SA/Sz 1134/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosława Włodarczak - Siuda Sędziowie Asesor WSA Katarzyna Grzegorczyk - Meder Sędzia NSA Danuta Strzelecka Kuligowska /spr./ Protokolant sekr. sąd. Małgorzata Płocharska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 stycznia 2005 r. sprawy ze skargi H. B. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie świadczenia przedemerytalnego I. u c h y l a zaskarżoną decyzję, II. nie orzeka w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji W dniu [...] . H. B. złożył wniosek o przyznanie zasiłku przedemerytalnego. Starosta [...] i decyzją z dnia [...] . na podstawie art. 37j ust. 1 ust. 3, art. 37.l ust.1, 2 , 3 oraz art. 6 pkt 6 lit.b ustawy z dnia 14 grudnia 1994r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu /tj. Dz.U. z 2001r. Nr 6, poz. 56, ze zm./, art. 104 kpa przyznał H. B. od dnia [...] r. prawo do zasiłku przedemerytalnego w wysokości 160% zasiłku dla bezrobotnych. W dniu [...] H. B. złożył wniosek o przekwalifikowanie zasiłku przedemerytalnego na świadczenie przedemerytalne ponieważ na dzień [...] . ukończył [...] lat i posiada staż pracy 37 lat. Starosta [...] , decyzją z dnia [...] r., na podstawie art. 6 pkt 6 lit.b, art. 3 ust.1 i 2, art. 37l ust.1 ustawy z dnia 14 grudnia 1994r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu /tj. z 2001r. Nr 6, poz. 56/, art. 104 kpa, odmówił H. B. przyznania prawa do świadczenia przedemerytalnego. Z uzasadnienia decyzji wynika, że skarżący nie spełnia warunków do nabycia prawa do świadczenia przedemerytalnego na podstawie art. 3 ust.1 i 2 ustawy z dnia 20 grudnia 2002r. o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz ustawy o systemie oświaty. Na dzień [...] r. skarżący posiadał wiek [...] lat oraz [...] lat okresu uprawniającego do emerytury. Nie spełniał zatem warunków, które wynikają z przepisu 37k ust.1 w następującym brzmieniu:. - "osiągnął wiek co najmniej 63 lata i posiada okres uprawniający do emerytury, lub - w roku kalendarzowym, w którym został rozwiązany stosunek pracy lub stosunek służbowy z przyczyn dotyczących zakładu pracy, ukończył co najmniej 60 lat oraz posiada okres uprawniający do emerytury, lub - do dnia rozwiązania stosunku pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy, osiągnął okres uprawniający do emerytury, wynoszący co najmniej 40 lat dla mężczyzn, lub - do 31 grudnia roku poprzedzającego rozwiązanie stosunku pracy, posiada okres uprawniający do emerytury wynoszący co najmniej 39 lat dla mężczyzn, a rozwiązanie stosunku pracy nastąpiło w związku z niewypłacalnością pracodawcy w rozumieniu ustawy z dnia 29 grudnia 1993r. o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy". Nadto organ podniósł, że prawo do świadczenia przedemerytalnego przysługuje osobie, która spełnia warunki do jego nabycia w dniu rejestracji w powiatowym urzędzie pracy H. B. podnosi w odwołaniu, iż zgodnie z art. 3 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 20 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz ustawy o systemie oświaty, złożył wniosek o przyznanie prawa do świadczenia przedemerytalnego. Skarżący wskazuje, iż zarejestrował się w urzędzie pracy w dniu 18 grudnia 2001 r. niezwłocznie po rozwiązaniu z nim stosunku pracy z przyczyn ekonomicznych, miał ukończone [...] lat i [...] -letni staż pracy. Nadto powołuje się na fakt, iż inne osoby uzyskały prawo do świadczenia przedemerytalnego, ponieważ przełożyły dzień rejestracji na styczeń 2002 r. Skarżący wnosi o zmianę uprawnień do zasiłku przedemerytalnego na świadczenie przedemerytalne. Wojewoda [...] decyzją z dnia[...] . na podstawie art. 138 § 2 kpa uchylił decyzją Starosty [...] z dnia[...] . w całości i przekazał sprawę do ponownego rozstrzygnięcia przez organ I instancji. Zdaniem organu odwoławczego powołana przez organ I instancji podstawa prawna - art. 3 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 20 grudnia 2002r. o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu , ustawy o systemie oświaty jest błędna i nie ma odniesienia do sytuacji prawnej i faktycznej strony skarżącej. Organ I instancji winien był orzec o odmowie przyznania stronie prawa do świadczenia przedemerytalnego na podstawie art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 2001r. o zmianie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, ustawy o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy, ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu ustawy o zakazie stosowania wyrobów zawierających azbest, ustawy o Trójstronnej Komisji do Spraw Społeczno-Gospodarczych i wojewódzkich komisjach dialogu społecznego oraz ustawy o ułatwianiu zatrudnienia absolwentom szkół (Dz. U. z 2001 r. Nr 154, poz. 1793) w zw. z art. 37k ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 2001 r. Nr 6, poz. 56 ze zm.). Powołany przepis stanowi, iż osoby, które przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy zarejestrowały się w powiatowym urzędzie pracy i spełniały warunki do nabycia prawa do zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub stypendium nabywają oraz zachowują do nich prawo na dotychczasowych zasadach. Zgodnie zatem z powyższym, bezwzględnie obowiązującym przepisem o przyznaniu zasiłku przedemerytalnego i świadczenia przedemerytalnego decyduje w tym wypadku data rejestracji w powiatowym urzędzie pracy i spełnienie pozostałych warunków koniecznych do przyznania prawa do tego zasiłku. W związku z powyższym skarżący nie może otrzymać prawa do świadczenia przedemerytalnego na podstawie przepisu art. 37k ust. 1 cyt. ustawy w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2002 r, albowiem zgłosił się do urzędu pracy celem rejestracji w dniu [...] r. i spełniał warunki niezbędne do uzyskania prawa do zasiłku przedemerytalnego, które przyznano mu z dniem [...] r. Od decyzji tej nie odwołał się. Skarżący w dniu rejestracji nie spełniał warunków niezbędnych do przyznania świadczenia przedemerytalnego na podstawie ówcześnie obowiązujących przepisów Ponadto organ wskazał, iż rejestracja w urzędzie pracy jest dobrowolna i każdy bezrobotny samodzielnie podejmuje decyzję kiedy chce zarejestrować się w urzędzie pracy oraz o jakie świadczenie wynikające z ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu chce się ubiegać. Mając na uwadze powyższe organ I instancji winien wydać stosowną decyzję administracyjną w przedmiocie prawa do świadczenia przedemerytalnego strony skarżącej, na podstawie właściwej podstawy prawnej ze wskazaniem uzasadnienia prawnego i faktycznego, zgodnie z art. 107 § 3 Kpa. Skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożył H. B.. W skardze na powyższą decyzję skarżący wnosi o unieważnienie odmownych decyzji organów I i II. instancji oraz przyznanie świadczenia przedemerytalnego. Skarżący wskazuje, że rejestrując się w dniu [...] r. nie miał żadnego wyboru i zarejestrowano go jako osobę pobierającą zasiłek przedemerytalny. Nadto skarżący wskazuje, iż od [...] r. wprowadzono łagodniejsze kryteria do uzyskania świadczenia przedemerytalnego. W [...] r. uzyskał informację na okoliczność zmiany ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz o wskazuje, że uzasadnienie odmownej decyzji organu I instancji było cyt. "nie na temat" dlatego złożył odwołanie do organu II instancji. Wojewoda Zachodniopomorski wniósł o oddalenie skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Z mocy art. 85 i art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1271/ w miejsce Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Ośrodka Zamiejscowego w Szczecinie utworzony został z dniem 1 stycznia 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, który właściwy jest do rozpoznawania skarg wniesionych przed tą datą do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie Ośrodek Zamiejscowy w Szczecinie w sprawach, w których postępowanie nie zostało zakończone. Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. Nr 153, poz. 1269/ sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem /jeżeli ustawy nie stanowią inaczej/. Przedmiotem zaskarżenia była określona w art. 138 § 2 kpa decyzja o charakterze kasacyjnym, wobec czego ocena jej zgodności z prawem polegała w pierwszym rzędzie na badaniu, czy istotnie zachodziły wymienione w art. 138 § 2 kpa przyczyny uzasadniające uchylenia decyzji I instancji i konieczność przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia. Oceniając zgodność zaskarżonej decyzji z prawem Sąd uznał, że narusza ona przepisy prawa procesowego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z zasadą dwuinstancyjności organ odwoławczy obowiązany jest ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę rozstrzygniętą decyzją organu I instancji. Organ odwoławczy nie może zatem ograniczyć się tylko do kontroli decyzji organu II instancji, a obowiązany jest ponownie rozstrzygnąć sprawę. Wynika to z art. 138 kpa, który przyznaje organowi kompetencje do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, czego następstwem jest utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji, bądź uchylenie i zmiana zaskarżonej decyzji. Tylko w ograniczonym zakresie organ odwoławczy ma kompetencje kasacyjne, powodujące przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Dopuszczalność wydania przez organ odwoławczy tego typu decyzji jest ograniczona przez to, że art. 138 § 2 w związku z art. 136 kpa przyjmuje jako przesłankę wydania tego typu decyzji określony zakres czynności postępowania wyjaśniającego, a mianowicie "rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części". Oznacza to, że jeżeli kwestionuje rozstrzygnięcie organu I instancji, przy czym nie ma wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy i nie stwierdził potrzeby przeprowadzenia dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów w myśl art. 136 kpa, to ma obowiązek orzec co do istoty sprawy /art. 138 § 1 pkt 2 kpa/ zamiast uchylać decyzji, organu I instancji i przekazywać mu sprawę do ponownego rozpatrzenia. Z uzasadnienia stanowiska Wojewody [...] nie wynika natomiast, że uznano , iż sprawa wymagała jeszcze uzupełniającego postępowania , wobec tego organ odwoławczy powinien zastosować w swoim rozstrzygnięciu instytucje reformacji i orzec co do istoty sprawy, a nie uchylać decyzję organu I instancji i przekazywać mu sprawę do ponownego rozpatrzenia. W rozpoznawanej sprawie przedmiotem wniosku skarżącego H. B. złożonego w dniu [...] . do organu I instancji było prawo do świadczenia przedemerytalnego. Zdaniem skarżącego podstawę prawną jego żądania "przekwalifikowania zasiłku przedemerytalnego na świadczenie przedemerytalne" stanowi przepis art. 3 ustawy z dnia 20 grudnia 2002r. o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz ustawy o systemie oświaty /Dz.U. z 2003r. Nr 6, poz. 65/. Przepis art. 3 powołanej ustawy zmieniającej stanowi, iż prawo do zasiłku przedemerytalnego i świadczenia przedemerytalnego na zasadach określonych w przepisach ustawy, o której mowa w art. 1 w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2001 r. przysługuje bezrobotnym, którzy do dnia 12 stycznia 2002 r. spełnili warunki do ich nabycia (ust. 1). Bezrobotni, o których mowa w ust. 1 nabywają prawo do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego na swój wniosek od następnego dnia po dniu złożeniu wniosku, nie wcześniej jednak niż od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy (ust. 2). Natomiast powołany przez organ odwoławczy przepis art. 11 ust.2 ustawy z dnia 17 grudnia 2001r. o zmianie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, ustawy o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy, ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu ustawy o zakazie stosowania wyrobów zawierających azbest, ustawy o Trójstronnej Komisji do Spraw Społeczno-Gospodarczych i wojewódzkich komisjach dialogu społecznego oraz ustawy o ułatwianiu zatrudnienia absolwentom szkół (Dz. U. z 2001 r. Nr 154, poz. 1793) stanowi, iż osoby, które przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy zarejestrowały się w powiatowym urzędzie pracy i spełniały warunki do nabycia prawa do zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub stypendium nabywają oraz zachowują do nich prawo na dotychczasowych zasadach. Oba przepisy odwołują się do przesłanek matrialnoprawnych do przyznania świadczenia przedemerytalnego przewidzianego w art. 37k ust.1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu na dzień 31 grudnia 2001r. Organy trafnie uznały , że H. B. wymaganych przesłanek nie spełnił. Wynika to z nieposiadania wieku /63 lata - art. 37 ust.1 pkt 1, 60 lat - art. 37k ust.1 pkt 2/, nie osiągnięcia okresu uprawniającego do emerytury wynoszącego co najmniej 40 lat, art. 37k ust.1 pkt 3, jak i z trybu rozwiązania stosunku pracy /art. 37k ust.1 pkt 4/. Analizując treść pism skarżącego należy przyjąć, że żądanie wniosku z [...] r. oparte zostało na przepisie art. 37k ust.1 ustawy z dnia 14 grudnia 1994r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2002r. Z tym dniem weszła bowiem w życie powołana wyżej ustawa z dnia 17 grudnia 2001r. /.../ o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu /.../, która wprowadziła liczne zmiany w ustawie o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Ustawa ta w miejsce zasiłku przedemerytalnego i świadczenia przedemerytalnego wprowadziła jedno świadczenie przedemerytalne, dokonała zmiany art. 37k określającego miedzy innymi / ust. 1 i ust. 9 / materialnoprawne warunki, od spełnienia których uzależnione jest przyznanie prawa do świadczenia przedemerytalnego, a także zmieniła treść art. 37l ust. 1. Zgodnie z art. 37k. ust.1 pkt 2 w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2002r., , świadczenie przedemerytalne przysługuje, z zastrzeżeniem ust. 9, osobie, spełniającej określone w ustawie warunki do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku, jeżeli do dnia rozwiązania stosunku pracy lub stosunku służbowego z przyczyn dotyczących zakładu pracy, w którym była zatrudniona przez okres nie krótszy niż 6 miesięcy, ukończyła co najmniej 50 lat kobieta i 55 mężczyzna oraz osiągnęła okres uprawniający do emerytury wynoszący co najmniej 30 lat dla kobiet i 35 lat dla mężczyzn. W zaskarżonej decyzji organ odwoławczy wywiódł, że H. B. nie może będąc zarejestrowany w 2001r. - nabyć świadczenia przedemerytalnego na podstawie przepisów obowiązujących dopiero od [...] r. podkreślając, że skarżący nie spełniał natomiast warunków do przyznania świadczenia przedemerytalnego na podstawie ówcześnie obwiązujących przepisów. Dlatego podnieść należy że w myśl znowelizowanego art. 37l. ust.1, "prawo do świadczenia emerytalnego przysługuje osobie, która spełniła warunki do jego nabycia w dniu rejestracji w powiatowym urzędzie pracy. Prawo do świadczenia przedemerytalnego ustala się na wniosek tej osoby". Istota problemu interpretacyjnego sprowadza się do wykładni określonej w tym przepisie przesłanki: "spełniła warunki do jego nabycia w dniu rejestracji". W ocenie Sądu, użyte w tym przepisie określenie: "warunki" należy odnosić do przesłanek warunkujących nabycie tego prawa ustanowionych w art. 37k. ust. 1 w brzmieniu obowiązującym w dniu złożenia przez bezrobotnego wniosku o przyznanie prawa do świadczenia przedemerytalnego. W przeciwnym bowiem razie należałoby, przy uwzględnieniu jednoczesnej zmiany art. 37l. ust. 1 dokonanej tą samą ustawą nowelizacyjną z dnia 17 grudnia 2001 r., dojść do wniosku, że celowym zamierzeniem ustawodawcy było objęcie nową regulacją przewidziana w art. 37k. ust. 1 wyłącznie tych bezrobotnych, którzy zarejestrowali się i nabyli prawo do zasiłku po dniu 1 stycznia 2002 r., co kłóciłoby się z założeniem ustawodawcy racjonalnego. Nie do pogodzenia z konstytucyjną zasadą równości obywateli wobec prawa / art. 32 / byłoby różnicowanie prawa do świadczenia przedemerytalnego bezrobotnych pobierających zasiłek i spełniających takie same warunki materialnoprawne w dacie złożenia wniosku o przyznanie prawa do tego świadczenia, tylko ze względu na datę ich rejestracji jako bezrobotnych w powiatowym urzędzie pracy. W tym zakresie podzielić należy stanowisko tutejszego Sądu zawarte w wyroku z 30 stycznia 2003r. sygn. akt SA/Sz 1278/02. Jednakże zdaniem sądu organ rozpoznając odwołanie skarżącego winien również rozważyć treść art. 2 ust.1 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1994r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu w przypadku rozstrzygania sprawy - wniosku skarżącego z dnia[...] . - pod kątem przepisów obowiązujących w tym okresie /w tym art. 37k/. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c , art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi , orzekł jak w sentencji.