SA/Sz 1317/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Dolecki /spr./ Sędziowie Sędzia WSA Barbara Gebel Sędzia NSA Stefan Kłosowski Protokolant sekr. sąd. Małgorzata Płocharska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 lutego 2005 r. sprawy ze skargi K. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego o d d a l a skargę Decyzją z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 4 ust. 1, art. 31 “a" i 32 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 1998 r. Nr 64 poz. 414 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania K. B. od decyzji z dnia [...] r. Kierownika Ośrodka Pomocy Rodzinie w sprawie zasiłku celowego - utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że organ I instancji odmówił K. B. przyznania pomocy społecznej w formie zasiłku celowego, ponieważ dochód zainteresowanego przekracza kryterium dochodowe, a zatem nie zostały spełnione wymogi określone w art. 4 ust. 1 ustawy określające prawo do korzystania z bezzwrotnych świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. Jednocześnie nie stwierdzono szczególnych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Od przedmiotowej decyzji odwołał się K. B. podając, że mieszka w garażu i nie stać go na opłacenie podatku od nieruchomości za garaż, ponieważ płaci alimenty na dzieci. Organ odwoławczy na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego ustalił, że dochód wnioskodawcy wynosi miesięcznie [...] zł i przekracza kwotę kryterium dochodowego kwalifikującego do korzystania ze świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej na zasadzie art. 4 ust. 1 ustawy, tj. kwotę 461 zł. Jednakże osobom i rodzinom nie spełniającym kryterium dochodowego określonego w art. 4 ust. 1 ustawy, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może być przyznany w myśl art. 31a zasiłek celowy. To, co należy uznać za przypadek szczególnie uzasadniony ustawa pozostawia uznaniu organu. W sytuacji drastycznie ograniczonych środków pomocy społecznej, świadczenia pomocy przyznawane są w pierwszej kolejności osobom i rodzinom, które nie maja żadnych źródeł dochodu, lub dochód kształtuje się dużo poniżej kryterium dochodowego. Wnioskodawca posiada własne źródło dochodu - zasiłek dla bezrobotnych, ponadto matka strony pomaga mu w formie posiłków, zakupu odzieży oraz drobnych zakupów na kwotę około [...] zł. Wobec powyższego brak jest dostatecznych przesłanek do uznania, że w przypadku odwołującego się wystąpił przypadek szczególny, uzasadniający przyznanie pomocy w trybie wyjątkowym przewidzianym w art. 31a cyt. ustawy. Zasiłki celowe i specjalne zasiłki celowe przyznawane są w ramach tzw. uznania administracyjnego przy uwzględnieniu potrzeb wnioskodawców i możliwości pomocy społecznej, albowiem zgodnie z art. 2 ust. 4 ustawy “potrzeby osoby i rodziny korzystającej z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej". Ocena możliwości finansowych ośrodka pomocy społecznej pozostaje w gestii samego organu pomoc przyznającego, bowiem ma on rozpoznanie potrzeb innych osób i rodzin ubiegających się o taka pomoc oraz rozmiar posiadanych zasobów finansowych przeznaczonych na tę pomoc. Uprawnienia organu odwoławczego w przypadku decyzji wydawanych w drodze uznania administracyjnego ograniczone są tylko do kompetencji merytorycznej i kasacyjnej z wyłączeniem kompetencji merytoryczno-reformatoryjnej (art. 138 § 3 kpa), zatem Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie może np. przyznać wnioskowanej pomocy. Ponadto Trybunał Konstytucyjny wyraził pogląd uznał, że nie można żądać świadczenia, które przyznawane jest w drodze uznania administracyjnego. Decyzja wydana w rozpoznawanej sprawie nie wyklucza możliwości ubiegania się o pomoc społeczną w sytuacji, gdy strona poniesie szczególnie duże wydatki, które będzie w stanie udowodnić lub wystąpi inny, szczególny przypadek uzasadniający przyznanie pomocy. Od powyższej decyzji skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Szczecinie złożył K. B., wskazując, że jest zmuszony korzystać z opieki społecznej gdyż otrzymuje zasiłek dla bezrobotnych w kwocie [...] zł, z którego opłaca alimenty w kwocie [...] zł. Natomiast na pomoc matki liczącej [...] lat nie może liczyć gdyż jest schorowana i otrzymaną emeryturę przeznacza na lekarstwa. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany swego stanowiska. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1271/, sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270/. Mając na uwadze zakres kompetencji Sądu oraz stan faktyczny i prawny sprawy należało skargę oddalić. Celem pomocy społecznej jest zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych osób i rodzin oraz umożliwienie im bytowania w warunkach odpowiadających godności człowieka, a także doprowadzenie w miarę możliwości, do usamodzielnienia tych osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem. Potrzeby osoby i rodziny korzystającej z pomocy społecznej powinny być uwzględnione wówczas gdy odpowiadają celom jak i możliwościom pomocy społecznej (art. 2 ust. 4 ustawy z dnia 29 listopada 1990r. o pomocy społecznej). W rozpoznawanej sprawie prawidłowo ustalono, że skarżący w chwili orzekania przez organ I instancji, przekroczył kryterium dochodowe określone w art. 4 ustawy o pomocy społecznej. Organ odwoławczy odnosząc się do tej okoliczności stwierdził, że zebrany w sprawie materiał dowodowy wskazuje, iż dochód wnioskodawcy wynosi miesięcznie [...] zł i przekracza kwotę kryterium dochodowego kwalifikującego do korzystania ze świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej na zasadzie art. 4 ust. 1 ustawy, tj. kwotę 461 zł. Skarżący korzysta z zasiłku dla bezrobotnych a także pomocy ze strony matki w postaci posiłków, zakupu odzieży oraz drobnych zakupów na kwotę około [...] zł (k. [...] i [...] akt administracyjnych). Skarżący korzysta również z innych form pomocy społecznej m.in. zasiłku celowego zwrotnego, przy czym organ odstąpił w całości od żądania zwrotu tego zasiłku (k. [...] akt administracyjnych). Należy podkreślić, że organ uwzględnił treść art. 31a ustawy o pomocy społecznej zgodnie z którym w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie lub rodzinie nie spełniającej kryterium dochodowego określonego w art. 4 ust. 1 może być przyznany bezzwrotny specjalny zasiłek celowy. Użycie przez ustawodawcę zwrotu “może być przyznany" oznacza, że świadczenie to nie ma charakteru obowiązkowego i jego przyznanie następuje w ramach tzw. uznania administracyjnego. Oznacza to jedynie, iż obowiązkiem organów pomocy społecznej jest wnikliwe wyjaśnienie i rozważenie wszystkich okoliczności sprawy. Organ odwoławczy uznał, że w takiej sytuacji odmowa przyznania skarżącemu specjalnego zasiłku celowego z powodu ograniczonych środków finansowych nie narusza przepisów prawa. Ustawodawca pozostawił bowiem organowi ocenę, czy w konkretnej sprawie zachodzi przypadek uzasadniający przyznanie pomocy społecznej. Dokonując tej oceny organ obowiązany jest uwzględnić nie tylko uzasadnione potrzeby osoby lub rodziny ubiegającej się o pomoc, ale również możliwości udzielenia tej pomocy, tj. wysokość posiadanych środków finansowych oraz potrzeby innych osób i rodzin pomocy tej oczekujących. Ocena możliwości finansowych ośrodka pomocy społecznej pozostaje w gestii samego organu przyznającego pomoc i mieszcząc się w granicach tzw. uznania administracyjnego w istocie rzeczy nie poddaje się sądowej kontroli, skoro u podstaw tej oceny leżą z jednej strony rozmiary posiadanych zasobów finansowych przeznaczonych na tę pomoc, a z drugiej strony rozpoznane potrzeby innych osób i rodzin o taką pomoc zabiegających. Organ ocenił posiadane przez siebie środki i uzasadnił dlaczego zmuszony jest odmówić udzielenia pomocy. W tej sytuacji nie można stwierdzić że instytucja uznania administracyjnego została nieprawidłowo zastosowana. Zasób posiadanych przez organy pomocy społecznej środków jest ograniczony i jest to fakt powszechnie znany. Dlatego nie jest możliwe uwzględnienie wszystkich indywidualnych potrzeb osób uprawnionych. Organy obu instancji rozpatrzyły wniosek skarżącego i uwzględniły jego sytuację życiową, lecz nie przyznały pomocy w formie zasiłku celowego z powodu ograniczonych środków finansowych. Nie naruszyło to jednak obowiązujących przepisów prawa zawierających reguły przyznawania pomocy społecznej. Trzeba też zaznaczyć, że środki z pomocy społecznej nie mogą być traktowane jako źródło stałego dochodu i mogą być przyznawane tylko w wypadkach wskazanych w przepisach prawa. Odnosząc się do zarzutu skarżącego dotyczącego odmiennego rozstrzygnięcia zawartego w decyzji [...] należy wyjaśnić, że nie była ona przedmiotem kontroli w rozpoznawanej sprawie. Mając na uwadze powyższe rozważania Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.