SA/Sz 1271/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Dolecki /spr./ Sędziowie Sędzia WSA Barbara Gebel Asesor WSA Kazimierz Maczewski Protokolant Krzysztof Chudy po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 lipca 2005r. sprawy ze skargi E. S. i J. E. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie odmowy nieodpłatnego nabycia prawa własności nieruchomości I. u c h y l a zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza z dnia [...] r. Nr [...], II. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, III. z a s ą d z a od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżących E. S. i J. E. L. kwotę po [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 1 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 26.07.2001r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości (Dz. U. Nr 113, poz. 1209), po rozpatrzeniu odwołania E. S. i J. E. L. od decyzji Burmistrza z dnia [...] r. odmawiającej nieodpłatnego nabycia prawa własności nieruchomości zabudowanej na cele mieszkalne, stanowiącej działki nr [...] o pow. [...] m2 i [...] o pow. [...] m2 położone w obr. [...] m. [...] przy ul. [...], uregulowane w KW nr [...] będące w użytkowaniu wieczystym E. S. w udziale [...] części i J. E. L. w udziale [...] części - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że organ I instancji przyjął, jako podstawę rozstrzygnięcia art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 26.07.2001r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości (Dz. U. z 2000r. Nr 113, poz. 1209), zgodnie z którym nieodpłatne nabycie prawa własności następuje na rzecz użytkowników wieczystych, będącymi osobami fizycznymi, którzy byli wieczystymi użytkownikami nieruchomości zabudowanych na cele mieszkaniowe lub nieruchomości rolnych w dniu 26.05.1990r. oraz w dniu wejścia w życie ustawy, tj. w dniu 24.10.2001r. Wobec czego prawo użytkowania wieczystego w tych dwóch datach musiało przysługiwać tej samej osobie fizycznej bądź też w dniu 24.10.2001r. mogło przysługiwać następcy prawnemu użytkownika wieczystego z dnia 26.05.1990r. jeżeli następstwo miało charakter wynikający ze spadkobrania. W związku z tym, że J. E. L. stał się współużytkownikiem wieczystym przedmiotowej nieruchomości na podstawie umowy darowizny z dnia [...] r. i w dniu tym nieruchomość była zabudowana budynkiem mieszkalnym, a E. S. stała się współużytkownikiem wieczystym przedmiotowej nieruchomości w wyniku umowy darowizny z dnia [...] r. oraz w wyniku spadkobrania na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] r. ([...]) nie spełnia przesłanek o których mowa w art. 1 ust. 1 cyt. ustawy. Od decyzji organu I instancji odwołali się E. S. i J. E. L. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przyznanie prawa własności nieruchomości. Bezspornym jest, że J. E. L. spełnia wymogi określone w art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 26.07.2001r., a E. S. w dniu 26.05.1990r. była już współużytkownikiem przedmiotowej działki w części, jako spadkobierczyni po swej matce Z. L. i prawo współużytkowania wieczystego nabyła w dacie śmierci matki tj. [...] r. Współużytkownikiem wieczystym pozostałej części działki E. S. została na podstawie darowizny z dnia [...] r. z którą to datą stała się równocześnie następcą prawnym darczyńcy, tj. swojego ojca B. L., który był współużytkownikiem przedmiotowej działki od [...] r. Zdaniem odwołujących się istniejący stan rzeczy, a także motywy jakimi kierował się ustawodawca należy uznać, iż odmówienie nieodpłatnego nabycia prawa własności działki jest działaniem niezgodnym z prawem, intencjami i celem ustawodawcy oraz zasadami współżycia społecznego. Organ odwoławczy odnosząc się do zarzutów zawartych w odwołaniu stwierdził, że z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 26.07.2001r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości (Dz. U. Nr 113, poz. 1209 ze zm.) wynika, że osobom fizycznym będącym w dniu 26.05.1990r. oraz w dniu wejścia w życie tej ustawy użytkownikami wieczystymi i współużytkownikami wieczystymi nieruchomości położonych na obszarach Państwa Polskiego wymienionych w dekrecie z dnia 6.09.1951r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych (Dz. U. Nr 46, poz. 340, z 1957 r. Nr 39, poz. 172 , z 1969 r. Nr 13, poz. 95 i z 1998 r. nr 106, poz. 668): 1) zabudowanych na cele mieszkaniowe, 2) stanowiących nieruchomości rolne, przysługuje roszczenie o nieodpłatne nabycie prawa własności tych nieruchomości, a z ust. 2 wynika, że na wniosek osoby, o której mowa w ust. 1, a także osoby fizycznej będącej jej następcą prawnym, złożony nie później niż w ciągu roku od dnia wejścia w życie ustawy starosta - w odniesieniu do nieruchomości Skarbu Państwa albo wójt (burmistrz, prezydent miasta), starosta lub marszałek województwa - w odniesieniu do nieruchomości będącej własnością jednostki samorządu terytorialnego, wydaje decyzję o nabyciu prawa własności nieruchomości. W przedmiotowej sprawie nie został spełniony warunek, o którym stanowi ust. 1 art. 1 ustawy z dnia 26.07.2001r. bowiem w dniu 26.05.1990r. w stosunku do nieruchomości składającej się z działek nr [...] i nr [...] użytkownikami wieczystymi byli J. E. L. w udziale do [...] części oraz B. L. i E. M. S. w udziale do [...] części. Natomiast użytkownikami wieczystymi w dniu wejścia w życie ustawy o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości byli J. E. L. w udziale do [...] części oraz E. M. S. w udziale do [...] części. Wobec powyższego nie może mieć zastosowania również art. 1 ust. 2 cyt. ustawy, bowiem odnosi się on do następców prawnych po osobach fizycznych będących w dniu 26 maja 1990 r. oraz w dniu wejścia w życie ustawy tj. 23.10.2001r. użytkownikami wieczystymi lub współużytkownikami wieczystymi nieruchomości. E. M. S. warunków wymienionych w ust. 1 art. 1 ustawy z dnia 26.07.2001 r. nie spełnia (nie była użytkownikiem wieczystym przedmiotowej nieruchomości w udziale do [...] części w dniu 26.05.1990 roku). W tej sytuacji badanie pozostałych przesłanek dopuszczających nieodpłatne nabycie prawa własności działek gruntu nr [...] i [...] na rzecz E. M. S. i J. E. L. w trybie cyt. ustawy należy uznać za bezprzedmiotowe. Od powyższej decyzji skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Szczecinie złożyli E. S. i J. E. L., wnosząc o jej uchylenie jako wydanej z naruszeniem prawa. Zdaniem skarżących organ błędnie przyjął, że skarżąca E. S. nie spełniła przesłanek ustawowych, ponieważ nie była użytkownikiem wieczystym w obu terminach określonych w art. 1 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. Poza tym organ odwoławczy błędne przyjął, że skarżąca E. S. nie spełnia warunków wymienionych w ust. 1 art. 1 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. gdyż nie była użytkownikiem wieczystym przedmiotowej nieruchomości, w udziale do [...] części, w dniu 26 maja 1990r. Nadto skarżący zarzucili pominięcie przez organ obu instancji zasad ogólnych postępowania administracyjnego, a w szczególności zasady legalności (art. 6 kpa), a także zasady wyczerpującego i należytego wyjaśnienia okoliczności faktycznych i prawnych (art. 9 kpa). Uzasadniając powyższe zarzuty skarżący stwierdzili, że J. E. L. spełnia w pełni warunki ustawy, gdyż jest współużytkownikiem wieczystym w części [...] przedmiotowej nieruchomości od dnia [...] r., również E. S. spełnia warunki ustawy, gdyż na mocy testamentu z dnia [...] r. powołana została do całości spadku po matce Z. L. zmarłej w dniu [...] r., a następnie ojciec B. L. umową darowizny z dnia [...] r. uczynił ją w pozostałej części współużytkownikiem wieczystym. W związku z powyższym skarżący podnieśli, że wykładnia przepisów ustawy z dnia 26 lipca 2001r. dokonana przez organy załatwiające sprawę, w postępowaniu administracyjnym, jest błędna i naruszająca podstawowe przepisy prawa. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany swego stanowiska. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1271/, sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270 dalej: P.p.s.a./ Skargę należało uwzględnić. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 17 listopada 2004r., OSK 745/04 sformułował pogląd, że nie ma racjonalnych przesłanek do tego, by spadkobierców użytkownika wieczystego, który posiadał prawo użytkowania wieczystego w dniu 26 maja 1990r., ale zmarł przed wejściem w życie ustawy, traktować na podstawie jej przepisów – gorzej – niż następców prawnych użytkownika wieczystego, którzy prawo to nabyli w drodze umowy kupna sprzedaży, czy w drodze spadku, po dniu wejścia w życie ustawy. W praktyce nabycie prawa użytkowania wieczystego przez omawiane kategorie następców prawnych, mógł niekiedy dzielić stosunkowo krótki okres czasu. Gdyby zatem przyjąć stanowisko przeciwne, to np. gdyby użytkownik wieczysty, który miał to prawo w dniu 26 maja 1990r. zmarł w przededniu wejścia w życie ustawy z dnia 26 lipca 2001r., to jego spadkobiercy, następcy prawni, nie mieli by prawa do roszczenia o nieodpłatne nabycie własności nieruchomości, której stali się z mocy prawa, wstępując w miejsce spadkodawcy, użytkownikami wieczystymi, natomiast następcy prawnemu użytkownika wieczystego, który nabył to prawo w drodze dziedziczenia lub umowy następnego dnia po wejściu w życie ustawy z 25 października 2001r. roszczenie, o którym mowa, przysługiwałoby. Z analizy przepisów ustawy z 26 lipca 2001r. nie można w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wyprowadzać wniosku, by zamiarem ustawodawcy było różnicowanie, na gruncie omawianej ustawy, sytuacji prawnej spadkobierców użytkownika wieczystego, który prawo to posiadał w dacie początkowej określonej w ustawie, tylko z uwagi na datę jego śmierci i wyeliminowanie spadkobierców, którzy prawo to nabyli wprawdzie po 26 maja 1990r., ale przed 24 października 2001r. (wejściem w życie ustawy z 26 lipca 2001r.) z możliwości nabycia prawa własności nieruchomości w trybie powołanej ustawy. Tak więc spadkobierca osoby fizycznej, która w dacie 26 maja 1990r. była użytkownikiem wieczystym nieruchomości określonej w ustawie (zmarłej przed dniem wejścia w życie ustawy) będąc kontynuatorem jej praw w zakresie użytkowania wieczystego spełnia warunki do uzyskania przedmiotowego roszczenia, jeżeli w dacie wejścia w życie ustawy był użytkownikiem wieczystym tej nieruchomości. Podzielając stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego należało przyjąć, że skarżący mają podstawy prawne do ubiegania się o przekształcenie użytkowania wieczystego w prawo własności, ponieważ E. S. w dniu 26.05.1990r. była współużytkownikiem przedmiotowej działki w części, jako spadkobierczyni po matce Z. L. i prawo współużytkowania wieczystego nabyła w dacie śmierci matki tj. [...] r. W związku z powyższym Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzeczono jak w sentencji.