SA/Sz 145/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA E. Makowska (spr.), Sędziowie NSA H. Dolecki, A. Windak, Protokolant K. Chudy, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 kwietnia 2004r. sprawy ze skargi W. S. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej I. s t w i e r d z a nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...]. nr [...], II. s t w i e r d z a, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. Decyzją z dnia [...]r. Nr [...] Powiatowy Inspektor Sanitarny w [...], po ponownym rozpatrzeniu sprawy, orzekł o braku podstaw do stwierdzenia u W. S. [...]jako choroby zawodowej wymienionej w pozycji [...] wykazu stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych /Dz.U. Nr 65, poz. 294 ze zm./. Powiatowy Inspektor Sanitarny w [...]decyzją z dnia [...]r., po rozpatrzeniu odwołania W. S. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji /k.43/. Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Poznaniu wyrokiem z dnia 24 września 1999r. sygn. akt II SA/Po 1719/98 oddalił skargę W. S. na powyższą decyzję ostateczną. W uzasadnieniu tego wyroku wskazano między innymi, że W. S. w czasie od [...]. do [...]. pracowała w [...] w charakterze [...]i uważa, że stwierdzona u niej [...]nabyta została w tym właśnie czasie. Powołując się na przeprowadzone postępowanie wyjaśniające, Sąd uznał za słuszne stanowisko organów orzekających w I i II instancji, że brak jest podstaw do przyjęcia, że stwierdzona u skarżącej [...]została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy /k.117-125/. Pismem z dnia [...]r. Powiatowy Inspektor Sanitarny w [...]na podstawie art. 61 § 4 kpa zawiadomił W. S. o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie choroby zawodowej: "przebyta [...]". Pismo to zawiera informację, że w dniu [...]r. Instytut Medycyny Pracy Przychodnia Chorób Zawodowych w [...]wydał orzeczenie lekarskie [...]. o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej /k.66/. Powiatowy Inspektor Sanitarny w [...]decyzją z dnia [...]r. Nr [...], w oparciu o orzeczenie lekarskie Instytutu Medycyny Pracy Przychodnię Chorób Zawodowych w [...]oraz na podstawie przeprowadzenia dochodzenia epidemiologicznego orzekł o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej - [...]u W. S. zatrudnionej ostatnio w [...] na stanowisku [...]. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazano w decyzji art. 104 § 1 kpa, art. 5 pkt 4a ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej z dnia 14 marca 1985r. /j.tekst Dz.U. z 1998r. Nr 90, poz. 575/ w związku z rozporządzeniem, szczególnie § 1 i § 10, Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych /Dz.U. Nr 65, poz.294 z późn.zm./. Uzasadnienie tej decyzji zawiera opis całego toku postępowania zakończonego decyzją ostateczną Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...]r., w trakcie którego Instytut Medycyny wydał orzeczenie lekarskie o nierozpoznaniu u W. S. choroby zawodowej, a w szczególności stwierdzonej u chorej [...]/k.93-94/.. W uzasadnieniu tym wskazano dalej, że Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w [...]po przeprowadzeniu badań wydał w dniu [...]r. orzeczenie o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, z którym W. S. nie zgodziła się i wniosła o ponowne badanie. Orzeczeniem z dnia [...]r. Instytut Medycyny Pracy Przychodnia Chorób Zawodowych stwierdził brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej - Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w [...]wyjaśnił, że w związku z otrzymaniem tego orzeczenia wszczął postępowanie w sprawie choroby zawodowej - [...]. Organ wskazał dalej, że w orzeczeniu lekarskim z dnia [...]r. Instytutu Medycyny Pracy w [...]o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej - [...]stwierdzono, że aktualnie wykonane badania serologiczne dały wynik ujemny co przemawia przeciwko czynnej fazie [...]. W. S. mogła chorować na [...]zanim podjęła pracę w [...], o czym świadczy poronienie przebyte w [...]r. Przebyta [...]ma więc podłoże pozazawodowe. W rozszerzonym uzasadnieniu orzeczeniu Instytut Medycyny Pracy w [...]wyjaśnił, że zarażenie [...]jest szeroko rozpowszechnione wśród ludzi i zwierząt, nie jest jednoznaczne z chorobą. Biorąc pod uwagę drogę i źródło zarażenia [...]nie ma żadnych podstaw do przyjęcia, że strona zaraziła się [...]w związku z pracą w [...]na stanowisku [...], nawet uwzględniając, że magazynowane tam zboże było zanieczyszczone odchodami gryzoni i kotów. Odchody kotów i psów mogą być źródłem zarażenia zupełnie inną chorobą - Toxocarozą, a nie [...]. W codziennej praktyce klinicznej wyróżnia się postacie kliniczne choroby [...]. Instytut nie znalazł podstaw do uznania, że u W. S. wystąpiła jedna z w/w klinicznych postaci [...], istnieją jedynie podstawy do stwierdzenia, że przebyła zakażenie [...]/bez klinicznych objawów choroby/, co nie jest równoznaczne z chorobą. W konkluzji organ przyjął, że nie ma podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej, skoro upoważniona placówka służby zdrowia wydała orzeczenie lekarskie o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej oraz stwierdzono również brak narażenia na [...]w trakcie wykonywania czynności zawodowych na stanowisku [...]. Powyższą decyzję W. S. określiła jako niesłuszną i krzywdzącą i wniosła w odwołaniu o uznanie jej schorzeń jako choroby zawodowej /k.98-99 i 105-143/. Wojewódzki Inspektor Sanitarny w [...]decyzją z dnia [...]r. nr [...]działając na podstawie art. 138 § 1 ust.1 kpa w związku z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych /Dz.U. Nr 65, poz. 294 z późn.zm./ w związku z § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych /Dz.U. Nr 65, poz. 294 z późn.zm./ w związku z § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach /Dz.U. Nr 132, poz. 1115/, po rozpatrzeniu odwołania utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W bardzo obszernych i szczegółowych, w zakresie ustaleń faktycznych motywach decyzji organ odwoławczy, podobnie jak uprzednio organ I instancji opisał tok postępowania administracyjnego, jakie było przeprowadzone w związku z podejrzeniem u W. S. choroby w postaci zawodowej [...], począwszy od opisania wyników obserwacji klinicznej oraz orzeczeń wydanych przez Klinikę Chorób Wewnętrznych i Zawodowych, które legły u podstaw negatywnej dla strony decyzji ostatecznej -Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...]z dnia [...]r., a na orzeczeniu Instytutu Medycyny Pracy w [...]z dnia [...]r. kończąc. W rezultacie organ odwoławczy stwierdził, że bezspornym jest fakt, że jednostki organizacyjne, jakie wydawały orzeczenia lekarskie w sprawach choroby zawodowej u W. S., należą do kategorii jednostek, o których mowa w § 7 ust.1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych, a mianowicie były to Poradnia Chorób Zawodowych Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w [...], Instytut Medycyny Pracy w [...], a także Instytut Medycyny. Wymienione jednostki zgodnie orzekły o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej [...]u W. S. Wobec braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej oraz biorąc pod uwagę warunki, w jakich strona pracowała, organ II instancji orzekł jak w sentencji. W. S. w dniu [...]r. wniosła do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Szczecinie skargę na tę decyzję ostateczną i "pozew o uznanie nabytej [...]jako choroby zawodowej". W uzasadnieniu podniosła, że zaskarżona decyzja jest dla niej krzywdząca i niesprawiedliwa, opisała szczegółowo przebieg swojej choroby i aktualnego stanu zdrowia twierdząc, że "od [...]r. przechodziłam inwazję [...]", zrelacjonowała przebieg swoich działań podejmowanych dla wykazania, że Jej inwalidztwo ma związek z chorobą zawodową, której nabawiła się w trakcie pracy na stanowisku [...]. Skarżąca podniosła też /podobnie jak wcześniej w odwołaniu/ zarzut zaniedbań ze strony Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...], który był wówczas jej lekarzem zakładowym oraz u którego leczyła się prywatnie. Zdaniem W. S. lekarz ten ponosi winę za to, że nie doszło do pozytywnego zakończenia Jej sprawy. Skarżąca wniosła o uznanie "[...]i zatrucia chemicznego jako choroby zawodowej". Wojewódzki Inspektor Sanitarny w [...]odpowiadając na skargę wniósł jej oddalenie potrzymał stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny u z n a ł , co następuje: Stosownie do art.97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1271/ sprawy, w których skargi zostały wniesione o Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi . Wyjaśnić też trzeba, że z mocy art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. Nr 153, poz. 1269/ sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, /jeżeli ustawy nie stanowią inaczej/ co oznacza między innymi, że nie orzekają co do istoty sprawy w zastępstwie tych organów, a więc nie przyznają praw lub świadczeń i nie nakładają obowiązków, a także nie rozpatrują "pozwów". Rola Sądu polega na zbadaniu, czy zaskarżona decyzja zgodna jest z obowiązującym prawem materialnym i procedurą administracyjną. W razie ustalania, że decyzja taka dotknięta jest istotnymi wadami prawnymi, Sąd w zależności od rodzaju i rangi dostrzeżonego naruszenia, decyzji taką uchyla lub stwierdza jej nieważność. W myśl art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami i administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270/, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawę prawną /§ 1/. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności /§ 2/. W rozpatrywanej sprawie wyłoniła się potrzeba wyjścia poza zarzuty i wnioski skargi, bowiem kontrola zgodności z prawem zaskarżonej decyzji doprowadziła do stwierdzenia naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu. Mianowicie, do postępowania w sprawach chorób zawodowych toczącego się na zasadach, określonych we wskazanym w podstawie prawnej decyzji organów orzekających w I i w II instancji rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych, w zakresie nieuregulowanym rozporządzeniem zastosowanie mają przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Z przepisów tych wynika, że organ administracji publicznej, który wydał decyzję , jest nią związany od chwili jej doręczenia lub ogłoszenia, o ile kodeks nie stanowił inaczej /art. 110 Kpa/. Ponadto w art. 16 § 1 Kpa sformułowana została zasada ogólna postępowania administracyjnego jaką jest zasada trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych. Zgodnie z tą zasadą, decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji są ostateczne. Oznacza to między innymi, że z chwilą doręczenia stronie decyzji ostatecznej w sprawie, organ decyzją tą jest związany i związanie to trwa do czasu uchylenia lub zmiany takiej decyzji w sposób przewidziany w Kpa, co zostało określone w art. 16 § 1 zd. 2 Kpa. Konsekwencją tej zasady jest nieważność decyzji wydanej w sprawie już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną. Z przedstawionego na wstępie niniejszych motywów stanu faktycznego sprawy wynikła jednoznacznie, że organ I instancji wszczął w dniu [...]r. ponownie postępowanie administracyjne w sprawie W. S. w przedmiocie choroby wskazanej w pozycji [...] wykazu stanowiącego załącznik do rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, mimo że postępowanie administracyjne w tym przedmiocie w stosunku do tej samej osoby zostało zakończone decyzją /wydaną na tej samie podstawie prawnej i przy tożsamych okolicznościach faktycznych co do czasu, warunków miejsca i stanowiska zatrudnienia pracownika/ ostateczną Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...]z dnia [...]r. Decyzja ta jest decyzją ostateczną i prawomocną bowiem - jak trafnie ustalił to organ odwoławczy - skarga W. S. na powyższy akt została oddalona wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Poznaniu z dnia 24 września 1999r. Zarówno z akt sprawy jak i z oświadczenia pełnomocnika organu odwoławczego na rozprawie sądowej wynika, że decyzja ostateczna z dnia [...]r. nie została wyeliminowana z obrotu prawnego w żaden, z przewidzianych prawem, nadzwyczajnych trybów wzruszenia decyzji ostatecznej. W tej sytuacji wydanie kolejnej decyzji ostatecznej w tożsamej pod względem podmiotowym i przedmiotowym sprawie, zakończonej wcześniejszą decyzją ostateczną stanowi naruszenie prawa o jakim mowa w art. 156 § 1 pkt 3 kpa. Zgodnie bowiem z tym przepisem organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną. W tym stanie rzeczy, niezależnie od zarzutów i wniosków skargi, Sąd zobligowany był do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Dlatego należało orzec jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 2, art. 135 oraz art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.