SA/Sz 1036/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Kazimiera Sobocińska Sędziowie Sędzia NSA Maria Dożynkiewicz Sędzia WSA Alicja Polańska/spr/ Protokolant: Anna Kalisiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 09 września 2004r. sprawy ze skargi "U" w W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie kosztów egzekucji o d d a l a skargę Naczelnik Urząd Skarbowego wszczął w dniu 10 września 2002 r. postępowanie egzekucyjne na wniosek wierzyciela – "U" w W. na podstawie tytułu wykonawczego o nr [...] wystawionego przez niego przeciwko dłużnikowi – S.F. obejmującego należność z tytułu opłaty za niespełnienie obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia od odpowiedzialności cywilnej (ubezpieczenie komunikacyjne)w kwocie [...]. W toku postępowania organ egzekucyjny dokonał czynności zajęcia ruchomości zobowiązanego, tj. samochodu marki [...]. Pismem z dnia 11 września 2002 r. wierzyciel wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego powołując się na przepis art. 59 § 1 pkt 2 i § 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity: Dz. U. Nr 110 z 2001 r., poz. 968 ze zm.). W uzasadnieniu wniosku wierzyciel poinformował organ egzekucyjny, że zobowiązany przedłożył dokument potwierdzający zawarcie umowy ubezpieczenia OC zgodnie z warunkami ogólnymi ubezpieczeń obowiązkowych. Uwzględniając powyższy wniosek, organ egzekucyjny postanowieniem z dnia [...] umorzył postępowanie egzekucyjne obciążając wierzyciela kosztami egzekucyjnymi w kwocie [...]. Na żądanie wierzyciela organ egzekucyjny wydał w dniu [...] postanowienie w sprawie kosztów egzekucyjnych, powołując się na przepisy art. 64 c § 4, art. 64 § 10 i § 6 oraz art. 64 § 1 pkt 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, którym obciążył wierzyciela kosztami egzekucyjnymi w kwocie [...]. W uzasadnieniu postanowienia organ wyjaśnił, że wyliczone koszty stanowią opłaty należne od dokonanego zajęcia ruchomości, opłatę manipulacyjną oraz opłatę za tzw."dojście". Koszty te, jak wskazał organ, obciążają wierzyciela, który dopiero po wszczęciu postępowania egzekucyjnego stwierdził brak wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. W zażaleniu na wskazane postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] wierzyciel podważył zasadność obciążenia go kosztami i podniósł, że to zobowiązany powinien ponieść koszty postępowania egzekucyjnego, gdyż to on – wbrew wymogowi przewidzianemu w przepisie § 7 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 kwietnia 1998 r. w sprawie organów uprawnionych i organów obowiązanych do przeprowadzania kontroli wykonania obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia obowiązkowego oraz trybu ustalania i egzekwowania opłaty za niedopełnienie tego obowiązku (Dz. U. Nr 74, poz. 474) – nie przedłożył w terminie dni 30 od daty otrzymania wezwania do zapłaty dokumentu potwierdzającego, że umowa obowiązkowego ubezpieczenia OC została zawarta. Zobowiązany dopiero po wszczęciu postępowania egzekucyjnego przedstawił umowę obowiązkowego ubezpieczenia OC, zawartą w "A" w B. W wyniku rozpoznania zażalenia, Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia [...] utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy wyjaśnił zasady poboru opłat za zajęcie ruchomości, opłaty manipulacyjnej oraz wydatków na opłacenie przejazdu i delegacji poborcy skarbowego (opłata za tzw. "dojście") oraz stwierdził, że generalna zasada odpowiedzialności dłużnika za koszty postępowania egzekucyjnego nie ma zastosowania m.in. w przypadku, o jakim mowa jest w art. 64 c § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, tj. gdy koszty te nie mogą być ściągnięte od zobowiązanego. Wniosek wierzyciela o umorzenie tego postępowania obliguje organ egzekucyjny, na podstawie art. 59 § 1 tej ustawy, do umorzenia postępowania egzekucyjnego. W sytuacji takiej wierzyciel pokrywa całość kosztów powstałych w toku postępowania, bowiem żadne przepisy nie przewidują możliwości ściągnięcia od zobowiązanego kosztów egzekucyjnych po umorzeniu postępowania, które spowodowało powstanie tych kosztów. Jednocześnie organ odwoławczy zauważył, że przywołany w zażaleniu przepis § 7 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 kwietnia 1998 r. w sprawie organów uprawnionych i organów obowiązanych do przeprowadzania kontroli wykonania obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia obowiązkowego oraz trybu ustalania i egzekwowania opłaty za niedopełnienie tego obowiązku nie zawiera żadnego zapisu dotyczącego ponoszenia kosztów egzekucyjnych przez zobowiązanego. Według organu odwoławczego przepis ten ma charakter przepisu blankietowego, bowiem upoważnia "U" do podjęcia działań w celu wyegzekwowania od zobowiązanego opłaty za brak umowy obowiązkowego ubezpieczenia OC. Konkludując, Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że skoro wierzyciel skierował sprawę na drogę postępowania egzekucyjnego, a następnie zażądał umorzenia tego postępowania z powodu nieistnienia obowiązku objętego tytułem wykonawczym, to organ umarzając postępowanie zobowiązany był obciążyć go powstałymi kosztami egzekucyjnymi. Na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej wierzyciel wniósł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Szczecinie domagając się jego uchylenia wraz z poprzedzającym je postanowieniem organu I instancji. Skarżący zarzucił zaskarżonemu postanowieniu błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, polegający na założeniu, że skarżący został zasadnie obciążony kosztami postępowania egzekucyjnego, pomimo iż przez okres prawie 11 miesięcy jego dłużnik nie ujawnił polisy ubezpieczeniowej, przez co skarżący nie miał możliwości zweryfikowania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, a także obrazę prawa materialnego przez niewłaściwą interpretację i uznanie, że – stosownie do przepisu art. 64 c § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz przepisu § 7 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 kwietnia 1998 r. w sprawie organów uprawnionych i organów obowiązanych do przeprowadzania kontroli wykonania obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia obowiązkowego oraz trybu ustalania i egzekwowania opłaty za niedopełnienie tego obowiązku – winien uiścić koszty egzekucyjne. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że – na podstawie przepisów § 7 ust. 2 i 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 kwietnia 1998 r. w sprawie organów uprawnionych i organów obowiązanych do przeprowadzania kontroli wykonania obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia obowiązkowego oraz trybu ustalania i egzekwowania opłaty za niedopełnienie tego obowiązku – "U" został zobowiązany do dochodzenia roszczeń na drodze postępowania egzekucyjnego w przypadku niespełnienia przez osobę zobowiązaną jednej z następujących przesłanek: - uiszczenia opłaty w terminie dni 30 od dnia doręczenia jej wezwania, - udokumentowania zawarcia umowy ubezpieczenia w terminie dni 30 od dnia doręczenia wezwania. Zobowiązany S.F. nie spełnił przesłanki wskazanej w punkcie drugim, dlatego też "U" podjął wobec niego czynności egzekucyjne. Ponadto, skarżący podniósł, że przepis art. 64 c § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie może mieć zastosowania w sprawie, bowiem dotyczy takich przypadków, jak śmierć zobowiązanego, czy jego ubóstwo, z powodu których koszty nie mogą być od niego ściągnięte. Natomiast nie jest takim przypadkiem umorzenie postępowania wskutek nagannego postępowania zobowiązanego. Dodatkowo, pełnomocnik skarżącego "U" w piśmie z dnia 2 sierpnia 2004 r. przekazał Sądowi do wiadomości wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 kwietnia 2003 r. o sygn. akt III SA 7/03. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, właściwy do rozpoznania skargi z mocy art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) zważył, co następuje: Skarga jest nieuzasadniona, nie ma bowiem podstaw do uznania zaskarżonego postanowienia za niezgodne z prawem. Zgodnie z treścią przepisu art. 64 c § 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity: Dz. U. Nr 110 z 2001 r., poz. 968 ze zm.) wierzyciel pokrywa koszty postępowania egzekucyjnego, jeżeli nie mogą być one ściągnięte od zobowiązanego. Sytuacja taka zachodziła w sprawie. W postępowaniu egzekucyjnym wszczętym na wniosek uprawnionego wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego organ egzekucyjny nie jest uprawniony do podejmowania działań z urzędu. Tym samym, w odniesieniu do postanowienia o umorzeniu postępowania, wydanego na podstawie art. 59 § 1 tej ustawy, decydujące znaczenie ma żądanie wierzyciela. Organ egzekucyjny jest związany żądaniem wierzyciela umorzenia egzekucji i, jednocześnie, nie jest uprawniony do działania dalej w sprawie niejako "z urzędu". Takie działanie "z urzędu" praktycznie uprawnione jest tylko w przypadku, gdy żądanie umorzenia egzekucji pochodzi od zobowiązanego. Skoro więc wierzyciel w piśmie z dnia 11 września 2002 r. wystąpił do organu egzekucyjnego z wnioskiem o umorzenie egzekucji, z tej przyczyny, że obowiązek objęty tytułem wykonawczym nie jest i nie był wymagalny, to organ egzekucyjny zobowiązany był umorzyć postępowanie egzekucyjne na żądanie wierzyciela. Skutkiem umorzenia postępowania egzekucyjnego w tej sytuacji było to, że koszty egzekucyjne nie mogły być zaciągnięte od zobowiązanego, a w konsekwencji – zgodnie z treścią przepisu art. 64 c § 4 wskazanej ustawy – organ egzekucyjny zobowiązany był obciążyć nimi wierzyciela. Przywołane w skardze przepisy § 7 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 kwietnia 1998 r. w sprawie organów uprawnionych i organów obowiązanych do przeprowadzania kontroli wykonania obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia obowiązkowego oraz trybu ustalania i egzekwowania opłaty za niedopełnienie tego obowiązku (Dz. U. Nr 74, poz. 474) zawierają upoważnienie dla "U" do działania w sprawach dotyczących egzekwowania opłaty za niedopełnienie obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia OC i określają procedurę postępowania, nie stanowią natomiast żadnej podstawy prawnej do uwolnienia "U" od obowiązku uiszczenia kosztów postępowania egzekucyjnego powstałych z jego wniosku o wszczęcie egzekucji administracyjnej. Wbrew zarzutom skargi przepis art. 64 c § 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji znajduje zastosowanie nie tylko w takich przypadkach, jak śmierć zobowiązanego, czy jego ubóstwo, lecz w każdej sytuacji, w której przepisy prawa nie zezwalają na ściągnięcie kosztów egzekucyjnych od zobowiązanego. Pogląd przeciwny prowadziłby do sytuacji, że umorzenie postępowania egzekucyjnego na wniosek wierzyciela, powodowałoby przerzucenie ciężaru finansowego egzekucji na organ egzekucyjny, co pozostawałoby w sprzeczności z przepisem art. 64 c § 3 tej ustawy, który wskazuje kiedy kosztami egzekucji może być obciążony organ egzekucyjny. Przepis ten stanowi, że – jeżeli, po pobraniu od zobowiązanego należności z tytułu kosztów egzekucyjnych, okaże się, iż wszczęcie i prowadzenie egzekucji było niezgodne z prawem, należności te, wraz z naliczonymi od dnia ich pobrania odsetkami ustawowymi, organ egzekucyjny zwraca zobowiązanemu. Przywołany przez pełnomocnika skarżącego "U" w piśmie z dnia 2 sierpnia 2004 r. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 kwietnia 2003 r. o sygn. akt III SA 7/03 nie znajduje zastosowania w przedmiotowej sprawy, bowiem dotyczy – wprawdzie – kosztów egzekucyjnych, ale wynikłych nie z postanowienia organu egzekucyjnego, lecz z postanowienia "R". Wyrok ten wskazuje natomiast tryb, jaki "U" powinien zastosować, aby dochodzić kosztów postępowania egzekucyjnego od osoby, która nie udokumentowała zawarcia umowy ubezpieczenia w terminie dni 30 od dnia doręczenia jej wezwania i spowodowała tym samym podjęcie przez "U" czynności egzekucyjnych, z których wynikły koszty egzekucyjne. Reasumując, uznać należy że Dyrektor Izby Skarbowej w zaskarżonym postanowieniu prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy oraz zastosował do tak ustalonego stanu faktycznego obowiązujące prawo i, przy tym, nie naruszył przepisów proceduralnych. Zarzucane naruszenie przepisów prawa materialnego, jak i procesowego w sprawie nie występuje, wobec czego skarga, jako nieuzasadniona, podlega oddaleniu na podstawie przepisu art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ).