SA/Sz 1337/02

Dnia 5 maja 2004r, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Dolecki Sędziowie Sędzia WSA Marzena Kowalewska /spr./ Asesor WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder Protokolant st.sekr.sąd. Edyta Wojtowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 maja 2004r. sprawy ze skargi I. M. na decyzję Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie stanu technicznego budynku /. uchyla zaskarżoną decyzję I poprzedzającą ją decyzję Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 5 marca [...] [...] Ii nie orzeka o wykonaniu zaskarżonych decyzji III. zasądza od Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącej .I. M. kwotę [...] tytułem zwrotu kosztów postępowania. Prezydent Miasta decyzją z dnia[...] ., Nr [...] , na podstawie art. 66 ust.1 ustawy z dnia 7 lipca 1994r.Prawo budowlane /Dz.U. Nr 89, poz.414 ze zm./, w wyniku postępowania wszczętego z urzędu w dniu 16 stycznia 1998r. w sprawie niewłaściwego stanu technicznego budynku położonego X , przy ul. [...] - nakazał Wspólnocie Mieszkaniowej w terminie do dnia[...] . usunięcie przecieków występujących między tarasem, powstałym w wyniku adaptacji części strychu na lokal mieszkalny nr X i lokalem mieszkalnym nr X . Decyzja powyższa została doręczona Wspólnocie Mieszkaniowej w dniu [...]. W dniu [...] . I. M. właścicielka lokalu nr [...] w Szczecinie wniosła odwołanie od decyzji organu I instancji z dnia [...] . podnosząc, że o wydaniu tej decyzji dowiedziała się[...] . Odwołująca wniosła "o częściową zmianę decyzji przez uzupełnienie rozstrzygnięcia następującymi wyrazami -kosztami wykonania remontu obciąża się J. S. inwestora i właściciela zaadaptowanego ze strychu mieszkania nr [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzja z dnia[...] ., Nr[...] , na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 kpa, po rozpatrzeniu odwołania I. M. od decyzji Prezydenta Miasta z dnia[...].,[...] w sprawie niewłaściwego stanu technicznego budynku położonego w [...] umorzył postępowanie odwoławcze. Organ odwoławczy stwierdził, że odwołanie zostało wniesione przez podmiot nie mający w danej sprawie własnego interesu prawnego lub obowiązku. Budynek mieszkalny przy ul. X w Szczecinie jest własnością Wspólnoty Mieszkaniowej Nieruchomości, która zgodnie z art. 61 ustawy Prawo budowlane jest zobowiązana utrzymywać go w należytym stanie technicznym. I. M. jest członkiem powyższej wspólnoty mieszkaniowej i jej interesy powinna reprezentować wspólnota, która stosownie do art. 6 ustawy z dnia 24 czerwca 1994r. o własności lokali /Dz.U. Nr 85, poz. 388/ może nabywać prawa i zaciągać zobowiązania, pozywać i być pozywana. W tych okolicznościach organ odwoławczy uznał, że skarżąca nie spełnia warunków określonych w art. 28 kpa - nie jest stroną w tym postępowaniu, co powoduje, że postępowanie wszczęte jej odwołaniem zostaje umorzone. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego I. M. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o częściową zmianę decyzji Prezydenta Miasta Sygn. akt SA/Sz 1337/02 3 z dnia[...] . przez "uzupełnienie decyzji wyrazami - kosztami wykonania remontu obciąża się J. S. inwestora i właściciela zaadaptowanego ze strychu mieszkania ". Skarżąca podniosła, że jest właścicielką lokalu[...] . Wskazała, że jej mieszkanie w wyniku samowoli budowlanej popełnionej przez J. S. od [...] r jest zalewane po każdym większym opadzie atmosferycznym. W związku z tym w ocenie skarżącej ma ona prawo i obowiązek dbać o stan techniczny swojego mienia oraz żądać czynności organu ze względu na swój interes prawny. Uznając umorzenie postępowania odwoławczego za bezpodstawne skarżąca wskazała, że sprawa niewłaściwego stanu budynku została już rozstrzygnięta wyrokiem NSA Ośrodka Zamiejscowego w Poznaniu z dnia[...] . o sygn. [...] Mocą tego wyroku organ administracji rządowej został zobowiązany w terminie jednego miesiąca do wydania decyzji w sprawie z wniosku I. M. o nakazanie J S. wykonanie w oznaczonym terminie zmian lub przeróbek w zaadaptowanej części strychu na mieszkanie. Taka decyzja nie została jednak wydana. Koszty takiego remontu winna ponieść wyłącznie J. S. Sporny taras powoduje przeciekanie wód opadowych do mieszkania skarżącej i z tego powodu to mieszkanie nie jest obiektem wspólnym i nie stanowi współwłasności. Stąd więc obciążenie wspólnoty mieszkaniowej w tym również skarżącej kosztami remontu wadliwie wykonanego tarasu jest wyjątkowo niesprawiedliwe i sprzeczne z powołanym wyrokiem NSA oraz art. 13 ust.1 i art. 17 ustawy o własności lokali. Organ odwoławczy odpowiadając na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia [...] r. uznał, że skarga I. M. zasługuje na uwzględnienie, lecz z innych przyczyn niż wskazane w skardze. "Organ odwoławczy zdaniem Sądu dopuścił się obrazy art. 16 § 1 i art. 58 kpa przez potraktowanie i rozpatrzenie pisma skarżącej I. M.z dnia [...] . jako odwołania. Jeżeli charakter wniesionego pisma budzi wątpliwości, organ administracji ma obowiązek wyjaśnić rzeczywistą wolę strony. Organ ma przy tym - z mocy art. 9 kpa obowiązek czuwania nad tym, aby strona nie poniosła szkody i w tym celu powinien w razie potrzeby udzielić jej niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Wyjaśnienia i wskazówki powinny dotyczyć w szczególności dopuszczalności wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji. Z akt administracyjnych dołączonych do sprawy wynika, że decyzja Prezydenta Miasta z [...] , Nr [...] , skarżącej nie została doręczona. Stosownie do art. 129 § 2 kpa odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia stronie. Termin do wniesienia odwołania dla osoby, która twierdzi, że jest stroną a która została pozbawiona udziału w postępowaniu Sygn. akt SA/Sz 1337/02 4 przed organem I instancji, liczy się od dnia doręczenia /ogłoszenia/ decyzji stronom, które brały udział w postępowaniu. W rozpatrywanej sprawie termin do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] r. upłynął[...] .. Natomiast pismo skarżącej z dnia [...] r. wpłynęło [...] r., a więc po upływie terminu określonego w art.129 § 2 kpa. Po upływie ustawowego terminu do wniesienia odwołania osoba, która została pozbawiona udziału w postępowaniu I instancji może skutecznie bronić się przez złożenie żądania wszczęcia postępowania w sprawie wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 kpa. Taka droga obrony interesu prawnego przez osobę pozbawioną udziału w postępowaniu zapewnia jej poszanowanie zasady dwuinstancyjności nie naruszając zasady ogólnej trwałości decyzji ostatecznej. Organ administracji jest obowiązany mieć na względzie ochronę praw nabytych w każdym wypadku wszczynania postępowania w sprawie wzruszenia takiej decyzji. Ustalenie, że osoba wnosząca podanie o wznowienie postępowania nie ma przymiotu strony, prowadzi na etapie przed wydaniem postępowania o wznowieniu postępowania /art. 149 § 1 kpa/ do wydania decyzji odmawiającej wznowienia /art.149 § 3 kpa/. Natomiast ustalenie to dokonane w fazie po podjęciu postanowienia o wznowieniu postępowania, skutkować będzie wydaniem decyzji o umorzeniu wznowionego postępowania /art. 149 § 2 kpa/." W wykonaniu orzeczenia Sądu organ wezwał Panią I.M. celem ustalenia jej żądań, która w dniu [...] r. oświadczyła, że żąda wznowienia postępowania, chce być uznana za stronę oraz wnosi o usunięcie przyczyny zalewania jej mieszkania poprzez naprawę tarasu znajdującego się nad jej mieszkaniem oraz żąda naprawy wypaczonych okien, naprawy podłogi, naprawy Posadzki na balkonie, zlikwidowania powstałego zagrzybienia w kuchni, a ponadto oświadczyła, że poniosła straty na zdrowiu oraz inne straty finansowe związane ze stratą rzeczy osobistych i m in. niemożnością wynajmowania pokoju. Jako członek w/w Wspólnoty Mieszkaniowej nie chce być obarczona kosztami remontu i uważa, że kosztami nie powinni być obarczeni poszczególni lokatorzy -tylko osoba, która dokonała szkody tj. właścicielka mieszkania nr [...] Pani J. S. Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] r. odmówił wznowienia postępowania na żądanie I. M. Uznał, że jak wynika z akt sprawy -rozpatrywany budynek mieszkalnym jest własnością Wspólnoty Mieszkaniowej nieruchomości która zgodnie z art.. 61 ustawy Prawo budowlane, jest zobowiązana utrzymywać budynek w należytym stanie technicznym tj. w takim stanie sprawności technicznej obiektu, jak i poszczególnych jego elementów, instalacji i urządzeń, który odpowiada wymaganiom prawa, w tym przepisom techniczno- Sygn. akt SA/Sz 1337/02 5 budowlanym. Pani I. M. jest członkiem w/w Wspólnoty Mieszkaniowej i jej interesy powinna reprezentować wspólnota, która jak stanowi art. 6 ustawy z dnia 24 czerwca 1994r o własności lokali ( Dz. U. Nr 85; poz. 388) może zaciągać zobowiązania, pozywać i być pozwana. Obowiązek usunięcia przecieków został nałożony na właściciela budynku, którym jest W. M. w/w nieruchomości, i na którym zgodnie z art. 61 ustawy Prawo budowlane spoczywa obowiązek utrzymania go w należytym stanie technicznym. Ponadto organ wskazał, że w aktach sprawy znajduje się odpowiedź z dnia [...] znak: [...] Głównego Urzędu Nadzoru Budowlanego na skargę wniesioną przez Panią I.M. dotyczącą użytkowania mieszkania na poddaszu przy ul. [...] , w której stwierdzono, że: * ocena techniczna zdatności do użytku mieszkania wybudowanego w latach 1988-89 wykonanego zgodnie z zasadami sztuki budowlanej została potwierdzona ekspertyzą techniczną, * w odniesieniu do obiektu wybudowanego przed wielu laty przez właściciela - ochrona interesów osób trzecich powinna opierać się normie zawartej w art. 66 obowiązującego prawa budowlanego, a nie polegać na nieustannym kwestionowaniu pozwolenia na użytkowanie, * przedmiotową odpowiedzią powiadomiony został Dyrektor Wydział Ochrony Środowiska i Nadzoru Budowlanego z wnioskiem o wdrożenie stosownych czynności w celu wyegzekwowania obowiązków wynikających z użytkowania obiektu przy ul. [...] Rozwiązanie pozostałych spraw, które podnosi Pani I. M., związanych z powstaniem szkód materialnych nie leży w kompetencjach inspektoratu, muszą być rozwiązane na drodze postępowania cywilno-prawnego. Odwołanie od decyzji złożyła Pani I. M., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji zgodnie z wyrokiem NSA Ośrodek Zamiejscowy w Poznaniu z dnia [...] r., sygn. akt [...]m i obciążenie Pani J. S. kosztami remontu tarasu, samowolnie przez nią wybudowanego oraz uznanie skarżącej za stronę w przedmiotowej sprawie, ponieważ ma w tym interes prawny. Organ drugiej instancji po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] r. Nr [...] utrzymał w mocy decyzję I instancji z uzasadnieniem odmowy uznania za stronę I. M. jak organ I instancji. Skarżącą domaga się, uznania jej za stronę w przedmiotowej sprawie, w celu zgłoszenia zastrzeżeń i uwag odnośnie wykonywania robót remontowych tarasu, ponieważ żąda jego zadaszenia. Podnoszona przez skarżącą okoliczność, iż Wspólnota Mieszkaniowa, której jest członkiem nie będzie obiektywnie dbała i reprezentowała jej Sygn. akt SA/Sz 1337/02 6 interesów w przypadku nie przyznania jej uprawnień strony w toczącym się postępowaniu administracyjnym, nie stanowi przesłanki do wydania postanowienia o wznowieniu postępowania w sprawie zalewania jej mieszkania z tarasu znajdującego się nad jej mieszkaniem, zakończonej decyzją ostateczną z dnia [...] r., znak [...] . Rozpatrywanie spraw związanych z poniesionymi kosztami remontu nie leży w kompetencjach nadzoru budowlanego i może być przeprowadzane na drodze postępowania przed Sądem Powszechnym. Rozpatrując wniosek o wznowienie postępowania, organ w pierwszej fazie postępowania (etap wstępny wyjaśniający) bada dopuszczalność wznowienia zachowanie terminu (art. 148 KPA) oraz wyjaśnia czy osobie wnoszącej podanie przysługuje przymiot strony oraz czy strona powołuje ustawową podstawę wznowienia. W związku z powyższym, decyzja wydana przez Inspektora Nadzoru Budowlanego jest zasadna. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Szczecinie I. M. wniosła o uchylenie decyzji Inspektora Nadzoru Budowlanego i decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, o uznanie jej za stronę postępowania w sprawie zalewania jej mieszkania z tarasu znajdującego się nad jej mieszkaniem, wskazując jednocześnie na błędne określenie adresata decyzji dot. usunięcia przecieków występujących pomiędzy tarasem powstałym w wyniku adaptacji części strychu na lokal mieszkalny [...] i lokalem [...] W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o oddalenie skargi z uzasadnieniem jak w rozstrzygnięciu. Wojewódzki Sad Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Zgodnie z art. 97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę -Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Stosownie do art. 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, że sądowa kontrola ostatecznej decyzji administracyjnej polega na badaniu jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, natomiast względy poza prawne, a więc takie, których nie przewidują przepisy prawa mające zastosowanie w konkretnej sprawie, w toku tej kontroli nie są brane pod uwagę. Sygn. akt SA/Sz 1337/02 7 Konsekwencją sprawowanej przez Sąd funkcji kontrolnej jest brak uprawnienia do wydawania wyroków merytorycznie załatwiających sprawę w zastępstwie właściwych organów administracji publicznej tj. do przyznania przymiotu strony. W przypadku stwierdzenia w wyniku kontroli, że zaskarżona decyzja dotknięta jest istotnymi wadami prawnymi, Sąd decyzję taką eliminuje z obrotu prawnego poprzez jej uchylenie lub stwierdzenie nieważności - w zależności od rodzaju stwierdzonego uchybienia ( art. 145 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Przechodząc do oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, w ocenie Sądu Administracyjnego przede wszystkim należy zwrócić uwagę, iż sprawa wywołana pismem I. M. z dnia [...] r. była już poddana kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego, który wyrokiem z dnia [...] .,sygn. akt S.A./Sz – [...] , uchylił decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] Równocześnie należy podkreślić, że zgodnie z art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ocena prawna i w konsekwencji wskazania, co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu Sądu wiąże w sprawie ten Sąd oraz organ, którego działania lub bezczynność były przedmiotem zaskarżenia. Sformułowana w tym artykule zasada, w myśl, której ocena prawna i w konsekwencji wskazania, co do dalszego postępowania wyrażona w orzeczeniu Sądu wiąże w sprawie ten Sąd oraz organ oznacza, że także w przyszłości, ilekroć dana sprawa będzie przedmiotem rozpoznania przez ten Sąd i organ, będą związani oceną prawną i wskazaniami wyrażonymi w tym orzeczeniu, jeżeli nie zostaną one uchylone w prawem określonym trybie i oczywiście o ile nie uległy zmianie przepisy prawne stanowiące podstawę oceny w danej sprawie. Sąd w wyroku tym wskazał, że zarzuty skargi, są zasadne z uwagi na fakt, że organy działały bez uwzględnienia zasady wynikającej z art. 9 kpa. i nakazał określony tryb postępowania w tym ustalenie charakteru pisma skarżącego z [...[ r., jak i ustalenie czy osoba wnosząca pismo ma/może mieć przymiot strony zakończonego decyzją z dnia [...] r. postępowania. Cytowany przepis ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi rodzi obowiązek podporządkowania się tej ocenie przez organ. Ciążący na organie obowiązek może być wyłączony tylko w przypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego, a także po wzruszeniu wyroku pierwotnego w drodze rewizji nadzwyczajnej. Ponieważ w sprawie niniejszej nie mamy do czynienia z sytuacją, o której mowa w ostatnim zdaniu, organ był związany wynikającymi z oceny prawnej wskazaniami, co do dalszego prowadzenia sprawy, wyrażonymi w wyroku Sądu. Nie mógł, zatem organ, bez naruszenia powołanego przepisu, przy ponownym rozpoznaniu sprawy pominąć wskazań Sądu. W analogiczny sposób związany jest Sąd rozstrzygający ponownie skargę wniesioną od decyzji wydanej po rzeczonym wyroku. Nie Sygn. akt SA/Sz 1337/02 8 zmienił się, bowiem ani stan faktyczny, ani stan prawny, nie doszło też do wzruszenia tegoż wyroku w trybie środków nadzwyczajnych. O ile bowiem organy wyjaśniły wolę I. M. co do charakteru pisma z dnia [...] r., to brak jest wyjaśnienia czy I. M. ma przymiot strony zakończonego decyzją z dnia [...] r. postępowania w przedmiocie usunięcia przecieków występujących pomiędzy tarasem powstałym w wyniku adaptacji części strychu na lokal mieszkalny [...] . Nie można bowiem uznać za wyjaśnienie czy I. M. może być uznana za stronę postępowania w przedmiocie usunięcia przecieków, w sytuacji, gdy organy obu instancji odmówiły jej tego statusu tylko dlatego, że zdaniem organów w sprawie stroną jest Wspólnota Mieszkaniowa z uwagi na zapis art. 6 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali,( Dz. U. ni; 85, poz. 388 ze zm). Stosownie do treści art. 21 ust. 1 ustawy- o-własności lokali, sprawami wspólnoty mieszkaniowej kieruje zarząd i reprezentuje ją na zewnątrz. Jednakże przepis art. ,22 ust. 1 cyt. ustawy ogranicza działanie zarządu do kwestii zarządu zwykłego, przy czym ust. 3 tegoż przepisu wymienia przykładowo wiele czynności przekraczających zwykły zarząd. Uregulowanie to nie daje jednoznacznej odpowiedzi, co oznacza sformułowanie, iż zarząd reprezentuje wspólnotę na zewnątrz, a w każdym razie uregulowanie ww. nie wyklucza działania członków wspólnoty mieszkaniowej na zewnątrz w obronie własnych praw mieszkaniowych. Skarżąca utrzymuje, iż posiada interes prawny w takim ustaleniu obowiązku dotyczącego usunięcia przecieków występujących pomiędzy tarasem powstałym w wyniku adaptacji części strychu na lokal mieszkalny [...] i lokalem nr [...] aby zapewniony był odpowiednio ten obowiązek łącznie z ustaleniem zobowiązanego w przedmiocie usunięcia przecieków. W razie złożenia wniosku o wszczęcie postępowania, w tym wypadku wniosku o wznowienie postępowania zakończonego decyzją z dnia [....] r., organ już na tym etapie postępowania ma obowiązek, jak wskazał Sąd w wyroku z [...] r. badać, czy osoba ta jest stroną postępowania - przy czym, stroną postępowania o wznowienie postępowania jest nie tylko strona, która brała w nim udział, lecz również każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczyć mogą skutki wznowienia postępowania. Trudno skarżącej takiego interesu odmówić. W takim razie skarżąca uprawniona jest do posiadania statusu osoby zainteresowanej w postępowaniu o usunięcie przecieków występujących pomiędzy tarasem powstałym w wyniku adaptacji części strychu na lokal mieszkalny [...] , że w sprawie występował przedstawiciel Wspólnoty, która zresztą nie wyczerpała wszelkich środków prawnych, albowiem nie złożyła odwołania czy skargi do Sądu mimo, że istotna dla członków Wspólnoty kwestia odpowiedzialnego za Sygn. akt SA/Sz 1337/02 9 powstałe nieprawidłowości nie została wyjaśniona. W powyższej sytuacji jako trafny należy uznać zarzut skarżącej, iż nie brała udziału w postępowaniu dotyczącym jej interesu prawnego bez własnej winy, a jest to sytuacja dająca podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 4 kpa), co z kolei stanowi przesłankę do uchylenia zaskarżonej decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego i poprzedzającej jej decyzji Inspektora Nadzoru Budowlanego, Z powyższych względów należało, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c, art. 152 i art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzec jak w sentencji.