SA/Sz 146/03
WyrokWSA w Szczecinie2004-11-03
Skład orzekający: Sędzia NSA Elżbieta Makowska, Asesor WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder, Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o warunkach zabudowy, uznając wnioskodawcę za niebędącego stroną postępowania i nie znajdując podstaw do wszczęcia postępowania z urzędu?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, uznając, że Kolegium naruszyło przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (art. 7, 157 § 3 kpa). Mimo że wnioskodawca nie był stroną postępowania o wydanie decyzji o warunkach zabudowy, organ nie zbadał wystarczająco przesłanek do wszczęcia postępowania z urzędu, a także błędnie ocenił merytorycznie wniosek o stwierdzenie nieważności. Ponadto, organ nie przekazał wniosku o wznowienie postępowania właściwemu organowi, mimo istnienia ku temu podstaw.Stan faktyczny
Z. R. złożył wniosek o wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy ustalającej warunki zabudowy dla C. M. Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło wszczęcia postępowania, uznając Z. R. za niebędącego stroną i nie znajdując podstaw do wszczęcia postępowania z urzędu. Po utrzymaniu w mocy tej decyzji, Z. R. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zarzucając naruszenie przepisów kpa, w tym art. 24 kpa, oraz powierzchowne potraktowanie jego wniosku.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Makowska, Sędziowie Asesor WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder, Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz, Protokolant Robert Rozbicki, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 listopada 2004r. sprawy ze skargi Z. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej dotyczącej warunków zabudowy i zagospodarowania terenu I. u c h y l a zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]r. Nr [...], II. nie orzeka w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] r. Nr [...]na podstawie ar. 157 § 3 kpa odmówiło Z. R. wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Wójta Gminy [...]z dnia [...]r. Nr [...]ustalającej C. M. warunki zabudowy i zagospodarowania terenu dla inwestycji budowa budynku jednorodzinnego, zbiornika na ścieki i ogrodzenia na dz. [...]w [...].
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji stwierdził, że wniosek o wszczęcie postępowania złożył Z. R., który nie był stroną postępowania o ustalenie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu. Okoliczność ta uzasadnia odmowę wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji. Nadto Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że brak jest przesłanek do wszczęcia postępowania z urzędu. Zapis w planie miejscowym o symbolu [...]dopuszcza zabudowę zagrodową do dalszego użytkowania i uzupełnienia, a przedmiotem kwestionowanej decyzji byłą budowa domu mieszkalnego jednorodzinnego.
We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skierowanym do Samorządowego Kolegium Odwoławczego Z. R. domagał się stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...]r. Nr [...], powiadomienia Prokuratury Rejonowej w [...]o podjętej decyzji, albowiem w sprawie tej było prowadzone postępowanie dotyczące samowoli budowlanej ( sygn. akt [...]) oraz powiadomienia Starosty [...]o wydanej decyzji, albowiem organ ten wydał decyzję o pozwoleniu na budowę.
W uzasadnieniu wniosku Z. R. zarzucał, że decyzję w przedmiocie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu wydał pracownik gminy, który podlegał wyłączeniu na podstawie art. 24 kpa. Nadto podniósł, że decyzja, której stwierdzenia nieważności się domagał narusza ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego ustawę o ochronie gruntów rolnych i leśnych oraz ustawę o zagospodarowaniu przestrzennym. Z. R. wskazuje również na zasadność wszczęcia postępowania z urzędu w związku z tym, że istnieją przeszkody do wszczęcia postępowania na jego wniosek gdyż nie był stroną posterowania. Uzasadnia to ochroną interesu publicznego oraz naruszeniem Konstytucji RP.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzja z dnia [...]r. Nr [...] po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 kpa utrzymało w mocy swoją decyzję z dnia [...]r.
Organ orzekający w sprawie stwierdził w uzasadnieniu decyzji, że zmiana decyzji z dnia [...]r. nie jest konieczna, albowiem wnioskodawca nie wykazał, na czym polega jego interes prawny wyrażający się w uprawnieniu do żądania stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu z dnia [...]r. wydanych dla C. M., na podstawie których uzyskała pozwolenie na budowę, a następnie użytkowanie budynku.
Wszczęcie postępowania na podstawie art. 157 § 2 kpa w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji następuje z urzędu lub na wniosek osoby będącej stroną postępowania.
W sprawie będącej przedmiotem rozpoznania Kolegium nie uznało wnioskodawcy za stronę, a nadto nie znalazło podstaw do wszczęcia postępowania z urzędu.
W ocenie Kolegium plan zagospodarowania przestrzennego [...]dopuszcza na tym terenie zabudowę zagrodową do dalszego użytkowania i uzupełnienia i nie wyklucza realizacji tych zapisów poprzez budowę domu jednorodzinnego, który może wchodzić w skład gospodarstwa.
Organ orzekający w sprawie stwierdził nadto, że nie jest obowiązany do zawiadamiania o swojej decyzji podmiotów wskazanych przez wnioskodawcę.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie Ośrodka Zamiejscowego w Szczecinie Z. R. domagał się rozpoznania sprawy urzędu na podstawie art. 61 kpa, uchylenia decyzji Wójta Gminy [...]z dnia [...]r. ustalającej warunki zabudowy i zagospodarowania terenu na wniosek C. M. oraz uznania budynku wzniesionego przez C. M. za samowolę budowlaną poprzez nakazanie Staroście [...]wszczęcia postępowania w tej sprawie jako że wybudowana inwestycja nie jest związana bezpośrednio z produkcją rolną, a także nie jest elementem istniejącej zabudowy zagrodowej.
W uzasadnieniu decyzji skarżący zarzuca, że kwestionowana przez niego decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu została wydana z naruszeniem art. 24 § 1 pkt 2 kpa.
Z. R. podnosi również, że dwukrotne negatywne stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego jest efektem zbyt powierzchownego potraktowania jego wniosku, czego następstwem było żądanie zasięgnięcia opinii urbanisty na okoliczność zapisu w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje;
Z mocy art. 85 i art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271), w miejsce Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie-Ośrodka Zamiejscowego w Szczecinie utworzony został z dniem 1 stycznia 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, który właściwy jest do rozpoznawania skarg wniesionych przed tą datą do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Ośrodek Zamiejscowy w Szczecinie w sprawach, w których postępowanie nie zostało zakończone.
Sąd dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji stwierdził, że decyzja ta została wydana z naruszeniem prawa.
Postępowanie administracyjne w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej Wójta Gminy [...]z dnia [...]r. Nr [...]w przedmiocie ustalenia na wniosek C. M. warunków zabudowy i zagospodarowania terenu pod budowę budynku mieszkalnego-jednorodzinnego, zbiornika na ścieki i ogrodzenia na terenie położonym w [...]przy ul. [...]zostało wywołane wnioskiem Z. R., sformułowanym w oparciu o treść art. 156 § 1 pkt 7 kpa. Wniosek ten zawierał nadto żądanie wznowienia postępowania zakończonego opisaną wyżej decyzją Wójta Gminy [...]. Przesłanki, na które powoływał się skarżący we wniosku
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...]r. oraz decyzją z dnia [...]r. wydaną na podstawie w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy odmówiło na podstawie art. 157 § 3 kpa wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy [...]z dnia [...]r. Organ orzekający w sprawie stwierdził, że skarżący nie jest stroną postępowania a nadto nie wykazał na czym polega jego interes prawny wyrażający się w uprawnieniu do żądania stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...]r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie znalazło również podstaw do wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji z urzędu wobec braku przesłanek w tej materii. Organ ten stwierdził nadto, że wydanie decyzji w przedmiocie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu, którą kwestionuje skarżący dopuszczą obowiązujący miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, którego wypis znajduje się w aktach administracyjnych sprawy.
Postępowanie nadzwyczajne jakim jest postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji jest wszczynane zgodnie z art. 157 § 2 kpa na żądanie strony lub z urzędu.
W sprawie będącej przedmiotem rozpoznania przez Sąd postępowanie zainicjował wniosek skarżącego, któremu następnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło przymiotu strony i z tego powodu odmówiło wszczęcia postępowania na podstawie art. 157 § 3 kpa.
Zdaniem Sądu brak po stronie skarżącego przymiotu strony postępowania administracyjnego legitymowanej do żądania wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji dotyczącej ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu wydanej na wniosek C. M. jest oczywisty. Tym nie mniej nie oznacza to, że wydane przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze odpowiadają prawu.
Z treści tych decyzji wynika, że organ orzekający w sprawie nie stwierdził braku przesłanek uzasadniających wszczęcie postępowania o stwierdzenie nieważności z urzędu nie precyzując jednak bliżej jakie przesłanki badał w toku postępowania administracyjnego.
Ponadto Kolegium usiłowało ocenić merytorycznie decyzję, której dotyczył wniosek skarżącego, co wykracza poza wstępne badanie wniosku o uruchomienie jednego z nadzwyczajnych trybów postępowania administracyjnego jakim jest stwierdzenie nieważności.
Chybiony jest nadto dowód, na którym organ orzekający w postępowaniu administracyjnym oparł swoje przekonanie o legalności decyzji z dnia [...]r. ustalającej warunki zabudowy i zagospodarowania terenu. Wyciąg z planu zagospodarowania przestrzennego gminy [...]zatwierdzony uchwałą z Nr [...] z dnia [...]r. ([...]), dotyczący działki [...]został przedstawiony wg stanu na dzień [...]r. Tymczasem skarżący kwestionuje decyzję wydaną w dniu [...]r.
Sąd podziela pogląd wyrażony przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze, że organ ten nie ma obowiązku przesyłania wydawanych przez siebie decyzji organom, których wykaz podaje strona postępowania.
Z art. 66 § 1 kpa wynika jednak dla Kolegium obowiązek przekazania wniosku Z. R. organowi właściwemu w przedmiocie wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną o ustaleniu warunków zabudowy i zagospodarowania terenu dotyczącego budowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego na wniosek C. M., tym bardziej, że wniosek ten zawiera konkretną podstawę wznowienia wynikającą z art. 24 kpa.
Biorąc pod uwagę powołane wyżej okoliczności, w szczególności zaś fakt naruszenia w zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego art. 7 i 77 kpa jak również art. 157 §3 kpa, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.). orzekł jak w sentencji. W kwestii wykonalności decyzji Sąd orzekł na podstawie art. 152 powołanej ustawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło