstawienie informacji służących uzyskaniu prawa pomocy. W tej sytuacji zgodzić się należy ze stanowiskiem starszego referendarza sądowego, że wnioskodawczyni w dalszym ciągu uchyla się od przedłożenia wyciągów z konta bankowego, a tym samym w dalszym ciągu przedstawia swoją sytuację finansową w sposób niepełny i wybiórczy. Przyznanie prawa pomocy jest możliwe tylko i wyłącznie w przypadku wyczerpującego i niepozostawiającego wątpliwości przedstawienia informacji dotyczącej sytuacji materialnej wnioskodawcy. Obowiązkiem strony jest zatem wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Nienależyte wykonanie przez stronę obowiązków nałożonych na nią w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy jest z kolei przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a w konsekwencji uniemożliwia przyznanie jej rzeczonego dobrodziejstwa procesowego w żądanym zakresie Jednocześnie okoliczności podane w złożonym sprzeciwie nie zawierają argumentacji, która mogłaby skutecznie podważyć ocenę zawartą w zaskarżonym postanowieniu. Wnioskodawczyni została dokładnie poinformowana, jakie oświadczenie i dokumenty oraz w jakim celu ma złożyć, a mimo to nie wykonała w pełni nałożonego nań zobowiązania. Przedstawienie przez wnioskodawczynię swojej sytuacji majątkowej w sposób niepełny oznacza, że jej wniosek o przyznanie prawa pomocy nie zasługuje na uwzględnienie. W konsekwencji, stwierdzić należy, że z przyczyn wskazanych wyżej nie jest możliwe stwierdzenie w sposób nie budzący wątpliwości, że wnioskodawczyni spełnia przesłankę uzasadniającą przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym przez nią zakresie. Sąd mając powyższe na względzie za zasadne zatem uznał stanowisko starszego referendarza sądowego, który nie znalazł podstaw do uwzględnienia złożonego wniosku. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a w związku z art. 260 p.p.s.a. orzekł, jak w postanowieniu.