SA/Sz 1506/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Dolecki Sędziowie: Sędzia WSA Barbara Gebel /spr/ Asesor WSA Katarzyna Crzegorczyk-Meder Protokolant st.sekr.sąd. Maria Rosochacka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 5 lipca 2004r. sprawy ze skargi K. i H. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy nieodpłatnego nabycia prawa własności nieruchomości I.uchylazaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Przewodniczącego Zarządu Miasta S. z dnia [...]. Nr [...] II. nie orzeka w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji Przewodniczący Zarządu Miasta decyzją z dnia [...] r. działając na podstawie art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości (Dz.U. z 2001 r. Nr 113, poz. 1209 z późn.zm.), w związku z art.1 dekretu z dnia 6 września 1951 r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych (Dz. U, Nr 46, poz. 340 z późn.zm.) oraz art. 104 i 268a Kpa, po rozpatrzeniu wniosku [...] o nabycie prawa własności nieruchomości - odmówił wnioskodawcom nieodpłatnego nabycia prawa własności nieruchomości położonej przy ul. [...], w obrębie [...], oznaczonej numerem działki, o powierzchni 580 m2, zapisanej w księdze wieczystej [...]Organ l instancji w uzasadnieniu decyzji przytoczył treść przepisu art. 1 ust.1 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości i na tej podstawie uznał, że o rodzaju nieruchomości w stosunku do których przysługuje roszczenie o nieodpłatne nabycie ich na własność, rozstrzyga dekret z dnia 6 września 1951 r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych. Art. 1 tego dekretu stanowi, że dekret ten dotyczy gospodarstw rolnych nadanych w trybie osadnictwa rolniczego na obszarze Ziem Odzyskanych. Zdaniem organu orzekającego ustawa z dnia [...]r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości, ma zastosowanie tylko i wyłącznie do takich nieruchomości, które posiadają obecnie charakter rolny lub są zabudowane na cele mieszkaniowe i znajdują się na obszarze Ziem Odzyskanych lub byłego Wolnego Miasta oraz były nadane w trybie osadnictwa rolniczego i zostały wymienione w dekrecie z dnia [...]., jeżeli z jakichkolwiek przyczyn stały się własnością Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego i następnie zostały oddane osobom fizycznym w użytkowanie wieczyste. Tymczasem w niniejszej sprawie ustalono, że przedmiotową nieruchomość wnioskodawcy otrzymali w użytkowanie wieczyste decyzją Zarządu Gospodarki Terenami z dnia 31.05.1975 r. Decyzja ta stanowiła podstawę do zawarcia notarialnej umowy o oddanie w użytkowanie wieczyste i sprzedaży. = Sygn.akt SA/Sz 1506/02 3 Od powyższej decyzji [...]odwołali się, domagając się uchylenia decyzji organu I instancji. W ocenie stron organ ten zastosował zawężającą interpretację przepisów ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu prawa własności nieruchomości przez użytkowników wieczystych, gdzie w art. 1 określone jest wyraźnie, iż roszczenie o nieodpłatne nabycie prawa własności przysługuje osobom fizycznym, będącym w dniu 26 maja 1990r. i w dniu wejścia w życie ustawy, użytkownikami wieczystymi nieruchomości zabudowanej na cele mieszkaniowe lub stanowiącej nieruchomość rolną, o ile nieruchomość ta położona jest na obszarze Państwa Polskiego, wymienionym w dekrecie z dnia 6 czerwca 1951r. o ochronie i uregulowaniu własności gospodarstw osadniczych na Ziemiach Odzyskanych (określającym tylko zakres geograficzny obowiązywalności uprawnień ustawowych). Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...]r. numer [...] , na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa, w związku z art. 1 ust.1 i 2 ustawy z 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości (Dz.U. Nr 113, poz. 1209), po rozpatrzeniu odwołania stron, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy nie podzielił stanowiska skarżących i w uzasadnieniu decyzji wskazał, że ustawa z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości ma zastosowanie tylko i wyłącznie do takich nieruchomości, które posiadają obecnie charakter rolny lub są zabudowane na cele mieszkaniowe i znajdują się na obszarze Ziem Odzyskanych lub byłego wolnego Miasta X oraz były nadane w trybie osadnictwa rolniczego tj. objęcie gospodarstwa rolnego lub poszczególnych działek w posiadanie nastąpiło na podstawie aktu nadania i późniejszego orzeczenia o wykonaniu aktu nadania. W niniejszej sprawie przedmiotowa nieruchomość nigdy nie została nadana na własność w trybie osadnictwa rolniczego. Została natomiast oddana [...]w użytkowanie wieczyste aktem notarialnym z dnia [...]r. Z tych względów Kolegium nie podzieliło przedstawionej przez odwołujących się interpretacji przepisów ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. i uznało, iż przedmiotowa nieruchomość nie może stanowić przedmiotu nabycia na własność w trybie ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie Ośrodka Sygn.aktSA/Sz 1506/02 Zamiejscowego w Szczecinie [...]wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji jako niezgodnej z prawem. Skarżący w uzasadnieniu skargi powtórzyli stanowisko i argumenty podniesione w odwołaniu, a nadto powołali się na treść wypowiedzi poselskich w trakcie uchwalania przez Sejm zmiany do ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości. Samorządowe Kolegium Odwoławcze odpowiadając na skargę wniosło o jej oddalenie podtrzymując argumenty wyrażone w zaskarżonej decyzji oraz dodając, że gdyby ustawodawca odwołując się do dekretu chciał jedynie wskazać na zakres terytorialny stosowania przepisów tej ustawy to zapewne ograniczyłby się jedynie do wskazania miejsca obowiązywania tego aktu ( np. teren Ziem Odzyskanych ), bez konieczności odwoływania się do jego treści. Sam zasięg miejscowy ustawy wskazany jest już w tytule tego dekretu, zatem odwołanie się do nieruchomości "wymienionych" w tym dekrecie nie jest przypadkowe i wykracza poza wskazanie obszarów stosowania ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości. Ponadto, wspomniany dekret nie precyzuje granic obszaru Ziem Odzyskanych. Wojewódzki Sad Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Z dniem 1 stycznia 2004 r. utworzony został Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie. Sprawy, w których skargi zostały wniesione przed tą datą do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Ośrodek Zamiejscowy w Szczecinie i postępowanie nie zostało zakończone, na podstawie art.97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz.1271, Nr240, poz.2052 ), podlegają rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz.1270 ). Skargę uznać należy za zasadną. Skarżący trafnie zwrócili uwagę na błędną wykładnię przez organy obu instancji art. 1 ust.1 ustawy z dnia z 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości (Dz.U. Nr 113, poz. 1209, z 2002 r. Nr 113, poz.984 i z 2003 r. Nr3.poz.24). Przedmiotem sporu jest zakres podmiotowy i przedmiotowy stanowiącego podstawę zaskarżonej decyzji art. 1 ust.1 ustawy z 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych właścicieli nieruchomości. Przepis ten w dacie I Sygn..akt SA/Sz 1506/02 5 )•- wydania zaskarżonej decyzji miał brzmienie następujące: "Osobom fizycznym będącym w dniu 26 maja 1990 r. oraz w dniu wejścia w życie ustawy użytkownikami wieczystymi lub współużytkownikami wieczystymi nieruchomości położonych na obszarach Państwa Polskiego, wymienionych w dekrecie z dnia 6 września 1951 r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze ; Ziem Odzyskanych (Dz. U. Nr 46, poz. 340, z 1957 r. Nr 39, poz. 172, z 1969 r. Nr 13, poz. 95 i z 1998 r. Nr 106, poz. 668): 1/ zabudowanych na cele mieszkaniowe, 2/ stanowiących nieruchomości rolne przysługuje roszczenie o nieodpłatne nabycie prawa własności tych nieruchomości". Treść przytoczonego wyżej przepisu winna być ustalona przede wszystkim ■-. przy zastosowaniu wykładni gramatycznej. Zakres podmiotowy zawartej w tym przepisie regulacji ustalany przy zastosowaniu obowiązujących norm językowych jednoznacznie wskazuje, iż odnosi się on do "osób fizycznych będących w dniu 26 } maja 1990r. oraz w dniu wejścia w życie ustawy/tj. 23.10.2001r./ użytkownikami lub • współużytkownikami wieczystymi nieruchomości. Dalsza część hipotezy tej normy I określa jej zakres przedmiotowy przez określenie obszaru, których ma dotyczyć, ■; wskazując, iż ustawodawcy chodzi o nieruchomości położone na obszarach Państwa Polskiego, wymienione w dekrecie z dnia 6 września 1951r. /.../ oraz spełniające dodatkowy warunek tj. 1) zabudowane na cele mieszkaniowe, 2) stanowiące nieruchomości rolne. Nie ulega wątpliwości, iż zapis "wymienionych w dekrecie z 6 września 1951r. /.../ stanowi dookreślenie użytego w tym przepisie sformułowania "obszarów Państwa Polskiego...". Dlatego nie przekonuje wniosek, że odwołanie się w tym przepisie do dekretu z 6 września 1951r. oznacza zawężenie zakresu podmiotowego ustawy do osób, które w trybie tego dekretu zostały uwłaszczone : oraz zakresu przedmiotowego do nieruchomości rolnych nadanych w trybie osadnictwa rolniczego. Byłoby to zresztą chybione z punktu widzenia celu ustawy z : 26 lipca 2001r., gdyż przy takiej interpretacji ustawa dotyczyłaby uwłaszczenia osób ; już uwłaszczonych na podstawie w/w dekretu. Ponadto, gdyby ustawodawca zamierzał wprowadzić takie dodatkowe ograniczenie, uczynniłby to w sposób : wyraźny i jednoznaczny. Powyższe rozumowanie Sądu wspiera treść tego przepisu po zmianie ; ustawy z dnia 26 lipca 2001r. dokonanej ustawą z 11 kwietnia 2003r. o : kształtowaniu ustroju rolnego /Dz.U. Nr 64, poz. 592/ w brzmieniu: i3 Sygn.aktSA/Sz 1506/02 6 "Art. 1.1. Osoby fizyczne będące w dniu 26 maja 1990 r. oraz w dniu wejścia w życie ustawy użytkownikami wieczystymi lub współużytkownikami wieczystymi nieruchomości zabudowanych na cele mieszkaniowe lub stanowiących nieruchomości rolne nabywają z mocy prawa własność tych nieruchomości z dniem, w którym decyzja, o której mowa w ust. 3, stała się ostateczna. 2. Prawo własności nieruchomości nabywają także osoby fizyczne będące następcami prawnymi osób, o których mowa w ust. 1. 3. Decyzję o nabyciu prawa własności nieruchomości wydaje starosta - w odniesieniu do nieruchomości Skarbu Państwa, lub wójt (burmistrz, prezydent miasta), starosta lub marszałek województwa - w odniesieniu do nieruchomości będącej własnością jednostki samorządu terytorialnego". Nowa regulacja nie odwołuje się już do dekretu z 6 września 1951r., a obejmując swą hipotezą zarówno te same podmioty (osoby fizyczne będące w użytkowaniu wieczystym w okresie od 25 maja 1990r. - 24 października 2001 r.), jak i przedmiot (nieruchomości zabudowane na cele mieszkaniowe lub stanowiące nieruchomości rolne), nie ogranicza już natomiast zasięgu stosowania ustawy do terytorium Państwa Polskiego, do którego odnosi się dekret z 6 września 1951r. tak jak to czyniła ustawa z 26 października 2001 r., tzn. "Ziem Odzyskanych". Zaskarżona decyzja, odmawiająca skarżącym nieodpłatnego nabycia własności nieruchomości, której są użytkownikami wieczystymi, oparta więc została na błędnej wykładni przepisu art. 1 ust.1 ustawy z 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości, a zatem wydana została z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy i dlatego też, podlega ona uchyleniu zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lita ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz, U. Nr 153, poz.1270). Orzeczenie w pkt 2 wynika z regulacji zawartej w art. 152 powołanej powyżej ustawy.