SA/Sz 1393/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Dolecki Sędziowie Sędzia WSA Barbara Gebel Sędzia NSA Iwona Tomaszewska /spr./ Protokolant st. sekr. sąd. Krzysztof Chudy po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 marca 2005r. sprawy ze skargi J. L. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie obciążenia opłatą za czynności związane z wydaniem opinii 1) stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Inspektora Sanitarnego z dnia [...] r., Nr [...], 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3) zasądza na rzecz skarżącej J. L. od Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Inspektor Sanitarny decyzją z dnia [...] r., na podstawie art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 1985r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (tekst jedn.Dz. U. Nr 90, poz.575 z 1998r. ze zm. ), Zarządzenia Dyrektora [...] Stacji Sanitarno - Epidemiologicznej w [...] nr [...] z dnia [...] r. w sprawie wysokości opłat za badania i czynności wykonywane przez [...]SSE w [...] obciążył J. L. opłatą w wysokości [...] złotych za czynności związane z wydaniem postanowienia nr: [...] z dnia [...] r. dotyczącego opinii odnośnie obowiązku sporządzenia raportu oddziaływania na środowisko dla przedsięwzięcia polegającego na budowie zbiornika na gaz propan w [...] nr [...]. Organ I instancji , jak wynika to z uzasadnienia decyzji uznał, że wydanie powyższej opinii należy do czynności wykonywanych w ramach nadzoru zapobiegawczego i stosownie do art. 36 ust. 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej podlega opłacie w wysokości poniesionych kosztów. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła J. L. domagając się uchylenia decyzji jako sprzecznej z prawem. Zdaniem odwołującej się, to organ administracji samorządowej /występujący o to uzgodnienie/ jest obowiązany do przestrzegania wymagań higienicznych i zdrowotnych, o których stanowi art. 36 ust.1 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, dlatego ten organ powinien być obciążony opłatą. Ponadto wskazała, że zgodnie z art. 36 ust.2 w/w ustawy, opłata w ogóle nie powinna zostać ustalona. Wojewódzki Inspektor Sanitarny decyzją z dnia [...] r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa oraz art. 36 ust 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (tekst jednolity Dz.U. Nr 90 , poz. 575 z 1998 r. z późn. zm. ) po rozpatrzeniu odwołania J. L., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy nie podzielił interpretacji przepisów ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej przedstawionej przez J. L. w odwołaniu. Organ ten wskazał, że w przypadku zasięgania opinii przez organ samorządowy, koszt takiej opinii ponosi inwestor, który zobowiązany jest do przestrzegania wymagań sanitarno-higienicznych, a nie organ zasięgający opinii przed wydaniem decyzji administracyjnej. Do ustalenia takiej opłaty uprawnia przepis art. 36 ust.1 powyższej ustawy, zgodnie z którym organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej w związku ze sprawowaniem bieżącego i zapobiegawczego nadzoru sanitarnego, mają prawo pobierania opłat za czynności wykonywane w wysokości kosztów ich wykonania. J. L. w skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego podtrzymała stanowisko wyrażone w odwołaniu, zatem wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu i instancji. Wojewódzki Inspektor Sanitarny odpowiadając na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1271/ sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. dalej P.p.s.a./. Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji dokonana według kryterium zgodności z prawem oraz w granicach rozstrzygania sądu zakreślonych w art. 134 P.p.s.a. doprowadziła do stwierdzenia, że skargę należało uwzględnić z przyczyn, które Sąd administracyjny - nie będąc związany granicami skargi - bierze pod uwagę z urzędu. Z treści zaskarżonej decyzji wynika, że czynnością, która według tej decyzji podlega przedmiotowej opłacie jest "czynność związana z wydaniem postanowienia z dnia [...] r. dot. opinii, co do obowiązku sporządzenia raportu oddziaływania na środowisko w sprawie o ustalenie warunków zabudowy i zagospodarowania dla przedsięwzięcia polegającego na budowie zbiornika na gaz propan". Wprawdzie w aktach sprawy brak jest odpisu postanowienia z dnia [...] r., lecz zgodzić się trzeba z organami, że wydanie takiego aktu należy do kategorii działań Państwowej Inspekcji Sanitarnej, o której mowa w art. 3 ust.1 ustawy z dnia 14 marca 1985r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej /tj.Dz.U. z 1998r. Nr 90, poz. 576 ze zm./. Zgodnie z tym przepisem do zakresu działania Państwowej Inspekcji Sanitarnej w dziedzinie zapobiegawczego nadzoru sanitarnego należy m.in. uwzględnienie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu inwestycji. Wydanie zatem przez Inspektora Sanitarnego opinii w sprawie o ustalenie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu, jest działaniem z zakresu nadzoru zapobiegawczego i za tego rodzaju czynności wskazana ustawa o Państwowej Inspekcji Sanitarnej w art. 36 ust.1 przewiduje opłaty. Stosownie bowiem do powyższego przepisu /w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji/ za badanie laboratoryjne oraz inne czynności wykonywane przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej w związku ze sprawowaniem bieżącego i zapobiegawczego nadzoru sanitarnego pobiera się opłaty w wysokości kosztów ich wykonania , z zastrzeżeniem ust.2. Opłaty ponosi osoba lub jednostka organizacyjna obowiązana do przestrzegania wymagań higienicznych i zdrowotnych. Dlatego co do zasady, skarżąca mogła być obciążona opłatą za wydanie opinii przez organ nadzoru sanitarnego w sprawie o ustalenie warunków zabudowy i zagospodarowania dla inwestycji budowa zbiornika na gaz propan. Omawiany przepis nie ustala ścisłych, kwotowo określonych opłat, lecz w ust.4 zawiera delegację dla ministra właściwego do spraw zdrowia do określenia, w drodze rozporządzenia, sposobu ustalania wysokości opłat za badania laboratoryjne oraz inne czynności, o których mowa w ust.1-3, z uwzględnieniem kosztów ich wykonania. Minister Zdrowia wydał w dniu 4 lutego 2004r. takie rozporządzenie tj. w sprawie opłat za badania laboratoryjne oraz inne czynności wykonywane przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej /Dz.U. Nr 20, poz. 1993/. Rozporządzenie to weszło w życie z dniem 26 lutego 2004r. Tymczasem, jak wynika to z decyzji, organy orzekające w sprawie ustalając skarżącej wysokość opłaty za czynność z zakresu nadzoru zapobiegawczego, ustaliły ją w oparciu o Zarządzenie Dyrektora [...] Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w [...] Nr [...] z dnia [...] r. w sprawie opłat za badania i czynności wykonane przez [...]SSE w [...], wydane na mocy Zarządzenia Ministra Zdrowia i Opieki społecznej z dnia 29 lipca 19992r. w sprawie zasad ustalania wysokości opłat za badania i inne czynności wykonywane przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej /M.P. Nr 27, poz. 192/. Zarządzenie Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 29 lipca 1992r. zostało uchylone z dniem 1 stycznia 2003r. przez art. 59 ustawy z dnia 1 maja 2001r. o warunkach zdrowotnych żywności i żywienia /Dz.U. Nr 63, poz. 634 ze zm./. W związku z powyższym stwierdzić trzeba, że zarządzenie Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 9 lipca 1992r. nie obowiązywało w dacie wydania zaskarżonej decyzji, a zatem Zarządzenie Dyrektora [...] Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej z dnia [...] r. wydane na podstawie nie obowiązującego już w dacie wydania zaskarżonej decyzji Zarządzenia Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 9 lipca 1992r. nie mogło stanowić podstawy ustalenia wysokości opłaty za czynność z zakresu nadzoru zapobiegawczego. Powyższa konkluzja wynika z analizy art. 36 ust.4 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej. Przed zmianą art. 36 ust.4 /dokonano z dniem 23 września 2001r. ustawą z dnia 11 maja 2001r. o warunkach zdrowotnych żywności i żywienia/ przepis ten miał następujące brzmienie "Minister właściwy do spraw zdrowia określi w drodze rozporządzenia, zasady ustalania wysokości opłat, o których mowa w ust.1-3, uwzględniając w szczególności wysokospecjalistyczny charakter wykonywanych badań, stanowiących podstawę do ich ustalenia przez Kierownika jednostki organizacyjnej, w której przeprowadza się badania". Natomiast po zmianie stanu prawnego dokonanego przepisem art. 55 pkt 3 ustawy z dnia 11 maja 2001r. o warunkach zdrowotnych żywności i żywienia - ust.4 art. 36 otrzymał brzmienie "Minister właściwy do spraw zdrowia określi w drodze rozporządzenia sposób ustalania wysokości opłat za badania laboratoryjne oraz inne czynności, o których mowa w ust.1-3 , z uwzględnieniem kosztów ich wykonana". Przy czym, mocą art. 59 ustawy z dnia 11 maja 2001r. o warunkach zdrowotnych żywności i żywienia, i dotychczasowe przepisy wykonawcze /tj. m.in. Zarządzenie Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 29 lipca 1992r./ zachowały moc do czasu wydania przepisów wykonawczych na podstawie niniejszej ustawy, o ile nie są z nią sprzeczne nie dłużej jednak niż do dnia 31 grudnia 2002r. Reasumując, w ocenie Sądu w dacie wydania zaskarżonej decyzji nie obowiązywało już zarządzenie Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 29 lipca 1992r., a także - w związku ze zmianą z dniem 23 września 2001r. ust.4 art. 36 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej -Kierownik jednostki organizacyjnej nie miał upoważnienia do ustalania wysokości opłat. Tym samym wysokość należnej opłaty została ustalona w oparciu o nie obowiązujące przepisy, zatem decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa, co skutkuje stwierdzeniem jej nieważności. Z tych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 , art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./ orzekł jak w sentencji. W przedmiocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 , art. 205 § 2 i 3 tej ustawy.