SA/Sz 1092/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA H. Dolecki (spr.), Sędziowie NSA K. Grzegorczyk-Meder, M. Kowalewska, Protokolant E. Wójtowicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 maja 2004r. sprawy ze skargi B. F. na decyzję Wojewody z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia po wznowieniu postępowania decyzji w sprawie o zatwierdzenie projektu budowlanego i pozwolenia na budowę. /. uchyla zaskarżoną decyzję II. uchylona decyzja nie podlega wykonaniu III.zasądza od Wojewody na rzecz skarżącej kwotę [...]tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia [...]r. Wojewoda, działając na podstawie art, 138 § 1 pkt 2 kpa, po rozpoznaniu odwołania B. F. od decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...]r. odmawiającej uchylenia decyzji zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę budynku usługowego z funkcją mieszkalną w [...]przy ul. [...] - uchylił zaskarżoną decyzję organu I instancji w całości i stwierdził na podstawie art. 151 § 2 kpa, w związku z art. 146 § 2 kpa wydanie z naruszeniem prawa decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...]r. znak: [...] zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenie na budowę budynku usługowego z funkcją mieszkalną w [...]przy ulicy [...]. Nie uchylił natomiast wymienionej decyzji, gdyż w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść jedynie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej. W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, że decyzją z dnia [...]r. znak: [...] na podstawie art. 151 § I pkt. I kpa, po ponownym rozpatrzeniu sprawy Prezydent Miasta odmówił uchylenia decyzji z dnia [...]r. znak: [...] zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenie na budowę budynku usługowego z funkcją mieszkalną przy ul. [...]w [...]. Od decyzji tej odwołała się B. F., wnosząc o jej uchylenie. Po zapoznaniu się z aktami sprawy organ II instancji stwierdził, że w dniu [...]r. B. F. złożyła do Prezydenta Miasta wniosek o wznowienie postępowania w sprawie pozwolenia na budowę zakończonego decyzją ostateczną gdyż nie otrzymała decyzji do wiadomości jako strona postępowania. Wznowienie postępowania administracyjnego jest instytucją procesową, która ma na celu ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej ostateczną decyzją w sytuacji, gdy zaistnieją przesłanki określone w art. 145 § 1 kpa. Zgodnie z art. 151 § 1 kpa, organ odmawia uchylenia decyzji, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 kpa. Organ I instancji postanowieniem z dnia [...]r znak: [...] wznowił postępowanie na podstawie art.147 i art. 145 § 1 pkt 4 kpa , który stanowi że wznawia się postępowanie na żądanie strony, jeżeli strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Organ I instancji uznał za doręczoną decyzję z dnia [...]r. znak: [...] w sprawie pozwolenia na budowę B. F., gdyż nieodebranie decyzji z poczty nastąpiło z przyczyn zależnych wyłącznie od niej. Jak wynika z przepisu art. 39 kpa to organ jest zobowiązany do doręczenia decyzji stronie. Strona nie ma obowiązku wyjaśniania z jakiego powodu pisma nie odebrała z poczty. W przypadku niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany przepisami art. 42 i 43 kpa można zastosować doręczenie uregulowane w art. 44 kpa, nazwane zastępczym. W aktach sprawy brak jest dowodu doręczenia decyzji, jak i zastosowania procedury wynikającej z art. 44 kpa, wobec powyższego decyzja organu I instancji ulega uchyleniu. W omawianym przypadku decyzja organu I instancji zawiera istotną wadę proceduralną. Przepis art. 151 § 1 pkt 1 kpa przywołany w podstawie prawnej nie ma zastosowania, wobec bezspornego zaistnienia przesłanki określonej art. 145 § 1 pkt 4 kpa. Zgodnie z utrwaloną linią orzecznictwa NSA, jeżeli organ po wznowieniu postępowania stwierdzi wystąpienie jednej z podstaw wznowienia określonych w art.145 kpa, stosownie do art. 151 kpa może wydać decyzję jedynie w oparciu o art.151 § 1 pkt 2 kpa łub art.151 § 2 kpa. Organ II instancji uznał, że decyzja z dnia [...]r. znak: [...] o pozwoleniu na budowę nie narusza przepisów prawa materialnego i uzasadnionych interesów skarżącej. Jak wykazał materiał dowodowy w sprawie fakt, że strona nie brała udziału w postępowaniu i nie otrzymała w przepisowym czasie decyzji oraz nie złożyła odwołania od niej, nie wpłynął w istocie na treść decyzji i w wyniku uchylenia musiałaby zapaść decyzja odpowiadająca decyzji dotychczasowej {art. 146 § 2 kpa). Od powyższej decyzji skargę do Sądu administracyjnego złożyła B. F. wnosząc o jej uchylenie w części, w której nie uchyliła ona decyzji z dnia [...]r. i zarzuciła, że Prezydent [...]wydał decyzję mimo, że projekt był niezmieniony, miał zatem świadomość, że działa niezgodnie z prawem. Wcześniej Wojewoda uchylając decyzję stwierdził, że rozwiązanie projektowe nie spełnia warunków określonych w punkcie [...] szczegółowych warunków zabudowy, decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu dla omawianej inwestycji. Stwierdził też, że jest to wystarczający powód do uchylenia decyzji. Tak więc Prezydent [...]wydał decyzję mimo, że wada polegająca na uproszczonej ocenie materiału dowodowego nie została usunięta i projekt był niezgodny z wydanymi warunkami. Skarżąca zarzuciła też, że przedmiotowa budowa doprowadziła do deprecjacji jej nieruchomości i fizycznego zniszczenia, co uniemożliwia prowadzenie działalności gospodarczej lub wydzierżawienie. Stało się tak na skutek wiercenia pali przy samej ścianie budynku skarżącej, zniszczenia rynny i uszkodzenia instalacji elektrycznej. Powstała szkoda nie została naprawiona ani przez inwestora, ani przez wykonawcę. Zdaniem skarżącej było to działanie zamierzone przez Prezydenta Miasta, który wydał pozwolenie na budowę, by zniszczyć jej budynek bez odszkodowania, ponieważ skutki prowadzenia budowy można było przewidzieć. Dlatego też należy uchylić wspomnianą decyzję, bo została wydana niezgodnie z prawem. Uzasadnia to również nakazanie rozbiórki wzniesionego obiektu. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany swego stanowiska. Wojewódzki Sad Administracyjny zważył co następuje: Skargę należało uwzględnić. Postępowanie w przedmiotowej sprawie zostało wznowione na podstawie art. 147 kpa i art. 145 § 1 pkt 4 kpa stanowiących, że wznawia się postępowanie administracyjne na żądanie strony, jeżeli strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Organ I instancji przyjął, że decyzja z dnia [...]r. dotycząca pozwolenia na budowę budynku usługowego z funkcją mieszkalną przy ul. [...]w [...], została doręczona B. F., ponieważ nieodebranie decyzji z poczty nastąpiło z przyczyn wyłącznie od niej zależnych. Organ odwoławczy wskazał na obowiązek wynikający z przepisu art. 39 kpa, który nakazuje doręczenie decyzji stronie. Jeżeli nie można tego uczynić w sposób uregulowany w art. 42 i 43 kpa, można zastosować doręczenie zastępcze na podstawie art. 44 kpa. W aktach sprawy, jak podkreślił organ odwoławczy, brak jest dowodu doręczenia decyzji jak i zastosowania przez organ I instancji trybu przewidzianego w art. 44 kpa, w związku z czym decyzja ta ulega uchyleniu. Ponadto jak stwierdził organ odwoławczy decyzja organu I instancji została wydana z istotnym naruszeniem przepisów proceduralnych, ponieważ art. 151 § 1 pkt 1 kpa powołany w podstawie prawnej nie mógł być zastosowany w związku z wystąpieniem podstawy wznowienia o której mowa w art. 145 § 1 pkt 4 kpa. Jeżeli zatem organ po wznowieniu postępowania stwierdzi, że istnieje jedna z podstaw wznowienia postępowania z art. 145 kpa, to stosownie do art. 151 kpa może wydać decyzję tylko na mocy art. 151 § 1 pkt 2 kpa lub 151 §2 kpa. Organ odwoławczy uznał, że decyzja z dnia [...]r. o pozwoleniu na budowę nie narusza przepisów prawa materialnego i uzasadnionych interesów skarżącej albowiem materiał dowodowy nie daje podstaw do przyjęcia, że brak udziału strony w postępowaniu (nie otrzymała w przepisanym czasie decyzji i nie złożyła od niej odwołania) wpłynął na treść decyzji i dlatego w wyniku uchylenia musiałaby zapaść decyzja odpowiadająca decyzji dotychczasowej (art. 146 § 2 kpa). Organ odwoławczy rozstrzygając sprawę w powyższy sposób nie wziął jednak pod uwagę znaczenia przesłanki negatywnej uchylenia decyzji administracyjnej o której mowa w art.146 § 2 kpa, polegającej na tym, że nie uchyla się decyzji w przypadku, jeżeli w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej. Oznacza to, że powołany przepis ma zastosowanie tylko w przypadku, gdy organ w wyniku ponownego rozpoznania sprawy administracyjnej (art. 149 § 2 kpa), w oparciu o przepisy prawa materialnego rozstrzygnie sprawę tak, jak została rozstrzygnięta decyzją ostateczną. Organ w uzasadnieniu decyzji stwierdzającej wydanie zaskarżonej decyzji ostatecznej z naruszeniem prawa musi wykazać, że wadliwość procesowa nie wpłynęła na prawidłowe zastosowanie w sprawie przepisów prawa materialnego. Istotne jest przy tym, jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny, że brak uczestnictwa strony w postępowaniu (bez własnej winy), dotyczącym jej nieruchomości, co oznaczało, iż z naruszeniem art. 7 kpa nie rozważono jej słusznego interesu, uniemożliwia we wznowionym postępowaniu zastosowanie art. 146 § 2 kpa (zob. wyrok NSA z dnia 25.11.1988r.,IV SA 540/88 (ONSA 1988, nr 2, poz. 90). W kwestii tej wypowiedział się również Sąd Najwyższy, który sformułował pogląd, że w myśl art. 146 § 2 kpa, mimo istnienia podstaw wznowienia postępowania przewidzianych w art. 145 § 1 kpa, nie uchyla się decyzji, jeżeli w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej. Rozstrzygnięcie w nim przewidziane jest dopuszczalne wówczas, gdy wszystkie okoliczności sprawy ustalone na podstawie całokształtu materiału dowodowego przemawiają za tym, że nie ma żadnych podstaw do wydania innej decyzji niż dotychczasowa. W sytuacji, gdy wnioski dowodowe i twierdzenia stron nie zostały uwzględnione i gdy tym samym nie został zebrany w sprawie pełny materiał dowodowy, nie można przyjąć, że nie mogłaby zapaść inna decyzja niż kwestionowana w podaniu o wznowienie postępowania (zob. wyrok SN z dnia 7.07.1994r.,lll ARN 26/94, OSN 1995, nr 11, poz. 127). Taka właśnie sytuacja istnieje w rozpoznawanej sprawie. Skarżąca w skardze zarzuciła, że Prezydent [...]wydał decyzję, mimo iż projekt był nie zmieniony. Był więc świadomy, że działa niezgodnie z prawem. Na te same okoliczności B. F. wskazywała już we wniosku o wznowienie postępowania twierdząc, że wcześniej, w toku postępowania, po uchyleniu przez Wojewodę decyzji organu I instancji projekt budowlany został w niewielkim stopniu zmieniony, ponieważ w niektórych miejscach zmienione są jedynie numery stron, przemieszczono strony i obniżono wersety opisu. Projekt konstrukcyjny został niezmieniony, zawiera on dwa poddasza i poprzedni metraż. Zdaniem skarżącej nie można było zmienić budynku, bez zmiany projektu konstrukcyjnego. Poza tym w trakcie budowy skarżącej nie były dostępne akta i nieznane szczegółowe rozwiązania, w szczególności dotyczące posadowienia budynku na palach wierconych i ruszcie żelbetowym. W konsekwencji działania inwestora doprowadziły do uszkodzenia budynku skarżącej. Organ odwoławczy nie odniósł się do podnoszonych przez skarżącą okoliczności ograniczając się do ogólnego stwierdzenia, że w wyniku uchylenia musiałaby zapaść decyzja odpowiadająca decyzji dotychczasowej. Taka jednak, w istocie arbitralna konkluzja, sformułowana bez wyjaśnienia wszystkich zarzutów podniesionych przez skarżącą która została pozbawiona możliwości udziału w sprawie nie może być uznana za zgodną z prawem, narusza bowiem treść art. 146 § 2 kpa. Na potrzebę takiej właśnie interpretacji powołanego przepisu wyraźnie wskazano w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego i Sądu Najwyższego. W związku z tym Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit.c ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) orzekł jak w sentencji