SA/Sz 1211/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Dożynkiewicz (spr.), Sędziowie NSA Barbara Gebel, Nadzieja Karczmarczyk, Protokolant Anna Malinowska, po rozpoznaniu w dniu 12 lutego 2004 r. sprawy ze skargi R. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego I. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego z dnia [...] Nr [...] II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącej R. M. kwotę [...] tytułem zwrotu kosztów postępowania III. zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu Postanowieniem z dnia [...] r. Nr [...] Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w S. na podstawie art. 59 § 3 w związku z § 1 pkt 2 ustawy z dnia 17.06.1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 1991 r. nr 36, poz. 161, z późń. zm) oraz art. 123 § 1 kpa odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego toczącego się przeciwko R. M. dotyczącego zaległości z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za [...] r. Organ egzekucyjny, w uzasadnieniu powołanego wyżej postanowienia nie zgodził się ze stanowiskiem pełnomocnika dłużniczki zawartym we wniosku o umorzenie postępowania, iż zobowiązanie się przedawniło. Wskazał, iż zgodnie z art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 19.12. 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych (tekst jednolity Dz.U. z 1993 r. Nr 108, poz. 486, ze zm) bieg terminu przedawnieniu ulega przerwaniu przez czynność egzekucyjną, o której zobowiązany został powiadomiony. W związku z tym, iż po wydaniu tytułu wykonawczego były podejmowane czynności egzekucyjne skutkujące przerwaniem terminu przedawnienia, to zgodnie z art. 30 ust. 3 ustawy o zobowiązaniach podatkowych termin ten ulegał przedłużaniu o dalsze 5 lat. Wobec tego przedawnienie w niniejszej sprawie upływa z końcem [...] r. Zatem wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego zdaniem organu egzekucyjnego nie mógł być uwzględniony. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył pełnomocnik zobowiązanej zarzucając rażące naruszenie przepisu art. 30 ust. 1 i 3 ustawy o zobowiązaniach podatkowych. Podniósł on, iż skoro termin przedawnienia powinien być liczony od doręczenia odpisu tytułu wykonawczego (tj. od daty [...] r.) to w dniu [...] r., czyli po upływie kolejnych pięciu lat od przerwania biegu przedawnienia zobowiązanie podatkowe wygasło. Jego zdaniem przedłużanie biegu przedawnienia po każdym jego przerwaniu do 10 lat jest pozbawione podstaw prawnych. Dyrektor Izby Skarbowej w S. postanowieniem z dnia [...] r. Nr [...] podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 kpa utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu egzekucyjnego w kwestii terminu przedawnienia zobowiązania. Termin ten, biegnąc na nowo od dnia następnego po dokonaniu ostatniej czynności egzekucyjnej, nie mógł być przedłużony dalej niż o kolejne 5 lat licząc od poprzedniej daty wyznaczającej przedawnienie zobowiązania (koniec [...] r.), tj. do końca [...] r. Według tego organu wobec wejścia w życie z dniem 1 stycznia 1998 r. ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926, z późn. zm) i braku w tym zakresie przepisów przejściowych oraz nie przedawnienie zobowiązania przed wejściem w życie Ordynacji podatkowej zastosowanie w zakresie przedawnienia będą miały przepisy tej ostatniej ustawy. Zgodnie z art. 70 Ordynacji podatkowej okolicznością uzależniającą rozpoczęcie od nowa biegu terminu przedawnienia jest zakończenie postępowania egzekucyjnego. W świetle tego organ odwoławczy stwierdził, iż skoro egzekucja nie została zakończona to zobowiązanie podatkowe nie uległo przedawnieniu. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego pełnomocnik skarżącej wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia zarzucił naruszenie art. 59 § 1 pkt 8 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W uzasadnieniu podniósł, iż wszczęte w dniu [...] r. postępowanie egzekucyjne prowadzone jest do chwili obecnej choć w okresie od [...] r. do [...] r. na wniosek wierzyciela, tj. Pierwszego Urzędu Skarbowego w S. w związku z postanowieniem Izby Skarbowej w S. z dnia [...] r. wstrzymującym wykonanie decyzji określającej zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za [...] r., postępowanie zostało zawieszone. Powyższe stosownie do art. 59 § 1 pkt 8 ustawy egzekucyjnej, powinno skutkować po upływie roku od zawieszenia umorzeniem przez organ egzekucji. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w S. wniósł o jej oddalenie. Odpowiadając na zarzuty organ stwierdził, iż nie zachodzi w sprawie przesłanka z art. 59 § 1 pkt 8 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zawieszenie egzekucji w niniejszej sprawie nastąpiło z przyczyny określonej w art. 56 § 1 pkt 1 ustawy egzekucyjnej, tj. z mocy prawa, a nie na żądanie wierzyciela. Jego podjęcie po ustaniu przyczyny zawieszenia nie wymagało zawiadamiania strony. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Z dniem 01.01.2004 r. na podstawie przepisu art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) w miejsce Naczelnego Sądu Administracyjnego – Ośrodek Zamiejscowy w S. utworzony został Wojewódzki Sąd Administracyjny w S., który stosownie do przepisu art. 97 w/w ustawy władny jest orzekać w sprawach, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego i postępowanie nie zostało zakończone przed dniem 1 stycznia 2004 r., stosując przepisy ustawy z dnia 30.08.2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270). Skarga jest zasadna aczkolwiek z innych przyczyn niż to wskazano w skardze, a które to przyczyny Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. ze względu na treść art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) bierze pod uwagę z urzędu. W myśl powołanego przepisu Sąd nie jest związany granicami skargi. Oznacza to, że Sąd ten ma prawo, a nawet obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Niemniej jednak Sąd zawsze jest związany granicami sprawy, w której skarga została wniesiona, i nie może swoimi ocenami prawnymi wkraczać w sprawę nową w stosunku do tej, która była albo powinna była być przedmiotem postępowania przed organem administracji i wydawanych w nim aktów. Granice tej bowiem sprawy administracyjnej wyznaczają zakres sądowej kontroli wykonywania administracji publicznej, o której stanowi art. 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z przepisem art. 59 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity Dz.U. z 2002 r. Nr 110, poz. 968, z późn. zm) postępowanie egzekucyjne umarza się: 1) jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania, 2) jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał, 3) jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa, 4) gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego, 5) jeżeli obowiązek o charakterze niepieniężnym okazał się niewykonalny, 6) w przypadku śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek jest ściśle związany z osobą zmarłego, 7) jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu, 8) jeżeli postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania, 9) na żądanie wierzyciela, 10) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach. Z jednoznacznego brzmienia powołanego przepisu wynika, iż egzekucja administracyjna podlega umorzeniu w razie zaistnienia którejkolwiek z wymienionych wyżej okoliczności, o czym świadczy również treść art. 59 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zgodnie bowiem z tym przepisem organ egzekucyjny może umorzyć postępowanie egzekucyjne w razie stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Z omawianych przepisów wynika zatem, iż postępowanie egzekucyjne może być umorzone z urzędu lub na wniosek zobowiązanego. Kategoryczny zapis przepisu art. 59 § 1 ustawy egzekucyjnej oznacza, iż organ egzekucyjny powinien z urzędu badać czy w konkretnej sprawie nie zachodzą przesłanki do umorzenia postępowania egzekucyjnego, niezależnie od tego jaka przesłanka stanowi podstawę żądania zobowiązanego czy też w ogóle żądanie takie zostało wniesione. Pełnomocnik skarżącej za podstawę wniosku o umorzenie egzekucji podał zarzut przedawnienia egzekwowanego zobowiązania, tj. pkt 2 § 1 omawianego przepisu art. 59 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Organ egzekucyjny rozpatrując wniosek ocenił sprawę mając jedynie na uwadze art. 30 ustawy o zobowiązaniach podatkowych, nie badając zatem czy w sprawie zachodzą pozostałe przesłanki, o których mowa w art. 59 ustawy egzekucyjnej. Organ odwoławczy, wskutek wniesionego zażalenia również ograniczył się do oceny zaskarżonego postanowienia jedynie w kontekście przedawnienia egzekwowanego obowiązku, nie badając, czy zachodzą pozostałe przesłanki określone w art. 59 § 1 omawianej ustawy. Nie budzi wątpliwości zdaniem Sądu, iż organ egzekucyjny ma obowiązek na każdym etapie postępowania badać czy prowadzenie egzekucji w danych okolicznościach jest zasadne. Jeśli bowiem w toku postępowania wyjdą na jaw (na skutek zgłoszonych zarzutów lub w toku kontroli z urzędu) przeszkody lub wady postępowania, których nie można będzie usunąć w ogóle lub w toku danego postępowania, to wówczas się je umarza. Z uzasadnień postanowień organów obu instancji nie wynika, by w tej mierze organy dokonywały jakichkolwiek ustaleń. Zdaniem Sądu zaskarżone postanowienie w tym zakresie zatem narusza prawo. Wobec kategorycznego brzmienia przepisu art. 59 ustawy egzekucyjnej rozważania jedynie co do zasadności zarzutu przedawnienia, bez rozważenia pozostałych przesłanek umorzenia nie są wystarczające. Skoro nie zostały wyjaśnione wszystkie istotne okoliczności mogące mieć istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia należało na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzec jak w sentencji. O kosztach orzeczono zgodnie z art. 200 powołanej wyżej ustawy.