SA/Sz 1367/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Makowska /spr./ Sędziowie Sędzia WSA Maria Mysiak Sędzia NSA Danuta Strzelecka Kuligowska Protokolant Joanna Janczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 kwietnia 2005 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania I stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Dyrektora Aresztu Śledczego z dnia [...] r. Nr [...], II stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. Dyrektor Aresztu Śledczego decyzją ostateczną z dnia [...] r. Nr [...] działając na podstawie art. 104 § 1 Kpa, oraz § 1 ust. 1, § 3 ust. 2 i § 7 ust.1 pkt 1 zarządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 16 kwietnia 1997r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad przyznawania i wypłaty funkcjonariuszom Służby Więziennej równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania – przyznał st. szer. A. K. z dniem [...] r. równoważnik pieniężny z tytułu braku mieszkania . Kolejną decyzją ostateczną tj. decyzją z dnia [...] r. Nr [...] ten sam organ na podstawie art. 104 kpa oraz § 1 i § 3 ust.1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 czerwca 2001r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad przyznawania i wypłaty funkcjonariuszom Służby Więziennej równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania – przyznał A. K. z dniem [...] r. równoważnik pieniężny z tytułu braku mieszkania w wysokości określonej w § 3 ust.1 w/w rozporządzenia. Raportem z dnia [...] r. A. K. wystąpił do Dyrektora Aresztu Śledczego z wnioskiem o "wypłatę wyrównania otrzymywanego równoważnika za brak lokalu mieszkalnego do kwoty, która przysługuje funkcjonariuszom posiadającym członków rodziny określonych w art. 86 ustawy o Służbie Więziennej za okres od [...] r." Wniosek zawiera żądanie o rozpatrzenie raportu w trybie decyzji administracyjnej zgodnie z art. 104 § 1 kpa. Decyzją z dnia [...] r. Nr [...], Dyrektor Aresztu Śledczego, na podstawie art. 104 § 1 Kpa, art. 89 pkt 1 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996r. o Służbie Więziennej /Dz.U. Nr 61, poz. 283/ § 1 i 3 poz. 1 i 2 zarządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 16 kwietnia 1997r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad przyznawania i wypłaty funkcjonariuszom Służby Więziennej równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania oraz § 1 i 3, poz. 1 i § 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 czerwca 2001r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad przyznawania i wypłaty funkcjonariuszom Służby Więziennej równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania odmówił A. K. prawa od pobierania podwyższonego o 100% równoważnika pieniężnego, z tytułu braku mieszkania z wyrównaniem od dnia [...] r. W uzasadnieniu organ stwierdził, że na podstawie złożonego oświadczenia mieszkaniowego, decyzją Nr [...] Dyrektora Aresztu Śledczego z dnia [...] r. przyznano A. K. równoważnik pieniężny za brak lokalu mieszkalnego w wysokości przysługującej osobie samotnej. Brak członków rodziny wyszczególnionych w art. 86 ustawy o Służbie Więziennej uwzględnianych przy ustaleniu przysługującej powierzchni mieszkalnej miał bezpośredni wpływ na wysokość otrzymanego świadczenia pieniężnego. Wobec tego organ stwierdził, że brak jest podstaw do podwyższenia przedmiotowego równoważnika jak również do wyrównania otrzymanego świadczenia. Od decyzji tej odwołał się A. K. podnosząc, że odmowę wypłaty należnego Mu równoważnika pieniężnego oparto o przepisy prawa niższej rangi niż ustawa o Służbie Więziennej oraz z naruszeniem art. 89 pkt 1 tej ustawy , który nie dokonuje wodzaku funkcjonariuszy na samotnych i posiadających rodziny i wniósł o zmianę tej decyzji. Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej, decyzją z dnia [...] r. Nr [...], działając na podstawie art. 138 § 2 Kpa oraz § 5 i § 2 pkt 16 zarządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 20 sierpnia 1996r. w sprawie siedzib, terytorialnego zasięgu i szczegółowego zakresu działania dyrektorów okręgowych Służby Więziennej, § 1 i § 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 czerwca 2001r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad przyznawania i wypłaty funkcjonariuszom Służby Więziennej równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania, po rozpatrzeniu odwołania – zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy. Uzasadniając rozstrzygnięcie, organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z § 3 ust.1 w/w rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości, funkcjonariuszowi nie posiadającemu co najmniej jednego członka rodziny przysługuje równoważnik pieniężny z tytułu braku mieszkania w wysokości 6 zł. dziennie jak również jego wysokość podlega corocznej waloryzacji o proporcjonalny średnioroczny wskaźnik cen towarów i usług konsumpcyjnych. Stosownie do zapisu art. 28 ustawy budżetowej na rok [...] z dnia 18 grudnia 1982r. przedmiotowy równoważnik wynosi dla funkcjonariusza nie posiadającego członka rodziny 6.14 zł. W kwestii wysokości wypłaconego równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania także w uregulowaniu prawnym obowiązującym od 1 kwietnia 1997r. do 1 lipca 2001r. tj. zarządzenia Nr 16/97/CZSW Ministra Sprawiedliwości z dnia 16 kwietnia 1997r. stawki z w/w tytułu były zróżnicowane w stosunku do funkcjonariusza samotnego i funkcjonariusza posiadającego członków rodziny. Reasumując, organ II instancji stwierdził że brak jest podstawy prawnej do zmiany decyzji Dyrektora Aresztu Śledczego, a także wyrównania za okres od [...] r. Powyższą decyzję ostateczną A. K. zaskarżył w dniu [...] r. do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Szczecinie wnosząc o stwierdzenie nieważności tej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. W uzasadnieniu skargi powołał się na art. 89 ust.1 ustawy o Służbie Więziennej podnosząc, że przepis ten "nie dokonuje podziału funkcjonariuszy na samotnych i posiadających rodzinę, a co za tym idzie różnice w wysokości wypłat równoważnika z tytułu braku mieszkania". Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej odpowiadając na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny u z n a ł , co następuje: Zgodnie z art.97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1271/ sprawy, w których skargi zostały wniesione o Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Kontrola zaskarżonej decyzji, dokonana według kryterium zgodności z prawem dostarczyła podstaw do stwierdzenia, że wniesiona skarga okazała się skuteczna. Stosowne do art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270/ , Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawę prawną /§ 1/, Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności /§2/. W rozpatrywanej sprawie, z przyczyn dostrzeżonych przez Sąd z urzędu, zaistniała konieczność wyjścia poza zarzuty skargi, bowiem zaskarżona decyzja dotknięta jest naruszeniem prawa stanowiącym określoną w art. 156 § 1 pkt 3 kpa przyczynę nieważności decyzji. Mianowicie, zaskarżona decyzja dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną. Powyższy wniosek wynika z następujących okoliczności faktycznych i prawnych w oparciu o poniższy tok rozumowania. Przedmiot sprawy administracyjnej wszczynanej na wniosek strony wyznacza treść wniosku. Skarżący raportem z dnia [...] r. wystąpił o wypłatę "wyrównania otrzymanego równoważnika za brak lokalu mieszkalnego /.../ za okres od [...] r.". a więc de facto domagał się takiej zmiany decyzji ostatecznej Dyrektora Aresztu Śledczego z dnia [...] r., którą przyznano A. K. równoważnik pieniężny od [...] r., w wyniku której przyznany zostanie równoważnik w wysokości należnej funkcjonariuszom Służby Więziennej posiadającym członków rodziny. W tej sytuacji rozpatrzenie merytoryczne wniosku strony i wydanie merytorycznego rozstrzygnięcia co do istoty sprawy, nie było możliwe w zwykłym trybie postępowania administracyjnego. Zgodnie bowiem z art. 110 Kpa organ administracji publicznej, który wydał decyzję, jest nią związany od chwili doręczenia lub ogłoszenia, o ile kodeks nie stanowi inaczej. Z zasady trwałości decyzji ostatecznej – sformułowanej w art. 16 § 1 Kpa wynika, że decyzja ostateczna może być uchylona lub zmieniona tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub w ustawach szczególnych. Skoro zatem w sprawie, której dotyczył wniosek A. K., wydana została decyzja ostateczna, a nie zostało wszczęte, w trybie przepisów zawartych w rozdziale 12 Kodeksu postępowania administracyjnego, postępowanie mające na celu zmianę tej decyzji /art. 155 kpa/, nie nastąpiło wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną, jak też nie toczyło się postępowanie o stwierdzenie jej nieważności, to brak uruchomienia któregokolwiek z tych nadzwyczajnych trybów weryfikacji decyzji ostatecznej uniemożliwiał wydanie, w zgodzie z prawem, nowej decyzji w tej samej podmiotowo i przedmiotowo sprawie. Rozstrzygnięcie sprawy do co istoty zawarte w decyzji ostatecznej stwarza tzw. powagę rzeczy osądzonej /res indiuta/ tj. okoliczność nie zezwalającą na ponowne rozstrzygnięcie danej sprawy /nie bis in idem/. Dlatego niezależnie od zarzutów skargi, należało z przyczyny o jakiej mowa w art. 156 § 1 pkt 3 kpa stwierdzić nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Na marginesie zauważyć też trzeba, że istnieje sprzeczność między procesową podstawą prawną /art. 138 § 2 kpa/ decyzji organu odwoławczego, a jej rozstrzygnięciem. Z powyższych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 i art. 152 P.P.s.a.