SA/Sz 1038/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Jankowski Sędziowie Sędzia WSA Marzena Wankiewicz /spr./ Sędzia NSA Elżbieta Makowska Protokolant st.sekr.sąd. Krzysztof Chudy po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 stycznia 2005r. sprawy ze skargi Zakładu Karnego na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie opłaty za korzystanie ze środowiska o d d a la skargę Decyzją z dnia [...]r. Marszałek Województwa na podstawie art. 9 ust.1 ustawy z 27 lipca 2001r. o wprowadzeniu ustawy Prawo ochrony środowiska oraz o zmianie niektórych ustaw /Dz.U. Nr 100, poz. 1085/ w związku z art. 288 ustawy z 27 kwietnia 2001r. Prawo ochrony środowiska /Dz.U. Nr 62, poz. 627/ oraz rozporządzenia Rady Ministrów z 9 października 2001r. w sprawie opłat za korzystanie ze środowiska /Dz.U. Nr 130, poz. 1453, Dz.U. N5r 151, poz. 1703/ oraz art. 104 kpa ustalił wysokość nie wniesionej opłaty za pobór wody i wprowadzenie ścieków do wód lub do ziemi za III kwartał [...]r. dla Zakładu Karnego na kwotę [...] w tym: - za pobór wody [...] , - opłata podwyższona o 500 % [...] zł. Organ I instancji ustalił, iż Zakład nie wniósł samodzielnie należnej opłaty za pobór wody w III kwartale [...]r. w związku z tym na podstawie art. 288 ust.1 ustawy Prawo ochrony środowiska wymierzył opłatę w drodze decyzji administracyjnej. Od powyższej decyzji odwołanie złożył Zakład Karny wnosząc o jej uchylenie i umorzenie postępowania. W uzasadnieniu podniósł, że wystąpił z wnioskiem o wydanie nowego pozwolenia wodnoprawnego [...]r. tj. przed upływem okresu ważności dotychczasowego, które obowiązywało od [...]r. przez 10 lat. Zdaniem odwołującego się w III kwartale pobór wody następował na podstawie tej decyzji. Po rozpoznaniu w dniu [...]r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa oraz art. 273 ust.2 i 3 pkt 1, art. 276 ust.1, art. 284 ust.1, art. 285, art. 288 , art. 289 ust.1, art. 292 ust.2 ustawy z 27 kwietnia 2001r. Prawo ochrony środowiska /Dz.U. Nr 62. poz. 627 z późn. zm./ oraz art. 1 ust.1 ustawy z 27 lipca 2001r. o wprowadzeniu ustawy Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw /Dz.U. Nr 100, poz. 1085 z późn.zm./ oraz rozporządzenia Rady Ministrów z 9 października 2001r. w sprawie opłat za korzystanie ze środowiska /Dz.U. Nr 130 poz. 1453 z późn.zm./ Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło zaskarżoną decyzje i ustaliło wysokość nie wniesionej opłaty podwyższonej za pobór wody przez Zakład Karny w III kwartale [...]r. w kwocie [...] zł i zobowiązało Zakład do wpłaty tej kwoty powiększonej o odsetki za zwłokę liczonymi tak jak dla zobowiązań podatkowych od dnia [...]r. w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja stała się ostateczna. Według organu II instancji podmiot, który korzysta ze środowiska ma obowiązek ponoszenia za to opłaty w wysokości ustalonej we własnym zakresie i wnosić ją na rachunek właściwego urzędu marszałkowskiego. Jak wynika z materiału dowodowego Zakład Karny w III kwartale pobierał wodę bez wymaganego pozwolenia, w związku z czym zobowiązany był do ponoszenia opłaty podwyższonej o 500 % zgodnie z treścią art. 292 /ustawy/. W ocenie organu odwoławczego organ I instancji dokonał w sposób nieprawidłowy podziału ustalonej kwoty za pobór wody /[...] zł/ na opłatę za pobór wody w wysokości [...] zł. i opłatę podwyższoną w kwocie [...] zł bowiem w przypadku korzystanie ze środowiska bez wymaganego pozwolenia przewidziany jest tylko jeden rodzaj opłaty – opłata podwyższona. Z ustaleń dokonanych w sprawie wynika, iż Zakład posiadał pozwolenie wodnoprawne na pobór wody wydane [...]r. ważne przez 10 lat, termin ważności upłynął z dniem [...]r.. Złożenie wniosku przez jednostkę o nowe pozwolenie wodnoprawne w czasie obowiązywania poprzedniego zdaniem organu II instancji nie mogło być uwzględnione przez właściwy organ z uwagi na niespełnienie warunków określonych w art. 131 ust. 2 ustawy Prawo wodne. Z uwagi na konieczność opracowania niezbędnej dokumentacji wodnoprawnej postępowanie w sprawie zostało zawieszone. Ostatecznie pozwolenie wodnoprawne dla ujęcia w Zakładzie zostało wydane decyzją z [...]r. zaś dla ujęcia w Oddziale w [...] [...]r.. Wskazanie w decyzji , iż wygasło poprzednie pozwolenie wodnoprawne ma zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego jedynie charter informacyjny, bowiem w dacie wydania nowej decyzji stare pozwolenie utraciło moc. W ocenie organu odwoławczego przedmiotowe ustalenie rodzajów i wysokości opłat ma istotne znaczenie również z uwagi na to, że do ponoszenia opłat zgodnie z art. 281 ust.1 ustawy, stosuje się przepisy Ordynacji podatkowej z zastrzeżeniem opłat podwyższonych, do których ponoszenia, w myśl art. 281 ust.2 ustawy, nie stosuje się przepisów ustawy Ordynacja podatkowa dotyczących odroczenia terminu płatności należności, zaniechania ustalenia zobowiązania, zaniechania poboru należności oraz umorzenia zaległych zobowiązań i odsetek za zwłokę. Kwestia ta uregulowana jest w samej ustawie Prawo ochrony środowiska /art. 316-321 ustawy/. Według organu II instancji z uwagi na nieprawidłowe ustalenie wysokości poszczególnych rodzajów opłat organ odwoławczy zmuszony był uchylić decyzję organu I instancji. Zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego brak wymaganego pozwolenia wodnoprawnego rodzi obowiązek ustalenia opłaty podwyższonej o 500%, która dla Zakładu Karnego wynosi [...] zł, a dla Oddziału w [...] [...]zł. Organ uznał też, iż opłaty podwyższonej za odprowadzenie wód opadowych i roztopowych do ziemi, która nie przekracza 25% najniższego wynagrodzenia za prace pracowników obowiązującego w dniu [...]r. tj. kwoty [...] zł zgodnie z art. 289 ust.1 nie ponosi się. Zarzut skarżącego, iż decyzja została wydana przedwcześnie tj. przed rozpoznaniem odwołania od decyzji w sprawie umorzenia opłaty został przez organ II instancji uznany za niezasadny. Według Kolegium w pierwszej kolejności powinna zostać ustalona wysokość i rodzaj wniesienie opłaty, a dopiero później rozważony wniosek o jej odroczenie, zmniejszenie bądź umorzenie zgodnie z przepisami działu IV ustawy Prawo ochrony środowiska. Jako nieuzasadniony został też uznany wniosek skarżącego o umorzenie postępowania w sprawie z uwagi na to, że postępowanie nie stało się bezprzedmiotowe. Decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]r. zaskarżył Zakład Karny wnosząc o jej uchylenie. W uzasadnieniu skargi strona podniosła, iż organ odwoławczy uchylając decyzję organu I instancji powinien sprawę przekazać do ponownego rozpoznania, a nie wydawać decyzję merytoryczną i to na niekorzyść strony odwołującej się. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Z mocy art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) w miejsce Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Ośrodka Zamiejscowego utworzony został z dniem 1 stycznia 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny , który właściwy jest do rozpoznawania skarg wniesionych przed tą datą do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie Ośrodka Zamiejscowego w sprawach, w których postępowanie nie zostało zakończone. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) Sąd dokonuje kontroli ostatecznych orzeczeń organów administracji publicznej pod kątem zgodności z obowiązującymi w dacie ich wydania przepisami prawa materialnego oraz przepisami prawa procesowego. W wyniku odwołania Zakładu Karnego od decyzji organu I instancji Samorządowe Kolegium Odwoławcze ponownie przeanalizowało stan faktyczny i prawny uznając, że wydana decyzja Marszałka Województwa zawiera błędne wyliczenie opłaty za pobór wody i wprowadzania ścieków w III kwartale [...]r. Z ustaleń organu odwoławczego wynika, iż Zakład Karny nie wniósł w wyznaczonym terminie należnej opłaty, co w świetle obowiązujących przepisów upoważniało organ I instancji do ustalenia jej w drodze decyzji administracyjnej. Pobieranie wody przez skarżącego bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego determinuje nałożenie na niego obowiązku do ponoszenia tej opłaty w podwyższonej wysokości. Zgodnie z art. 285 ust.1 ustawy z 27 kwietnia 2001r. Prawo ochrony środowiska /Dz.U. Nr 62, poz. 627 z późn.zm./, opłatę ustala się według stawek obowiązujących w okresie, w którym korzystanie ze środowiska miało miejsce. Dotyczy to także zastosowanej 500 % stawki, o której mowa w art. 292 ust.1. W ocenie Sądu organ II instancji prawidłowo ustalił, iż skarżący jako podmiot korzystający ze środowiska bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego powinien ponosić opłatę podwyższoną w kwocie [...] zł. Za nie uzasadniony należy przyjąć zarzut skarżącego, iż opłata powinna być podwyższona o 100%, a nie jak chce organ o 500 %. Zakład Karny miał obowiązek uregulowania samodzielnie należnej opłaty za III kwartał [...]r., kiedy obowiązywała opłata podwyższona o 500 %. Zmieniona ustawa z dnia 23 listopada 2002r. o zmianie ustawy – Prawo ochrony środowiska i ustawy Prawo wodne /Dz. U. Nr 233 poz. 1957 z 2002r./, która weszła w życie 12 stycznia 2003r. nie przewiduje zastosowania 100% zwyżki opłat z datą wsteczną tj. za III kwartał [...]r. Stwierdzone przez organ II instancji nieprawidłowe zastosowanie przepisów prawa przez organ I instancji musiało skutkować uchyleniem decyzji w trybie art. 138 § 1 pkt 2 kpa. Za uzasadnione należy przyjąć stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego, iż dokonany przez organ I instancji podział ustalonej kwoty za pobór wody /[...] zł/ na opłatę za pobór wody /[...] zł/ i opłatę podwyższoną /[...] zł/ jest niezgodny z art. 275, 284 ust.1, 276 ust.1 i art. 288 ustawy Prawo ochrony środowiska, które w przypadku korzystania ze środowiska bez wymaganego pozwolenia przewidują tylko jeden rodzaj opłaty – opłatę podwyższoną. Zakład Karny w III kwartale [...]r. wskutek swojego zawinionego działania nie posiadał ważnego pozwolenia wodnoprawnego dla ujęcia wody w Zakładzie oraz dla Oddziału Zakładu [...]. Zawinione działanie skarżącego polegało na nieprzedłożeniu kompletnego wniosku o wydanie nowego pozwolenia w konsekwencji czego, na wniosek Zakładu postępowanie w sprawie pozwolenia wodnoprawnego zostało zawieszone, a decyzja w tej sprawie została wydana w IV kwartale 2002r. tj. 16 grudnia 2002r. dla Oddziału Zakładu w [...] i Zakładu [...]r. Chybiony jest także zarzut skarżącego, iż wskutek uchylenia decyzji przez organ II instancji organ odwoławczy nie mógł wydać decyzji merytorycznej, która była na niekorzyść skarżącego. Zgodnie z art. 139 kpa organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba, że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w przedmiotowej decyzji wskazało na czym polegało naruszenie przepisów prawa przez organ I instancji, który dokonał podziału ustalonej kwoty należnej opłaty za pobór wody na opłatę za pobór wód i opłatę podwyższoną. Ustalenie prawidłowe co do rodzaju i wysokości opłat miało zasadnicze znaczenie z uwagi na to, że do ponoszenia opłat zgodnie z art. 281 ust.1 ustawy mają zastosowanie przepisy działu III Ordynacja podatkowa z zastrzeżeniem opłat podwyższonych, do których stosuje się ustawę Prawo ochrony środowiska. Zastosowanie przez organ I instancji niewłaściwych przepisów prawa stanowi rażące jego naruszenie. W tym stanie rzeczy organ odwoławczy po uchyleniu decyzji wadliwej mógł wydać decyzję merytoryczną ustalającą opłatę za III kwartał [...]r. w wyższej kwocie. Wobec braku podstaw do uwzględnienia skargi na podstawie art. 151 ppsa należało orzec jak na wstępie.