SA/Sz 127/02

1 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 11 lutego 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący del. Sędzia NSA Grzegorz Jankowski Sędziowie Sędzia WSA Marzena Kowalewska /spr./ Asesor WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder Protokolant: sekr.sąd. Maria Rosochacka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 lutego 2004 r. sprawy ze skargi K. S. na decyzję Wojewody z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie świadczenia [...] I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty z dnia [...] r. nr [...] w sprawie odmowy przyznania prawa do świadczenia [...] II. nie orzeka w przedmiocie wykonania uchylonych decyzji III. Sygn.akt SA/Sz 127/02 2 Uzasadnienie Wojewoda decyzją z dnia [...]r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego /tj. Dz.U. 2000 nr 98 poz. 1071/ oraz art. 37k ust. 9 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu /Dz.U. 2001 nr 6 poz. 56 ze zm./, po rozpatrzeniu odwołania K. S., od decyzji Starosty z dnia [...] r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Ustawą z dnia 18 września 2001 r. o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz ustawy, o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa /Dz.U. nr 122 poz. 1323/ wprowadzono zmiany w ustawie z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, w wyniku których pracownicy byłych państwowych przedsiębiorstw gospodarki rolnej, spełniający określone w ustawie warunki, są uprawnieni do świadczenia [...]. W myśl wprowadzonego przepisu art. 37k ust. 9 pracownikowi byłego państwowego przedsiębiorstwa gospodarki rolnej spełniającemu określone w ustawie warunki do uzyskania statusu bezrobotnego przysługuje świadczenie [...], jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy: osiągnął wiek 50 lat - kobieta i 55 lat - mężczyzna, przepracował w państwowym przedsiębiorstwie gospodarki rolnej najmniej 10 lat, zamieszkuje w dniu nabycia prawa do świadczenia przedemerytalnego w powiecie /gminie/ uznanym za zagrożony szczególnie wysokim bezrobociem strukturalnym. Z uwagi na to, że ustawa z dnia 18 września 2001 r., o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa nie jest ustawą samoistną, lecz zmieniającą ustawę o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, zapis "w dniu wejścia w życie ustawy" oznacza, że jest to dzień wejścia w życie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, tj. 1 stycznia 1995 r. Oznacza to, iż jednym z warunków nabycia prawa do świadczenia przedemerytalnego, na podstawie art. 37k ust. 9 ustawy zmieniającej, jest ukończenie w dniu 1 stycznia 1995 r. a nie w dniu wejścia w życie nowelizacji ustawy - [...] r. przez wnioskującą osobę wieku [...] lat przez kobietę i[...] lat przez mężczyznę. Sygn.akt SA/Sz 127/02 3 Na podstawie przedłożonej dokumentacji stwierdzono, że K. S. w dniu 1 stycznia 1995 r. nie posiadała wieku [...] lat. Nie spełnia zatem warunków do przyznania świadczenia [...], o którym mowa w art. 37k ust. 9 ustawy. Na powyższe decyzje wniosła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego K. S., wnosząc o ich uchylenie. Skarżąca podnosi w szczególności, że przepracowała ponad [...] lat w byłych państwowych przedsiębiorstwach gospodarki rolnej, ma ukończone [...] lat /urodziła się [...] ./ i pozostaje bez pracy. W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonych decyzjach. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę -Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1271/ sprawy w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./. Stosownie do art. 3 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, że sądowa kontrola ostatecznej decyzji administracyjnej polega na badaniu jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, natomiast względy poza prawne, a więc takie, których nie przewidują przepisy prawa mające zastosowanie w konkretnej sprawie, w toku tej kontroli nie są brane pod uwagę. Konsekwencją sprawowanej przez Sąd funkcji kontrolnej jest brak uprawnienia do wydawania wyroków merytorycznie załatwiających sprawę w zastępstwie właściwych organów administracji publicznej tj. do przyznania uprawnień. Sygn.akt SA/Sz 127/02 4 W przypadku stwierdzenia w wyniku kontroli, że zaskarżona decyzja dotknięta jest istotnymi wadami prawnymi, Sąd decyzję taką eliminuje z obrotu prawnego poprzez jej uchylenie lub stwierdzenie nieważności - w zależności od rodzaju stwierdzonego uchybienia /art 145 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi/. Ustawa z dnia 18 września 2001 r. o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa /Dz.U. Nr 122, poz. 1323/ wprowadziła istotne zmiany w ustawie z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu /Dz.U. Nr 6 z 2001 r., poz.56 zez zm./. Między innymi w art. 37k dodano ust 9 i ust 10 w brzmieniu: "9. Pracownikowi byłego państwowego przedsiębiorstwa gospodarki rolnej spełniającemu określone w ustawie warunki do uzyskania statusu bezrobotnego przysługuje świadczenie przedemerytalne, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy: 17 osiągnął wiek 50 lat - kobieta i 55 lat - mężczyzna, 21 przepracował w państwowym przedsiębiorstwie gospodarki rolnej najmniej 10 lat, 3/ zamieszkuje w dniu nabycia prawa do świadczenia przedemerytalnego w powiecie /gminie/ uznanym za zagrożony szczególnie wysokim bezrobociem strukturalnym. 10. Świadczenie przedemerytalne przyznawane jest w kwocie aktualnie obowiązującego zasiłku przedemerytalnego. Przepis art. 371 ust. 3 stosuje się odpowiednio". Nowelizacja ta weszła w życie w dniu 7 listopada 2001 r. Następnie ustawa z dnia 17 grudnia 2001 r., o zmianie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, ustawy o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy, ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, ustawy o zakazie stosowania wyrobów zawierających azbest, ustawy o Trójstronnej Komisji do Spraw Społeczno-Gospodarczych i wojewódzkich komisjach dialogu społecznego oraz ustawy o ułatwieniu zatrudnienia absolwentom szkół /Dz.U. nr 154 poz. 1793, z dnia 29 grudnia 2001 r./ mocą art. 3, pkt 14 lit. "f - nadała nowe brzmienie ust. 9 i 10 art. 37k. ust. 9 otrzymał brzmienie: "9. Pracownikowi byłego państwowego przedsiębiorstwa gospodarki rolnej przysługuje świadczenie przedemerytalne, jeżeli w dniu 7 listopada 2001 r. posiadał status bezrobotnego oraz spełniał łącznie następujące warunki: 1/ osiągnął wiek - co najmniej 50 lat kobieta i 55 lat mężczyzna, Sygn.akt SA/Sz 127/02 5 2/ posiadał okres uprawniający do emerytury -wynoszący co najmniej 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn, 3/ był zatrudniony w pełnym wymiarze czasu pracy w państwowym przedsiębiorstwie gospodarki rolnej przez okres co najmniej 10 lat, 4/ zamieszkiwał w powiecie /gminie/ uznanym za zagrożony szczególnie wysokim bezrobociem strukturalnym", g/ ust. 10 otrzymał brzmienie: "10. Osobom wymienionym w ust. 9 przysługuje świadczenie przedemerytalne w wysokości 120 procent zasiłku, o którym mowa w art. 24 ust. 1 ". Nowelizacja ta weszła w życie z dniem 1 stycznia 2002 r. Centralne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy niniejszej ma wykładnia użytego w ust. 9 art. 37k sformułowania "(...) przysługuje świadczenie przedemerytalne, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy": Brak bliższego określenia jaką ustawę miał na myśli ustawodawca /czy ww. ustawę z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, która weszła w życie z dniem 1 stycznia 1995 r./- zrodził wątpliwości interpretacyjne. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w obecnym składzie, wolą ustawodawcy było przyznanie prawa do świadczenia przedemerytalnego nowym grupom uprawnionych /byłym pracownikom państwowych przedsiębiorstw gospodarki rolnej/ z dniem wejścia w życie ustawy przyznającej te uprawnienia, a więc ww. ustawy z dnia 18 września 2001 r. - ustawa ta weszła w życie 7 listopada 2002 r. Przemawia za tym nie tylko wykładnia logiczna, ale także systemowa i celowościowa. Wprowadzone nowelizacją z 18 września 2001 r. zmiany były realizacją zapowiadanych od dawna zamierzeń objęcia świadczeniami przedemerytalnymi byłych pracowników państwowych przedsiębiorstw gospodarki rolnej. Za taką wykładnią przemawia także konstrukcja nowego ust. 9 dodanego do art. 37k ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. W pkt 3 ust. 9 zamieszczono warunek, by osoba ubiegająca się o świadczenie przedemerytalne zamieszkiwała w dniu nabycia prawa do tego świadczenia "w powiecie /gminie/ uznanym za zagrożony szczególnie wysokim bezrobociem strukturalnym". Sygn.akt SA/Sz 127/02 6 Należy więc wręcz wykluczyć, aby intencją racjonalnego ustawodawcy było odniesienie tego warunku do dość dalekiej przeszłości /dzień 1 stycznia 1995 r./. Przyjęte w. ustawie o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu rozwiązania systemowe, uwzględniają istniejącą aktualnie, a nie w dość odległej przeszłości, stopę bezrobocia i sytuację na lokalnych rynkach pracy, a także aktualne zagrożenie bezrobociem strukturalnym. (Należy przypomnieć, że określenie powiatów /gmin/ zagrożonych szczególnie wysokim bezrobociem strukturalnym, w którym na podstawie odrębnych przepisów są stosowane szczególne instrumenty ekonomiczno-finansowe i inne preferencje w celu ograniczenia bezrobocia i jego skutków -jest często aktualizowane. Z dniem ogłoszenia, z mocą od dnia 1 stycznia 1995 r. weszło w życie rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 24 stycznia 1995 r. w sprawie wykazu gmin zagrożonych szczególnie wysokim bezrobociem strukturalnym /Dz.U. nr 14 poz. 64/. Rozporządzenie to zostało uchylone. Rozporządzenie z dnia 25 czerwca 1996 r. w sprawie określenia wykazu gmin zagrożonych szczególnie wysokim bezrobociem strukturalnym /Dz.U. nr 71 poz. 338/; * w załączniku nr [...] określiło wykaz gmin zagrożonych szczególnie wysokim bezrobociem strukturalnym w okresie [...] * w załączniku nr [...] określiło wykaz gmin zagrożonych szczególnie wysokim bezrobociem strukturalnym, obowiązujący od [...] Rozporządzenie to dwukrotnie nowelizowane, zostało uchylone rozporządzeniem z dnia 21 grudnia 1999 r. /Dz.U. nr 110 poz. 1264/, które w załączniku zawiera nowe określenie powiatów /gmin/ zagrożonych szczególnie wysokim bezrobociem strukturalnym, i to rozporządzenie było już dwukrotnie nowelizowane. Tak więc należy przyjąć, że ustawodawca w ww. nowelizacji z dnia 17 grudnia 2001 r. w ust. 9 art. 37k w celu usunięcia mogących powstawać wątpliwości interpretacyjnych, jednoznacznie potwierdził, że posiadanie statusu bezrobotnego i spełnienie łącznie warunków określonych w tym przepisie, odnosi się do dnia 7 listopada 2001 r., /tj. do dnia, w którym weszła w życie nowelizacja z dnia 18 września 2001 r./. Skarżąca wniosek o świadczenie [...] złożyła w dniu [...] r. i organy zatrudnienia powinny ustalić, czy na dzień [...] r, spełniała określone w ustawie warunki. Sygn.akt SA/Sz 127/02 7 Z tych względów na podstawie art. 145 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi decyzje jako wydane z naruszeniem prawa materialnego podlegają uchyleniu. Z uwagi na to, iż zaskarżona decyzja nie rozstrzyga o prawach czy obowiązkach podlegających wykonaniu, Sąd stosownie do art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie orzeka o wstrzymaniu wykonania decyzji.