SA/Sz 1273/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący del. Sędzia NSA Krystyna Zaremba /spr./ Sędziowie Sędzia WSA Alicja Polańska Asesor WSA Kazimierz Maczewski Protokolant: st.sekr. Gabriela Porzezińska po rozpoznaniu w dniu 12 lutego 2004 r. sprawy ze skargi "C." Spółka z o.o. w S. na decyzję Izby Skarbowej z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zabezpieczenia zobowiązania podatkowego o d d a l a skargę,- Izba Skarbowa decyzją z dnia [...] Nr [...] wydaną na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 oraz art. 33 § 2, § 3 i § 7 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. – Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137 poz. 926 z późn.zm.) po rozpatrzeniu odwołania "C." spółki z o.o. z siedzibą w S. od decyzji Trzeciego Urzędu Skarbowego z dnia [...] Nr [...] w sprawie zabezpieczenia na majątku Spółki przybliżonej kwoty zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od towarów i usług oraz podatku dochodowego od osób prawnych za lata 1998 – 2000 wraz z należnymi odsetkami w łącznej wysokości [...] zł – utrzymała w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu przytoczono następującą argumentację: Inspektor Kontroli Skarbowej w wyniku kontroli podatkowych w zakresie prawidłowości deklarowania i naliczenia podatku od towarów i usług oraz ustalenia podstawy opodatkowania w podatku dochodowym od osób prawnych za lata 1998 – 2000 na podstawie zebranego w trakcie kontroli materiału dowodowego ustalił, że "C." Spółka z o.o. w okresie od 1998r. do 2000r. zaniżyła, poprzez pomniejszenie o podatek naliczony z faktur stwierdzających czynności, które nie zostały dokonane, jak też z faktur wystawionych przez podmiot nie będący podatnikiem tego podatku, należny podatek od towarów i usług wraz z dodatkowym zobowiązaniem i odsetkami w łącznej wysokości [...] zł oraz podatek dochodowy od osób prawnych wraz z odsetkami w łącznej wysokości [...] zł. Na wniosek Inspektora Kontroli Skarbowej i w oparciu o zebrany materiał dowodowy Trzeci Urząd Skarbowy na podstawie art. 33 § 2, § 3 i § 7 ustawy Ordynacja podatkowa wydał w/w decyzję w przedmiocie zabezpieczenia na majątku Spółki przybliżonej kwoty należnej budżetowi z tytułu podatku od towarów i usług oraz podatku dochodowego od osób prawnych w łącznej kwocie [...] zł. Organ podatkowy I instancji wskazał, że sytuacja finansowa firmy, a przede wszystkim nierzetelne wywiązanie się z obowiązków wobec Skarbu Państwa nie daje rękojmi zapewnienia realizacji obowiązków podatkowych w przyszłości i w związku z tym decyzja o zabezpieczeniu na majątku podatnika będzie stanowiła gwarancję wykonania przewidzianych należności na rzecz Skarbu Państwa. W odwołaniu od tego rozstrzygnięcia Spółka zarzuciła Urzędowi Skarbowemu naruszenie przepisów ustawy Ordynacja podatkowa, a w szczególności : - art. 33 poprzez przyjęcie, że zobowiązanie podatkowe może nie zostać wykonane; - art. 187 § 1 poprzez naruszenie obowiązku zebrania całego materiału dowodowego; - art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 poprzez brak uzasadnienia faktycznego i prawnego decyzji; - art. 120, 121, 123 poprzez naruszenie zasad praworządności, a przede wszystkim zasady czynnego udziału strony w postępowaniu. W odwołaniu zarzucono również błędne określenie sytuacji finansowej firmy poprzez pominięcie faktu, że Spółka jest wieczystym użytkownikiem nieruchomości gruntowych o łącznej wartości powyżej [...] zł oraz tego, że Spółka prowadzi lub nadzoruje wiele zadań inwestycyjnych, których zakończenie i rozliczenie nastąpi w 2002r. przysparzając Spółce znacznych dochodów. Zdaniem odwołującej się powoływanie się w decyzji na istnienie uzasadnionej obawy nie wykonania zobowiązań podatkowych nie zostało w rezultacie poparte dowodami. Izba Skarbowa nie podzieliła stanowiska podatnika. Powołując się na przepis art. 33 Ordynacji podatkowej stwierdzono, że przesłanki zastosowania zabezpieczenia należności podatkowych zostały sformułowane w ten sposób, że dla dokonania zabezpieczenia wystarczy jedynie wykazanie prawdopodobieństwa niewykonania przez podatnika zobowiązania tj. wykazanie, że istnieje obawa jego niewykonania lub też uzasadnione przypuszczenie, że może nie zostać ono wykonane. W odniesieniu do Spółki takie przesłanki istnieją. Skoro w trakcie kontroli stwierdzono, że Spółka nienależnie odliczała od należnego podatku od towarów i usług podatek naliczony z faktur stwierdzających czynności, które nie zostały dokonane bądź z faktur wystawionych przez podmiot nie będący podatnikiem tego podatku – to zaległości tylko z tego tytułu wraz z dodatkowym zobowiązaniem i odsetkami wynoszą blisko [...] zł. Pozostała należność to zobowiązania z tytułu zaległości w podatku dochodowym od osób prawnych. Ogólna wysokość tych należności ([...] zł) będących do zapłaty niezwłocznie po wydaniu decyzji, przekracza kilkakrotnie roczne dochody Spółki ([...] złotych w 1999r., [...] złotych w 2000r. oraz [...] złotych w 2001r.). Uzasadnia to obawę niewykonanie zobowiązań lub też przypuszczenie, że nie zostaną one wykonane przez podatnika. Jeśli chodzi o fakt pominięcia przez organ I instancji jednego z elementów majątku, Spółki : prawo wieczystego użytkowania – należy wskazać, że prawo to zostało przewłaszczone przez banki jako zabezpieczenie kredytów. Ponadto samo posiadanie majątku oraz praw majątkowych, nawet znacznej wartości, nie daje rękojmi zapewnienia realizacji obowiązków w przyszłości, zaś zabezpieczenie nie prowadzi do przymusowego wykonania zobowiązania, lecz jedynie gwarantuje jego przyszłą realizację – po wydaniu decyzji określającej należne zobowiązanie w prawidłowej wysokości. Odnosząc się do zarzutu naruszenia przez organ podatkowy I instancji zasady czynnego udziału strony w postępowaniu zabezpieczającym – Izba zauważyła, że udział strony – zważywszy na istotę tegoż postępowania – przekreślałby cel, któremu służy instytucja zabezpieczenia. Strona przez stosowane środki odwoławcze, czy też zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym, na zapewnioną możliwość obrony swoich praw w przypadku jeżeli nie godzi się z zabezpieczeniem, czy też sposobem realizacji zabezpieczenia. Błędne jest zatem utożsamienie instytucji zabezpieczenia należności podatkowych z wszczęciem i prowadzeniem właściwego postępowania podatkowego, w którym organ orzekający rozstrzyga o istnieniu zaległości podatkowej. W ocenie organu odwoławczego za bezzasadny uznano także zarzut, że decyzja organu I instancji zawiera braki formalne tj. nie posiada uzasadnienia prawnego i faktycznego. "C." spółka z o.o. w S. zaskarżyła powyższą decyzją Izby Skarbowej do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Domagając się uchylenia decyzji obu instancji skarżąca Spółka ponowiła zarzuty podnoszone w odwołaniu. W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa wniosła o jej oddalenie. Podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu swojej decyzji organ odwoławczy podał, że organ podatkowy kierując się zasadą, że zobowiązanie powinno być jak najmniej dolegliwe dla podatnika, postanowieniem dnia [...] na wniosek Spółki dokonał zmiany zastosowanego środka zabezpieczającego. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Z dniem 1 stycznia 2004r. na podstawie art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę – prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1271 ze zm.) w miejsce Naczelnego Sądu Administracyjnego – Ośrodek Zamiejscowego w Szczecinie utworzony został Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, który stosownie do przepisu art. 97 w/w ustawy orzeka w sprawach, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego i postępowanie nie zostało zakończone przed dniem 1 stycznia 2004r. stosując przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270). Kognicja tego Sądu sprowadza się również do badania decyzji administracyjnych i innych aktów pod względem ich zgodności z prawem. Skarga nie jest uzasadniona. W oparciu o przepis art. 33 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137 poz. 926 z późn. zm.) organ podatkowy może dokonać zabezpieczenia na majątku podatnika przed wydaniem decyzji określającej wysokość zaległości podatkowej, jeżeli z dowodów zgromadzonych w postępowaniu wynika, że zobowiązanie podatkowe może nie zostać wykonana. Stosownie do § 3 w/w przepisu określa się wtedy przybliżoną kwotę przyszłego zobowiązania na podstawie danych co do wysokości podstawy opodatkowania. Wbrew zarzutom skargi z uzasadnienia decyzji Trzeciego Urzędu Skarbowego o zabezpieczeniu na majątku Spółki przybliżonej kwoty zobowiązania z tytułu podatku od towarów i usług oraz podatku dochodowego od osób prawnych za lata 1998 – 2000 wraz z należnymi odsetkami za zwłokę w łącznej kwocie [...] zł wynika, że organ uwzględniając sytuację finansową Spółki oraz jej zdolność finansową do uregulowania zaległości wynikających z przyszłych decyzji Inspektora Kontroli Skarbowej i przyczynę powstania zaległości podatkowych – miał uzasadnione podstawy do zastosowania w/w przepisów Ordynacji podatkowej. Z ustaleń kontroli skarbowej wynikało, że podstawą ustalenia zaległości podatkowej było zaniżenie należnego podatku od towarów i usług, poprzez jego pomniejszenie o podatek naliczony z faktur stwierdzających czynności, które nie zostały dokonane, jak też z faktur wystawionych przez podmioty nie będące podatnikiem tego podatku oraz że wydatki te zostały zaliczone także jako koszty uzyskania przychodu. Podkreślając w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia z jednej strony, że Spółka dysponuje jedynie dwoma samochodami ciężarowymi zakupionymi w 1998r. o początkowej wartości po [...] zł, każdy domkiem drewnianym stanowiącym zaplecze budowy, którego wartość w dniu zakupu (wrzesień 2000r.) wynosiła [...] zł oraz kilkoma zestawami komputerowymi zakupionymi w okresie od czerwca 1998r. do kwietnia 2001r., a z drugiej przewidywany wymiar zaległości podatkowych ([...] zł) i roczne dochody Spółki w 1999r., w 2000r. i za 11 miesięcy 2001r. – organ podatkowy I instancji stwierdził, że zachodzi uzasadniona obawa, że zobowiązania podatkowe stanowiące dochód Skarbu Państwa nie zostaną zrealizowane z uwagi na brak adekwatnych środków. Organ odwoławczy trafnie z kolei wyjaśnił, że pominięcie okoliczności posiadania przez Spółkę prawa wieczystego użytkowania gruntów wynikało z dokonanych w trakcie postępowania zabezpieczającego ustaleń odnośnie przewłaszczenia powyższego prawa na rzecz banków, jako zabezpieczenia zaciągniętych kredytów. Jeśli chodzi o zarzut naruszenia zasady czynnego udziału strony w prowadzonym postępowaniu – to zwrócić należy uwagę na § 7 omawianego przepisu Ordynacji stanowiący, że zabezpieczenie następuje w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zgodnie z art. 158 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 1991r. Nr 36 poz. 161 ze zm.) wierzycielowi doręcza się postanowienie w sprawie zabezpieczenia, natomiast zobowiązanemu doręcza się wyłącznie postanowienie o zabezpieczeniu (§ 2). Ustawa wskazuje, że doręczenie zobowiązanemu postanowienia o zabezpieczeniu następuje równocześnie z wykonaniem czynności zabezpieczających. Chodzi tu w szczególności o to, aby wcześniejsze doręczenie postanowienia o zabezpieczeniu (niż wykonanie czynności zabezpieczających) nie stworzyło zobowiązanemu możliwości przeciwdziałania zabezpieczeniu. W praktyce prowadziłoby to do unicestwienia samej istoty zabezpieczenia. Organ odwoławczy prawidłowo stwierdził, że błędne jest utożsamienie instytucji zabezpieczenia należności podatkowych z wszczęciem i prowadzeniem właściwego postępowania podatkowego, w którym organ orzekający rozstrzyga o istnieniu zaległości podatkowej. Reasumując, skarga jest niezasadna i dlatego Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270) orzekł jak w sentencji.