SA/Sz 1179/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący del. Sędzia NSA Marian Jaździński Sędziowie: Sędzia WSA Alicja Polańska /spr./ Asesor WSA Kazimierz Maczewski Protokolant: st.sekr. Gabriela Porzezińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 lutego 2004r. sprawy ze skargi A.B. na decyzję Izby Skarbowej z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie umorzenia odsetek od zaległości podatkowej uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Urzędu Skarbowego z dnia [...] nr [...] Izba Skarbowa decyzją z dnia [...] o sygn. [...], wydaną w postępowaniu odwoławczym, utrzymała w mocy decyzję organu podatkowego l instancji - Urzędu Skarbowego z dnia [...] o sygn. [...], na podstawie której organ ten umorzył postępowanie zainicjowane wnioskiem podatnika A.B. w sprawie umorzenia odsetek za zwłokę od zaległości w podatku od towarów i usług za lipiec i sierpień 1996r. W trakcie prowadzonego przez organ I instancji postępowania podatkowego A.B. w dniu 7 stycznia 2002r. dokonał wpłaty na konto organu podatkowego kwoty [...], która to kwota w całości pokryła pozostającą do uregulowania kwotę zaległości w podatku od towarów i usług za lipiec i sierpień 1996r wraz z odsetkami Fakt uregulowania przez podatnika zaległości podatkowej spowodował, że organ podatkowy I instancji uznał, iż zobowiązanie podatkowe wygasło, a tym samym, postępowanie w sprawie umorzenia tej zaległości stało się bezprzedmiotowe, dlatego też Urząd Skarbowy decyzją z dnia [...] o sygn. [...], na podstawie art. 59 § 1 pkt 1 w związku z art. 60 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej postępowanie umorzył. Powyższą decyzję odwołaniem z dnia [...] zaskarżył do Izby Skarbowej A.B. Decyzją z dnia [...] o sygn. [...] Izba Skarbowa utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję Organ II instancji stwierdził, że zgodnie z przepisem art. 59 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej zobowiązanie podatkowe wygasa w całości lub w części wskutek zapłaty podatku, w tym również potrącenia oraz zaliczenia nadpłaty na poczet zaległości podatkowych lub bieżących zobowiązań podatkowych, zaniechania poboru podatku, a także umorzenia zaległości podatkowych. Dokonanie więc którejkolwiek ze wskazanych czynności powoduje wygaśnięcie zobowiązania podatkowego Skoro podatnik A.B. w dniu [...] dokonał dobrowolnej zapłaty zaległości w podatku VAT wraz z odsetkami, to jego zaległości wygasły i nie było już przedmiotu postępowania w sprawie o umorzenie zaległości Podatkowej. Słusznie zatem Urząd Skarbowy umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe. Z tą decyzją nie zgodził się skarżący A.B. W skardze wniesionej w dniu 19 maja 2002r. do Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodek Zamiejscowy w Szczecinie, obecnie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, skarżący stwierdził, że - zgodnie z orzecznictwem sądowym i piśmiennictwem prawniczym - uregulowanie bądź zapłata zaległości podatkowych nie zwalnia organów podatkowych od merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowej. Do skargi A.B. załączył wycinek prasowy o treści wyroku Sądu Najwyższego z dnia 6 lutego 2002r. w sprawie analogicznej do jego sprawy, w którym to wyroku Sąd Najwyższy stwierdził, że zapłacenie podatku w czasie toczącego się postępowania podatkowego nie czyni bezprzedmiotowym postępowania w sprawie jego umorzenia Urząd Skarbowy ma obowiązek rozpoznać wniosek, zgłoszony na podstawie art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej, co do meritum. Izba Skarbowa w odpowiedzi na skargę podtrzymała swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniosła o oddalenie skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, a argumenty w niej przedstawione są przekonujące Pogląd organów podatkowych wyrażony w sprawie, iż zrealizowanie należności poprzez jej zapłatę powoduje - z uwagi na wygaśnięcie zobowiązania podatkowego - bezprzedmiotowość postępowania i uzasadnia umorzenie postępowania na podstawie art, 59 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, jest nietrafny. W orzecznictwie Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego (vide : III AZP 8/94 - OSNAPiUS, 1995 nr 7, poz. 82 i V SA 721/92 - ONSA 1992, z. 3 - 4, poz. 95) uznaje się, że strona broniąca w postępowaniu administracyjnym (podatkowym) swego interesu prawnego może przede wszystkim dokonywać oceny tego, czyjej interes został w pełni zrealizowany. Zapłacenie podatku, czy zaległości podatkowej w czasie toczącego się postępowania w przedmiocie umorzenia podatku, czy zaległości podatkowej nie może czynić bezprzedmiotowym postępowanie w sprawie jego umorzenia w świetle art 67 § 1 Ordynacji podatkowej. Obiektywna bezprzedmiotowość postępowania podatkowego zachodzi bowiem w sytuacji, gdy w świetle prawa materialnego i ustalonego stanu faktycznego brak jest sprawy podatkowej mogącej być przedmiotem postępowania. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie art. 59 Ordynacji podatkowej, regulujący kwestię wygasania zobowiązań podatkowych, powinien być interpretowany w aspekcie skutku materialno - prawnego wygaśnięcia zobowiązania podatkowego, polegającego na tym, że z momentem wygaśnięcia zobowiązania podatkowego organ podatkowy nie może skutecznie żądać od podatnika jego wykonania. Nie jest natomiast dopuszczalna wykładnia tego przepisu na niekorzyść podatnika, który domaga się umorzenia zaległych odsetek, poprzez przyjęcie, że wykonanie zobowiązania podatkowego jest równoznaczne z wygaśnięciem tego zobowiązania, powodującym bezprzedmiotowość postępowania w sprawie. Oznaczałoby to bowiem naruszenie gwarantowanych w demokratycznym państwie prawnym praw strony do rzetelnego i merytorycznego rozpoznania, opartych na prawie, żądań i wniosków oraz pozbawienie strony rzeczywistej ochrony prawnej (postanowienie SN z dnia 11 stycznia 1995r. III ARN 75/94; OSNAPiUS 1995, nr 9, poz 106). Biorąc powyższe pod rozwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit., a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) uznając, iż zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja Urzędu Skarbowego z dnia [...] o sygn. [...] wydane zostały z naruszeniem prawa materialnego - art. 59 § 1 pkt 1 i art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej, orzekł jak w sentencji.