SA/Sz 1056/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Jankowski Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz Sędzia NSA Elżbieta Makowska (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Krzysztof Chudy po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 stycznia 2005r. sprawy ze skargi E. i A. K., A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia[...] . Nr [...] w przedmiocie nieodpłatnego nabycia prawa własności nieruchomości I. u c h y l a zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta [...] z[...] . Nr [...] , II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, III. z a s ą d z a od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżącej A. K. kwotę 10 (dziesięć) zł. tytułem zwrotu kosztów postępowania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia[..] . Nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. i art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 2001r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości ( Dz. U. Nr 113, poz. 1209), po rozpatrzeniu odwołania A. i E. K. i A. K. od decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] r. – utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Z uzasadnienia tej decyzji wynika, że Kolegium ustaliło, iż decyzja z dnia [...] r. prezydent Miasta [...] odmówił A. i E. K. oraz A. K. nieodpłatnego nabycia prawa własności nieruchomości gruntowej położonej w[...] przy ul. [...] w obrębie [...] [...] , oznaczonej nr działki [...] , o pow.[...] m2, uregulowanej w KW Nr [...] . W uzasadnieniu swojej decyzji organ I instancji wskazał, że wnioskodawcy nie spełniają przesłanki z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 2001r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości, ponieważ roszczenie o nieodpłatne nabycie tego prawa przysługuje tylko do nieruchomości wymienionych w dekrecie z dnia 6 września 1951r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych ( Dz. U. Nr 46, poz. 340 ze zm.). Poza tym ustalił, że przedmiotowa nieruchomość stała się własnością Skarbu Państwa na podstawie dekretu z 8 marca 1946r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich, a prawo użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości zostało ustanowione na podstawie przepisów ustawy z dnia 14 lipca 1961r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach. W odwołaniu od decyzji organu I instancji wnioskodawcy wskazali, że art. 1 ust. 1 ustawy odnosi się wyłącznie do określenia " obszarów Państwa Polskiego" obecnych ziem zachodnich i północnych a nie do określenia specyficznej kategorii nieruchomości – gospodarstw rolnych nadanych w trybie osadnictwa rolniczego na Ziemiach Odzyskanych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie podzieliło argumentacji odwołania. Zdaniem organu odwoławczego, z treści art. 1 ust. 1 rozpatrywanej ustawy z dnia 26 lipca 2001r. wynika, że o rodzaju nieruchomości, w stosunku do których przysługuje roszczenie o nieodpłatne nabycie własności rozstrzyga dekret z dnia 6 września 1951r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych. Brzmienie powyższego artykułu wyraźnie wskazuje, w ocenie Kolegium, że wyraz " wymienionych" odnosi się wprost ( bezpośrednio ) do pojęcia "nieruchomości" a nie do obszarów Państwa Polskiego, co wynika z rozdzielenia poszczególnych części zdania złożonego przecinkiem. Wspomniany dekret dotyczy zatem tylko takich nieruchomości, które są gospodarstwami rolnymi lub stanowią działki gruntowe i zostały nadane w trybie osadnictwa rolniczego na obszarze Ziem Odzyskanych i b. Wolnego Miasta Gdańska tj. w trybie dekretu z dnia 6 września 1946r. o ustroju rolnym i osadnictwie na obszarze Ziem Odzyskanych i b. Wolnego Miasta Gdańska ( Dz. Nr 49, poz. 279 ze zm. ) lub wymienionego dekretu z dnia 6 września 1951r. W oparciu o powyższy tok rozumowania, Kolegium wywiodło, że ustawa z dnia 26 lipca 2001r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości ma zastosowanie tylko i wyłącznie do takich nieruchomości, które posiadają obecnie charakter rolny lub są zabudowane na cele mieszkaniowe i : a) znajdują się na obszarze Ziem Odzyskanych lub b. Wolnego Miasta Gdańska, b) były nadane w trybie osadnictwa rolniczego, jeżeli z jakichkolwiek przyczyn stały się własnością Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego i następnie zostały oddane osobom fizycznym w użytkowanie wieczyste. Zdaniem organu, gdyby ustawodawca odwołując się do dekretu chciał wskazać jedynie na zakres terytorialny stosowania przepisów tej ustawy, to zapewne ograniczyłby się jedynie do wskazania miejsca obowiązywania tego aktu ( teren Ziem Odzyskanych), bez konieczności odwoływania się do jego treści. Odmienna od przyjętej przez organ interpretacja prowadziłaby, jego zdaniem, do niczym nieuzasadnionego uprzywilejowania szeroko zakreślonego kręgu użytkowników wieczystych Ziem Odzyskanych w stosunku do użytkowników z innych obszarów Państwa Polskiego i naruszałaby konstytucyjną zasadę równości obywateli wobec prawa. W końcu Kolegium powołało się na cel ustawy odczytany z fragmentu sejmowego przemówienia posła sprawozdawcy: " chodzi o osoby, które są użytkownikami wieczystymi w osadniczych gospodarstwach chłopskich na obszarze, o którym mówi dekret z dnia 9 września 1951r." Reasumując Organ II instancji stwierdził, że w aktach sprawy brak jest dowodów na to, że przedmiotowa działka gruntu była przedmiotem nabycia w trybie przepisów o osadnictwie rolniczym, czego strona również nie kwestionowała, a zatem zaskarżoną decyzję uznał za prawidłową. W skardze wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego A. i E. K. oraz A. K. wnieśli o uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego W [...]której zarzucili naruszenie prawa materialnego, a to art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 2001r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości ( Dz. U. Nr 113, poz. 1209 ). W uzasadnieniu skarżący podnieśli, że w postępowaniu administracyjnym nie było kwestionowane, że byli w okresie[...] . byli użytkownikami wieczystymi nieruchomości zabudowanej na cele mieszkaniowe położonej w [...] (czyli na tzw. Ziemiach Odzyskanych ). Stanowisko organów odmawiających zastosowania w sprawie trybu nieodpłatnego przeniesienia własności oparte jest o oczywisty błąd we wnioskowaniu, zasadzający się na dokonaniu niewłaściwej wykładni przepisu art. 1 ust 1 ustawy z dnia 26 lipca 2001r. Przedstawiając analizę gramatyczną spornego przepisu skarżący wywiedli, że użyte w tym przepisie sformułowanie " wymienionych w dekrecie z dnia 6 września 1951r." odnosi się wyłącznie do określenia obszarów Państwa Polskiego, na których położone nieruchomości mogą być nieodpłatnie przekazane dotychczasowym użytkownikom wieczystym. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Szczecinie odpowiadając na skargę wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę-Prawo o ustroju sadów administracyjnych i ustawę- Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz.1271 ) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji dokonana według kryterium zgodności z prawem doprowadziła do stwierdzenia, że skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem decyzja ta nie odpowiada prawu. W rozpatrywanej sprawie bezsporne miedzy stronami jest, że skarżący w dacie zaskarżonej decyzji spełniali warunki podmiotowe określone w art. 1 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 26 lipca 2001r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości ( Dz. U. Nr 113, poz. 1209 ), skoro – jak wynika to z aktów notarialnych zawartych w aktach administracyjnych- byli współużytkownikami wieczystymi objętej wnioskiem nieruchomości w dniu 26 maja 1990r. i w dniu wejścia w życie tej ustawy tj. 24 października 2001r. W ocenie sądu, stawiany skargą zarzut naruszenia prawa materialnego jest zasadny, bowiem nie sposób jest podzielić interpretacji organów orzekających w sprawie co do zakresu przedmiotowego wyżej wskazanej ustawy. Treść art. 1 ust. 1 ustawy o nabywaniu przez użytkowników wieczystych własności nieruchomości powinna być ustalona przede wszystkim przy zastosowaniu wykładni gramatycznej, co trafnie podniesiono w skardze. Zakres podmiotowy zawartej w tym przepisie regulacji, ustalony przy zastosowaniu obowiązujących norm językowych wskazuje, że odnosi się on do "osób fizycznych będących w dniu 26 maja 1990 r. oraz w dniu wejścia w życie ustawy" użytkownikami lub współużytkownikami wieczystymi nieruchomości. Dalsza cześć hipotezy tej normy określa natomiast jej zakres przedmiotowy przez określenie nieruchomości, których ma dotyczyć wskazując, iż ustawodawcy chodzi o nieruchomości położone na obszarach Państwa Polskiego, wymienione w dekrecie z dnia 6 września 1951 r. oraz spełniające dodatkowy warunek tj. 1) zabudowane na cele mieszkaniowe, 2) stanowiące nieruchomości rolne. Zdaniem sądu nie ulega wątpliwości, że zapis: "wymienionych w dekrecie z 6 września 1951r." stanowi dookreślenie użytego w tym przepisie sformułowania "obszarów Państwa Polskiego". Dlatego nie przekonuje rozumowanie, że odwołanie się w tym przepisie do dekretu z 6 września 1951 r. oznacza zawężenie zakresu podmiotowego ustawy do osób które w trybie tego dekretu zostały uwłaszczone oraz zakresu przedmiotowego do nieruchomości rolnych nadanych w trybie osadnictwa rolniczego. Było by to zresztą chybione z punktu widzenia celu ustawy z 26 lipca 2001 r., gdyż dotyczyłoby uwłaszczenia osób już uwłaszczonych na podstawie wyżej wymienionego dekretu. Zauważyć też należy ponadto, że gdyby ustawodawca zamierzał wprowadzić takie dodatkowe ograniczenie uczyniłby to w sposób wyraźny i jednoznaczny. Zupełnie na marginesie powyższych rozważań zauważyć wypada, że nowa regulacja wynikająca ze zmiany ustawy z 26 lipca 2001 r. dokonanej ustawa z 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego (Dz. U. Nr 64, poz. 592) nie odwołuje się już do dekretu z 6 września 1951 r. a obejmując swą hipotezą zarówno te same podmioty (osoby fizyczne będące użytkownikami wieczystymi w okresie[...] . jak i przedmiot (nieruchomości zabudowane na cele mieszkaniowe lub stanowiące nieruchomości rolne), nie ogranicza zasięgu stosowania ustawy do terytorium Państwa Polskiego, do którego odnosi się dekret z 6 września 1951 r. tak jak to czyniła ustawa z 26 lipca 2001 r., tzn. "Ziem Odzyskanych". Reasumując, stwierdzić trzeba, że w art. 1 ust. 1 ustawy z 26 lipca 2001 r. nie chodzi o tryb nadania nieruchomości pozostającej w użytkowaniu wieczystym wnioskodawcy, lecz o jej położenie, w sensie geograficznym, określone w dekrecie z 6 września 1951 r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych. Idąc tym tokiem rozumowania sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja i decyzja ją poprzedzająca oparte zostały na błędnej interpretacji art. 1 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r., co miało istotny wpływ na wynik sprawy. Dlatego należało orzec jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Orzeczenie o kosztach postępowania oparte zostało o przepisy art. 200, art. 209 i art. 210 § 1 tej samej ustawy.