SA/Sz 1342/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Jankowski Sędziowie: Sędzia NSA Danuta Strzelecka-Kuligowska/spr./ Asesor WSA Katarzyna Grzegorczyk - Meder Protokolant st. sekr. sąd. Małgorzata Frej po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 marca 2005 r. sprawy ze skargi S. Ł. na decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej z dnia [...] r., Nr [...] w przedmiocie wstrzymania wypłaty równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania I. u c h y l a zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Aresztu Śledczego z dnia [...] r. Nr [...], II. zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Dyrektor Aresztu Śledczego, decyzją z dnia [...] r. na podstawie art.89 ust.1 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej( Dz. U. Nr 61, poz.283 ze zm.)w związku z § 1 i § 5 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 czerwca 2001 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad przyznawania i wypłaty Funkcjonariuszom Służby Więziennej równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania (Dz. U. z 2001,Nr 67, poz.712) wstrzymał S. Ł. wypłatę równoważnika pieniężnego z tytułu braku lokalu mieszkalnego z dniem [...] r. Od decyzji tej odwołał się S. Ł.. Zdaniem skarżącego nie jest ona zgodna z obowiązującymi przepisami prawa bowiem ustawodawca w art. 86 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej używa sformułowania nie posiada lokalu mieszkalnego, a on posiada tytuł prawny do [...] m2 powierzchni użytkowej co w żaden sposób nie spełnia wymogów prawnej definicji lokalu mieszkalnego lub domu. Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej, decyzją z dnia [...] r. na podstawie art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt.1 kpa oraz art. 89 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej (Dz. U. 2002,.Nr 207, poz.1761) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Zdaniem organu odwoławczego przepis art.89 ust. 1 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996r. o Służbie Więziennej daje funkcjonariuszowi w służbie stałej prawo do równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania, jeżeli on sam lub jego małżonek nie posiada lokalu mieszkalnego lub domu, a także jeżeli nie przydzielono funkcjonariuszowi kwatery tymczasowej. Zgodnie z przepisem art.89ust.3 ustawy Służbie Więziennej szczegółowo problematykę tę reguluje przepis wykonawczy: przed 1 lipca 2001 r. było to Zarządzenie Nr 16/97/CZSW Ministra Sprawiedliwości z dnia 16.04.1997 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad przyznawania wypłaty funkcjonariuszom Służby Więziennej równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania (Dz. Urz. MS 1997 Nr 2 poz.9), a obecnie obowiązuje Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 13.06.2001 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad przyznawania i wypłaty funkcjonariuszom Służby Więziennej równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania (Dz. U. Nr 67 poz.712). S. Ł. mieszkał i nadal mieszka w domu położonym w [...] przy ul. [...],który był własnością jego ojca - P. Ł.. Po jego śmierci w dniu [...] r. sytuacja uległa zmianie. Zgodnie z przepisem art.924 kodeksu cywilnego spadek otwiera się z chwilą śmierci spadkodawcy, zaś w myśl następnego art. 925 kc spadkobierca nabywa spadek z chwilą otwarcia spadku. W przedmiotowej sprawie zatem S. Ł. nabył spadek w dniu [...] r.(data śmierci ojca).Nabycie to na podstawie ustawy (w [...] części),zostało następnie stwierdzone postanowieniem Sądu Rejonowego [...] Wydział [...] z dnia [...] r. sygn. akt [...]. Zgodnie z § 7 ust.2 pkt.6 obowiązującego w tym czasie wykonawczego aktu prawnego (Zarządzenie Nr 16/97/CZSW Ministra Sprawiedliwości z dnia 16.04.1997 r.- Dz. Urz. MS 1997 Nr 2 poz.9)," wypłatę równoważnika pieniężnego, przyznanego na zasadach określonych zarządzeniem, wstrzymuje się z dniem: otwarcia spadku, gdy funkcjonariusz albo małżonek lub dzieci uwzględniane przy realizacji prawa do lokalu mieszkalnego są ustawowo albo z testamentu powołani do dziedziczenia lokalu mieszkalnego lub części lokalu, o ile orzeczeniem sądu osoby te nie zostaną wyłączone ze spadkobrania". Skoro S. Ł. w dniu śmierci ojca (data otwarcia spadku) nabył na podstawie ustawy spadek w [...] części, zatem od tego również dnia należało wstrzymać mu wypłatę równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania. Skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Szczecinie złożył S. Ł., który wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji Dyrektora Aresztu Śledczego z dnia [...] r. i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Z mocy art. 85 i art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153,poz.1271) w miejsce Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Ośrodka Zamiejscowego w Szczecinie utworzony został z dniem 1 stycznia 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, który właściwy jest do rozpoznawania skarg wniesionych przed ta datą do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie Ośrodek Zamiejscowy w Szczecinie sprawach, w których postępowanie nie zostało zakończone. Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji dokonana według kryterium zgodności z prawem w granicach wyżej wyjaśnionej kompetencji sądu, doprowadziła do stwierdzenia, że akt ten narusza prawo w sposób, o jakim mowa w art. 145 § 1 pkt 1a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153,poz.1270). Ustawa z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej (Dz. U. z 2002 r., Nr 207,poz.1761) w rozdziale 6 reguluje kwestie związane z uprawnieniami funkcjonariuszy w służbie stałej do lokalu mieszkalnego. W art.85 ust.1 wyrażono zasadę, że funkcjonariuszowi takiemu przysługuje prawo do lokalu mieszkalnego w miejscowości, w której pełni służbę lub w miejscowości pobliskiej. Jeżeli prawo to może być zrealizowane poprzez przydzielenie lokalu, dalsze przepisy tego rozdziału przewidują świadczenia pieniężne na rzecz funkcjonariuszy stanowiące swego rodzaju rekompensatę. Jednym z nich jest, zgodnie z art. 89 równoważnik pieniężny z tytułu braku mieszkania. Stosownie do ust.1 tego przepisu funkcjonariuszowi w służbie stałej przysługuje równoważnik pieniężny z tytułu braku mieszkania, jeżeli on sam lub członkowie jego rodziny, określeni w art.86,nie posiadają lokalu mieszkalnego lub domu, a także jeżeli nie przydzielono funkcjonariuszowi kwatery tymczasowej. Tak określiwszy generalnie zasadę przyznawania równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania, ustawa w ust.3 art.86 upoważnia Ministra Sprawiedliwości określenia wysokości oraz szczegółowych zasad przyznawania i wypłaty równoważnika, a także zasady zwrotu nienależnie pobranego równoważnika pieniężnego. Wykonując delegację ustawodawcy Minister Sprawiedliwości wydał w dniu 13 czerwca 2001 r. rozporządzenie w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad przyznawania i wypłaty funkcjonariuszom Służby Więziennej równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania (Dz. U. Nr 67,poz.712). Zaskarżoną decyzją Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Aresztu Śledczego z dnia [...] r. wstrzymującą wypłatę skarżącemu S. Ł. równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania z dniem [...] r. Organ I instancji jako podstawę prawną wydanej decyzji wskazał przepisy art.89 ust.1 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej oraz § 1 ust.1 i § 5 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 czerwca 2001 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad przyznawania i wypłaty funkcjonariuszom Służby Więziennej równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania. Art.89 ust.1 ustawy o Służbie Więziennej określa zasady, kiedy funkcjonariuszom przysługuje równoważnik pieniężny. Natomiast rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 czerwca 2001 r. w § 1 pkt.1 stanowi, że "Równoważnik pieniężny z tytułu braku mieszkania, przyznaje się funkcjonariuszowi Służby Więziennej, pozostającemu w służbie stałej, jeżeli: on sam lub członkowie jego rodziny, o których mowa w art. 86 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej, nie posiadają lokalu mieszkalnego lub domu", a w § 5, że "równoważnik pieniężny przysługuje za okres od dnia powstania uprawnienia do jego pobierania do dnia, w którym nastąpiła utrata tych uprawnień. Wypłata równoważnika pieniężnego następuje w okresach miesięcznych, z dołu, w jednostce organizacyjnej Służby Więziennej, w której funkcjonariusz pobiera uposażenie". Zatem zdaniem Sądu wskazane przez organy przepisy nie mogą stanowić podstawy prawnej do wstrzymania skarżącemu S. Ł. wypłaty równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania. Wprawdzie powołany przez organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji § 7 ust.2 pkt.6 zarządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 16 kwietnia 1997 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad przyznawania i wypłaty funkcjonariuszom Służby Więziennej równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania (Dz.Urz.M.S. Nr 2 poz.9) przewiduje wstrzymanie wypłaty równoważnika pieniężnego z dniem otwarcia spadku.... ale zarządzenie to utraciło moc z dniem 1 lipca 2001 r.( § 6 powołanego wyżej rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 czerwca 2001 r.). Nadto zarządzenia nie stanowią źródła powszechnie obowiązującego prawa i nie mogą stanowić podstawy prawnej wydawania przez organ administracji publicznej decyzji administracyjnych. Z tych przyczyn Sąd na podstawie art.145 § 1 pkt.1a ,152 ppsa orzekł jak w sentencji wyroku.