SA/Sz 121/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Zaremba /spr./ Sędziowie: Sędzia NSA Kazimiera Sobocińska Asesor WSA Kazimierz Maczewski Protokolant Krzysztof Kapelczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 maja 2004r. sprawy ze skargi B. B. i J. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2002 rok I. u c h y l a zaskarżoną decyzję II. z a s ą d z a od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżących kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego III. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu W dniu [...] B. B. i J. B. złożyli wykazy nieruchomości, w których wskazali, iż posiadają nieruchomość: grunty o powierzchni [...] m kw, pozostałe budynki zajęte na działalność gospodarczą o powierzchni [...] m kw oraz na potrzeby własne o powierzchni [...] m kw, zaznaczając, iż są jej współwłaścicielami w ½ części. Następnie współwłaściciele poinformowali organ podatkowy pierwszej instancji o zmianach dotyczących nieruchomości położonej w S. przy ul. [...], a polegających na tym, iż dokonano rozbiórki części budynku o stanie technicznym nienadającym się do użytkowania, a pozostała powierzchnia budynku wynosi ogółem [...] m kw oraz o tym, że dokonano całkowitej rozbiórki dachu pozostałej części budynku. Ustalono B. B. i J. B. podatek od nieruchomości na rok 2002 r. w kwocie po [...] zł każdemu ze współwłaścicieli uwzględniając jedynie podniesioną przez podatników okoliczność rozbiórki części budynku. B. B. i J. B. złożyli wspólnie odwołanie od w/w decyzji wnosząc o ich zmianę i obniżenie należnego podatku o kwotę [...] zł, poprzez wyłączenie budynku z opodatkowania podatkiem od nieruchomości za okres [...]. W uzasadnieniu odwołania podnieśli, powołując się na przepis art. 6 ust. 3 i 4 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych oraz art. 3 ust. 1 pkt 1 i ust. 4, iż w związku z rozbiórką części budynku i rozbiórką dachu budynku od miesiąca maja 2002 r. wygasł obowiązek podatkowy. Zdaniem odwołujących się nie można opodatkować obiektu, który nie ma dachu, ponieważ został on już zdemontowany. W związku z tym uważają, iż brak dachu powoduje, iż budynek przestaje być budynkiem w rozumieniu art. 3 ust. 4 cytowanej ustawy, co uzasadnia ustalenie podatku zgodnie z art. 6 ust. 5 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzjami z dnia [...] Nr [...] i Nr [...] uchyliło w całości powołane wyżej decyzje organu pierwszej instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ. W wyniku postępowania odwoławczego na podstawie aktu notarialnego z dnia [...] ustalono, iż J. B. wspólnie z żoną nabył nieruchomość zabudowaną budynkiem zobowiązując się do jej wykorzystania w celach mieszkaniowych. Organ odwoławczy, powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego w podobnych sprawach nie uznał zarzutów odwołania w kwestii wyłączenia z opodatkowania części budynku w związku z rozbiórką dachu. Stwierdził, iż rozbiórka dachu wiąże się ze stanem technicznym budynku i jako taka nie ma wpływu na obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości. Niezależnie od powyższego, wychodząc poza zakres odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze z uwagi na wadliwy sposób ustalenia zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości wobec małżonków – organ I instancji ustalił zobowiązanie podatkowe w stosunku do nieruchomości będącej przedmiotem współwłasności małżonków odrębnie w stosunku do każdego z nich - na podstawie art. 233 § 2 Ordynacji podatkowej uchylił zaskarżone decyzje. Po ponownym rozpoznaniu sprawy, decyzją z dnia [...] Nr [...] Prezydent Miasta ustalił małżonkom B. i J. B. podatek od nieruchomości w kwocie [...] zł. Za podstawę obliczenia podatku przyjęto powierzchnię budynków zajętych na działalność gospodarczą /[...] m2/, budynków pozostałych /za okres 3 miesięcy roku podatkowego w odniesieniu do powierzchni [...] m2 tych budynków, a za okres pozostałych 9 miesięcy – w odniesieniu do [...] m2/ , oraz gruntów /[...] m2/. Podatnicy złożyli odwołanie od powyższej decyzji w zakresie ustalenia podatku od nieruchomości w łącznej kwocie [...] zł od pozostałych budynków, za okres od dnia 1.05-31.12.2002 r. wnosząc o jej zmianę i obniżenie podatku. Zarzucili rozstrzygnięciu naruszenie art. 6 ust. 3 w zw. z art. 6 ust. 4 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych poprzez niewłaściwą kwalifikację stanu faktycznego sprawy. Ich zdaniem obiekt znajdujący się w ich władaniu nie odpowiada definicji budynku zawartej w ustawie podatkowej. Budynek bowiem, w rozumieniu ustawy o podatkach i opłatach lokalnych to obiekt budowlany spełniający łącznie wszystkie ustawowe cechy, tj. umocowanie w ziemi lub na ziemi, posiadanie ścian lub słupów albo filarów oraz pokrycia dachowego. Wskazali, iż skoro brak dachu dyskwalifikuje obiekt jako budynek to musi to skutkować brakiem opodatkowania takiej budowli podatkiem od nieruchomości. Podatnicy nie zgadzają się ze stanowiskiem organów podatkowych, iż zakres obowiązku w podatku od nieruchomości nie jest uzależniony od stanu technicznego obiektu. Za nieuzasadnione uważają stwierdzenie, iż jeżeli dany obiekt istnieje i nie podlega rozbiórce to rodzi obowiązek zapłaty podatku. Zdaniem odwołujących się jeżeli określony obiekt jest budynkiem w rozumieniu ustawy podatkowej to niezależnie od jego stanu technicznego (czy to np. uszkodzenia dachu, czy tez konieczności kapitalnego remontu) podmiot nim władający ma obowiązek zapłaty ustalonego podatku. Natomiast jeżeli obiekt nie spełnia warunków, aby uznać go za budynek niemożliwe jest także uznanie go jako przedmiotu opodatkowania. Bez znaczenia w tym przypadku pozostają okoliczności subiektywne po stronie podmiotu władającego tym obiektem, w postaci zamiaru (albo jego braku) dokonania remontu, czy tez rozbiórki tego obiektu. Decyzja ustalająca podatek, a nie uwzględniająca powołanych wyżej okoliczności narusza konstytucyjną zasadę praworządności. Decyzją z dnia [...] Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy stwierdził, iż argumentacja podniesiona w odwołaniu była już przedmiotem oceny Kolegium, które nie podzieliło stanowiska podatników. Ustosunkowując się do odwołania oraz dodatkowo w świetle ustaleń decyzji nr [...] z dnia [...] wydanej na wniosek J. B. o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu dla nieruchomości położonej przy ul. [...] w S. organ odwoławczy podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w wydanych decyzjach z dnia [...] znak [...] i [...], a mianowicie, że w niniejszym stanie faktycznym dokonaną przez podatników rozbiórkę dachu należy rozpatrywać z punktu widzenia stanu technicznego budynku, który nie wpływa na obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości. Organ ten podniósł również, iż aktualna pozostaje, obszerna, chociaż nie przekonująca dla skarżących, argumentacja takiego stanowiska, zawarta w uzasadnieniu powyżej wskazanych decyzji. Omawiana decyzja została zaskarżona przez B. i J. B. do Naczelnego Sądu Administracyjnego ze względu na jej niezgodność z prawem. Decyzji zarzucono naruszenie art. 6 ust. 3 i ust. 4 w zw. z art. 3 ust. 4 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych powtarzając argumentację zawartą we wcześniejszych odwołaniach a dotyczącą błędnej oceny stanu faktycznego sprawy. Poza tym strona skarżąca zarzuca naruszenie art. 120, art. 124, oraz art.. 210 § 4 ustawy Ordynacja podatkowa poprzez wydanie rozstrzygnięcia bez należytej podstawy prawnej, a także: niedostateczne wyjaśnienie jego zasadności, brak odniesienia się przez organ drugiej instancji do okoliczności powoływanych przez skarżących, uwydatnione w niewystarczającym i wadliwym uzasadnieniu faktycznym i prawnym decyzji. Skarżący podnieśli, iż kolejne decyzje wydane w toku postępowania podatkowego w sprawie ustalenia skarżącym podatku od nieruchomości za 2002 r. zawierają identyczne uchybienia. Żadna z decyzji nie podaje podstawy prawnej rozstrzygnięcia wraz z powołaniem odpowiednich przepisów prawa, co pozwoliło uznać, iż wszystkie one zostały wydane bez podstawy prawnej. Ponadto skarżący wskazują na brak uzasadnienia faktycznego decyzji, uzasadniającego dlaczego okolicznościom wskazywanym wielokrotnie przez strony odmówiono zasadności. Zdaniem skarżących naruszenie prawa stanowi również opieranie zaskarżonej decyzji na orzeczeniach Naczelnego Sądu Administracyjnego, zamiast na treści bezwzględnie obowiązujących norm prawnych. W odpowiedzi na powyższą skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie nie uznając za zasadny zarzut wadliwego uzasadnienia zaskarżonej decyzji. Zdaniem organu odwoławczego podtrzymanie dotychczasowego stanowiska organów podatkowych wyrażonego we wcześniejszych decyzjach, z których treścią skarżący się zapoznali, wobec niezmienionego stanu sprawy nie narusza przepisu art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Z dniem 01.01.2004 r. na podstawie przepisu art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) w miejsce Naczelnego Sądu Administracyjnego – Ośrodek Zamiejscowy w Szczecinie utworzony został Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, który stosownie do przepisu art. 97 w/w ustawy orzeka w sprawach, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego i postępowanie nie zostało zakończone przed dniem 1 stycznia 2004 r., stosując przepisy ustawy z dnia 30.08.2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270). Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 210 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926, ze zm) integralną częścią każdej decyzji jest uzasadnienie faktyczne i prawne. Przepis art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej stanowi, że uzasadnienie faktyczne zawiera w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, którym dał wiarę oraz przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności, uzasadnienie prawne zaś zawiera podstawę prawną decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. Przytoczenie przepisów prawa to również wskazanie ich treści i relacji do stanu faktycznego sprawy. Zgodnie z zasadą prawidłowo prowadzonego postępowania administracyjnego (także prowadzonego na podstawie przepisów ordynacji podatkowej), decyzja powinna wskazywać ustalony przez organ stan faktyczny, określać przesłanki zastosowania tej a nie innej kwalifikacji prawnej i ustalać jakie okoliczności stanu faktycznego odpowiadają którym z fragmentów normy prawnej zastosowanej w sprawie. W niniejszej sprawie zaskarżona decyzja z tego punktu widzenia jest wadliwa : w uzasadnieniu wskazuje się wprawdzie prawną podstawę rozstrzygnięcia, tj. art. 3 ust. 4 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych ale tylko w części stanowiącej opis dotychczasowego przebiegu postępowania. Natomiast w zasadniczej jego części, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w ogóle pomija jego treść. Nie wiadomo także jakie fakty mają decydować o wypełnieniu w konkretnej sytuacji poszczególnych przesłanek w/w przepisu. W szczególności nie można ustalić, na jakiej podstawie organ odwoławczy zakwalifikował dla potrzeb ustalenia należnego podatku od nieruchomości, obiekt znajdujący się na gruncie skarżących jako budynek. Nieustosunkowanie się do zarzutów odwołania i tylko skwitowanie ich stwierdzeniem, iż podatnicy powtarzają wcześniej podnoszoną argumentację, do której organy podatkowe już się odniosły w swoich decyzjach i uznały zarzuty za bezzasadne, narusza przepis art. 210 § 1 pkt 6 Ordynacji podatkowej w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organ odwoławczy rozpatruje sprawę ponownie merytorycznie w jej całokształcie. Dlatego ma obowiązek rozpatrzyć wszystkie zarzuty podnoszone w odwołaniu i ustosunkować się do nich w uzasadnieniu swojej decyzji. W niniejszej sprawie organ nie zachował się w powyższy sposób, ograniczył się bowiem tylko do stwierdzenia, iż podtrzymuje stanowisko wyrażone wcześniej a powinien w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony przez organ pierwszej instancji dokonać ponownej oceny przedmiotowej sprawy. W tej sytuacji organ drugiej instancji nie przeprowadził zatem w ogóle postępowania odwoławczego. Samo "dodatkowe ustosunkowanie się do nowego dowodu w sprawie", tj. decyzji z dnia [...] o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, bowiem nie oznacza jeszcze, że działanie organu miało charakter merytoryczny skoro co do zasady organ jest zobligowany uwzględnić zdarzenia faktyczne, które miały miejsce na etapie przejścia sprawy z jednej instancji do drugiej, czy na etapie postępowania odwoławczego. Również niezmieniony stan sprawy i tożsamość zarzutów podnoszonych w toku całego postępowania przez skarżących, wbrew twierdzeniu podniesionemu w odpowiedzi na skargę, nie może zwalniać z prawidłowego uzasadnienia rozstrzygnięcia odwoławczego ani usprawiedliwiać tego uchybienia. Reasumując, skoro zaskarżona decyzja zawiera braki w zakresie uzasadnienia faktycznego i prawnego oraz subsumpcji, których wpływu na wynik postępowania nie można wykluczyć to rozstrzygnięcie takie wobec naruszenia art. 124, art. 127 oraz art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 Ordynacji podatkowej nie może się ostać. W tej sytuacji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zaskarżona decyzja podlega uchyleniu. O kosztach orzeczono stosownie do art. 200 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sąd na podstawie art. 152 tej ustawy stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.