SA/Sz 1336/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Iwona Tomaszewska Sędziowie: Sędzia WSA Maria Mysiak /spr./ Asesor WSA Katarzyna Grzegorczyk - Meder Protokolant st. sekr.sąd. Edyta Wójtowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 lutego 2005r. sprawy ze skargi C. R. na decyzję Wojewody z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie wymeldowania I. u c h y l a zaskarżoną decyzję, II. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, III. z a s ą d z a od Wojewody na rzecz skarżącej C. R. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania Podaniem z dnia [...] r. Pan L. R. zwrócił się do Wydziału [...] Urzędu Miejskiego w [...] z prośbą o wymeldowanie byłej żony C. R. z pobytu stałego z lokalu położonego przy ul. [...] w [...]. W uzasadnieniu podał, że mieszkanie nabył w roku [...], w czasie trwania pierwszego małżeństwa. Druga żona C. R., za atak na Jego osobę i zadanie ciosów nożem w okolice brzucha, została aresztowana i skazana na [...] lat pozbawienia wolności. W rezultacie osadzona została w Zakładzie Karnym w [...]. Wyrokiem z dnia [...] r. małżeństwo wnioskodawcy z C. R. zostało rozwiązane. Mając na uwadze opisane okoliczności wniósł o wymeldowanie byłej żony z lokalu będącego jego własnością. Prezydent Miasta decyzją z dnia [...] r. orzekł o odmowie wymeldowania C. R. z lokalu położonego przy ul. [...] w [...]. W uzasadnieniu podał, że Pani C. R. nie opuściła dobrowolnie miejsca pobytu stałego z uwagi na aresztowanie, które nastąpiło z mieszkania, w którym cały czas zamieszkiwała przed aresztowaniem. Oznacza to, że nie została spełniona przesłanka "opuszczenia lokalu" wynikająca z przepisu art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych ( Dz. U. z 2001 r. Nr 87, poz. 960 ze zm.). L. R. odwołał się od powyższej decyzji żądając wymeldowania byłej żony z Jego mieszkania. Z uzasadnienia odwołania wynika, że obawia się o swoje życie jeżeli była żona, po odbyciu kary pozbawienia wolności, powróci do Jego lokalu. Wojewoda decyzją z dnia [...] r., Nr [...], po rozpatrzeniu wniesionego odwołania, uchylił w całości decyzję organu pierwszej instancji i orzekł o wymeldowaniu z pobytu stałego Pani C. R. z lokalu położonego przy ul. [...]. W uzasadnieniu decyzji Wojewoda wskazał, iż w przepisie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych określono dwa odrębne stany faktyczne, w których organy administracji publicznej zobowiązane są do wydania z urzędu lub na wniosek strony decyzji o wymeldowaniu z pobytu stałego. Pierwszy stan faktyczny ma miejsce wówczas, gdy osoba podlegając wymeldowani utraciła uprawnienie wymienione w art. 9 ust. 2 wyżej powołanej ustawy i bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego. Drugi stan faktyczny zachodzi wówczas, gdy osoba bez wymeldowania się opuściła miejsce stałego pobytu i nie przebywa w nim co najmniej przez okres sześciu miesięcy, a nowego miejsca jej pobytu nie można ustalić. Jednak, w związku z tym, że w dniu 27 maja 2002 r. Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych z art. 52 ust. 1 i art. 83 w związku z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, w sposób zasadniczy uległy zmianie przesłanki wymeldowania osoby z pobytu stałego z określonego lokalu. Wydając decyzję o wymeldowaniu należy brać pod uwagę wyłącznie fakt opuszczenia lokalu, nie badając kwestii utraty uprawnień wymienionych w art. 9 ust. 2. A zatem do wymeldowania C. R. niezbędne jest ustalenie, że opuściła Ona lokal przy ul. [...] w [...]. Dalej Wojewoda stwierdził, że z zebranych przez organ pierwszej instancji dowodów wynika, iż C. R. obecnie przebywa w Zakładzie Karnym w [...], a do dnia aresztowania zamieszkiwała w przedmiotowym lokalu i w tym lokalu koncentrowały się Jej interesy życiowe. Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu pierwszej instancji, że odbywanie kary pozbawienia wolności w zakładzie karnym nie pozwala zakwalifikować związanej z tym nieobecności w lokalu jako opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu przepisu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Jednak, zdaniem organu odwoławczego, stosowanie prawa nie polega na schematycznym powielaniu pewnych reguł, bez wnikliwej oceny, czy stan faktyczny każdej indywidualnej sprawy odpowiada w pełni stosowanej normie prawnej. Organy orzekające zobowiązane są w szczególności rozważyć całokształt okoliczności sprawy i uwzględnić interesy obu stron postępowania. W ocenie organu odwoławczego skazana prawomocnym wyrokiem sądu i odbywająca karę pozbawienia wolności, za usiłowanie zabójstwa męża, Pani C. R. nie może zakładać, że miejscem Jej stałego przebywania jest mieszkanie Jej męża, skoro zamiarom Jej pobytu w tym mieszkaniu sprzeciwia się stanowczo właściciel tego lokalu. W takiej sytuacji utrzymywanie zameldowania Pani C. R. w przedmiotowym lokalu jako miejsca Jej zameldowania na pobyt stały, byłoby utrzymywaniem rejestracji fikcyjnej, odbiegającej od rzeczywistości. C. R., działając przez pełnomocnika adwokata A. P., zaskarżyła powyższą decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodka Zamiejscowego w Szczecinie wnosząc o jej uchylenie jako niezgodnej z prawem. W uzasadnieniu skargi podnosi, że to właśnie organ odwoławczy podszedł do sprawy schematycznie, nie wnikając w jaki sposób i w jakiej sytuacji doszło do usiłowania popełnienia zabójstwa i w rezultacie osadzenia w zakładzie karnym. Skarżąca podnosi, że została skazana na karę zbliżoną do najniższego wymiaru kary przewidzianego normą karną, a Sądy karne I i II instancji uznały słuszność tej kary stając na stanowisku, że do tego co się stało doprowadziło zachowanie się pokrzywdzonego i jego stosunek do Niej. Podobnie w sprawie o rozwód, która też przeszła przez dwie instancje, wbrew żądaniu L. R. uznania wyłącznej Jej winy, Sądy orzekły winę obu stron, mając na uwadze okoliczności wskazane wyżej. Dalej skarżąca podnosi, że niezależnie od tego czy wróci do miejsca zameldowania, to wymeldowanie utrudni Jej ubieganie się o uzyskanie ewentualnego prawa do innego lokalu, które może być orzeczone w przypadku wyroku eksmisyjnego, a przecież z takim żądaniem były mąż może w każdej chwili wystąpić na drogę postępowania sądowego. Ponadto dodała, że choć L. R. jest wyłącznym właścicielem domu jednorodzinnego, to w czasie wieloletniego zamieszkiwania w budynku poczyniła w nim nakłady o znacznej wartości, które były mąż ma obowiązek rozliczyć. Pismem z dnia [...] r. C. R. podtrzymała wniesioną skargę dodatkowo wyjaśniając, że wbrew twierdzeniu organu odwoławczego, opuszczenie stałego miejsca zamieszkania nie łączy się z Jej zamiarem, a więc aktem woli. Aktualnie ubiega się o warunkowe zwolnienie, gdyż nabyła już do tego uprawnienia i nie można wykluczyć, że Jej prośba może zostać załatwiona pozytywnie. Ponadto dodała, że jest współwłaścicielką własnościowego spółdzielczego prawa do przedmiotowego lokalu. Przed Sądem Rejonowym w [...] toczy się postępowanie o podział majątku wspólnego, w którym jako jego składnik zgodnie zostało zgłoszone prawo własności lokalu. W zaistniałej sytuacji, zdaniem skarżącej, decyzja organu odwoławczego narusza Jej prawo własności, co należy uznać za niedopuszczalne. Wojewoda w odpowiedzi na skargę podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje. Na mocy przepisów art. 85 i art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Przepisy wprowadzające ustawę prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) w miejsce Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodka Zamiejscowego w Szczecinie utworzony został z dniem 1 stycznia 2004r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, który właściwy jest do rozpoznawania skarg wniesionych przed tą datą do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Ośrodka Zamiejscowego w Szczecinie, w których postępowanie nie zostało zakończone. Stosownie do przepisu art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (jeżeli ustawy nie stanowią inaczej). Kontrola zaskarżonej decyzji według kryterium zgodności z prawem doprowadziła do wniosku, że wydana została z naruszeniem przepisów prawa materialnego, a mianowicie przepisu art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych. (Dz. U. z 2001 r. Nr 87, poz.960 ze zm.). Przepis ten zobowiązuje organ gminy do wydania decyzji w sprawie wymeldowania osoby, która bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu ww. przepisu jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. W przedmiotowej sprawie, co również przyznał w uzasadnieniu swojej decyzji organ odwoławczy, nie można uznać, że skarżąca opuściła lokal położony przy ul. [...] w [...] dobrowolnie i opuszczenie to ma charakter trwały. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego bezspornie wynika bowiem, że skarżąca do czasu aresztowana i osadzenia w zakładzie karnym, zamieszkiwała w przedmiotowym lokalu. Opuszczenie lokalu na skutek aresztowania i następnie osadzenia w zakładzie karnym nie można uznać za dobrowolne. Nie można również uznać, że opuszczenie to ma charakter trwały, ponieważ pobyt w zakładzie karnym ma charakter czasowy, co potwierdza treść przepisu art. 8 ust. 1 pkt 4 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Skoro nie zostały spełnione przesłanki wymeldowania wynikające z przepisu art. 15 ust. 2 ustawy, to nie było podstawy do wydania decyzji o wymeldowaniu skarżącej z lokalu przy ul. [...] w [...]. Natomiast przytoczone przez organ odwoławczy argumenty, mające uzasadniać wydanie decyzji o wymeldowaniu skarżącej, nie wynikają z treści przywołanego wyżej przepisu. Popełnione przez skarżącą przestępstwo polegające na usiłowaniu zabójstwa męża nie może być uznane za przesłankę uzasadniającą wymeldowanie Jej z pobytu stałego. Takiej podstawy nie może stanowić również fakt, że były mąż sprzeciwia się powrotowi skarżącej do miejsca stałego zameldowania. Wskazany wyżej przepis, określający ustawowe przesłanki wymeldowania osoby z miejsca pobytu stałego i nie może być interpretowany w sposób rozszerzający. Z powyższych względów Sąd uznał, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, dlatego też na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji. W kwestii wykonalności decyzji Sąd orzekł na podstawie przepisu art. 152, a o kosztach na podstawie art. 200 ww. ustawy.