SA/Sz 1512/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marian Jaździński Sędziowie Sędzia WSA Barbara Gebel (spr.) Asesor WSA Kazimierz Maczewski Protokolant st. sekr. sąd. Daria Ptak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 lipca 2004r. sprawy ze skargi [...] na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia[...] Nr [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego /. uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Starostwa Powiatowego w [...]z dnia[...]. Nr [...] II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...]na rzecz [...]kwotę 10 zł /dziesięciu/ tytułem zwrotu kosztów postępowania W dniu [...] r. Dyrektor Domu Pomocy Społecznej skierował do [...] wezwanie do dobrowolnej zapłaty kwoty [...] zł z tytułu zaległości w opłacie za pobyt w DPS za okres od [...] r. do [...] r. Następnie w dniu [...] r. wezwanie takie zostało skierowane do [...] z zaznaczeniem, iż chodzi o zwrot wydatków nieuiszczonych przez Jej [...] i zagrożeniem, iż brak zapłaty we wskazanym terminie będzie podstawą do wszczęcia postępowania egzekucyjnego. W dniu [...] r. tytuł wykonawczy został skierowany do egzekucji. Pismem z dnia [...] r. [...] wniosła do organu egzekucyjnego zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie art.33 pkt 1 i 6 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ( Dz. U. z 1991 r. Nr 36, poz.161 zpóźn.zm.). Zgodnie z art. 34 § 1 ww. ustawy organ egzekucyjny - Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] - przed rozpatrzeniem zarzutów, przesłał pismo [...] do Starostwa Powiatowego w [...] - Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie, z prośbą o zajęcie przez wierzyciela stanowiska w zakresie zgłoszonych zarzutów. Postanowieniem z dnia [...] r. numer [...] Starostwo Powiatowe w zajęło stanowisko w sprawie zgłoszonych przez [...] zarzutów, uznając zarzuty zobowiązanej za nieuzasadnione. W uzasadnieniu postanowienia stwierdzono, że zgodnie z art.40 ustawy z dnia 29.11.1990 r. o pomocy społecznej ( Dz. U. z 1998 r. Nr 64, poz.414 z późn.zm. ) nieściągnięte należności z tytułu wydatków za świadczenia pomocy społecznej podlegają egzekucji administracyjnej. Zobowiązanym do zwrotu wydatków za świadczenia z pomocy społecznej zgodnie z art.34 ustawy jest między innymi poza świadczeniobiorca także małżonek i zstępni przed wstępnymi. Pani [...] jest [...] świadczeniobiorcy, wobec czego na niej także spoczywa obowiązek zapłaty za udzielone jej [...] usługi pomocy społecznej. Wierzyciel przyznaje, że świadczeniobiorca posiada wysoką rentę, jednak nie wyraził zgody na potrącanie należności za świadczenia z tej renty przez organ rentowy zgodnie z art.35 ust.2f ustawy, a dokonywane przez niego wpłaty na konto wierzyciela są w wysokości nie Sygn. akt SA/Sz 1512/02 pokrywającej należności wynikającej z decyzji administracyjnej. W stosunku do [...] [...] -[...], wierzyciel prowadził egzekucję w toku której wyegzekwowano zaległości, ale w tym czasie nie regulowano bieżących opłat, co znowu spowodowało powstanie zaległości. Ponieważ odpłatność za pobyt w Domu Pomocy Społecznej wynosi 70% dochodu[...], a egzekucja może być prowadzona do wysokości 60% świadczenia emerytalno-rentowego, w razie niedopłacenia przez świadczeniobiorcę różnicy, zawsze pozostanie część odpłatności nieuiszczona. Świadczeniodawca nie zna innych zstępnych poza[...] , gdyż nie zostali wskazani przez świadczeniobiorcę. Na powyższe postanowienie [...] wniosła zażalenie. Skarżąca podniosła, że nie została zobowiązana żadnym orzeczeniem sądowym do świadczeń alimentacyjnych na rzecz[...] , jak również nie zobowiązała się dobrowolnie do pokrywania kosztów pobytu [...] w Domu Pomocy Społecznej. [...] dysponuje wystarczającymi środkami na pokrycie kosztów. Skarżąca nie jest jedyną zstępną, bowiem posiada [...] rodzeństwa. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] postanowieniem z dnia [...] . numer [...] utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu postanowienia Kolegium stwierdziło, iż na podstawie art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zobowiązany może złożyć zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym. Podstawą zarzutu może być nieistnienie zobowiązania ( art.33 pkt 1 ustawy ), a także niedopuszczalność egzekucji ( art.33 pkt 6 ustawy). W przedmiocie zarzutów orzeka organ egzekucyjny, po uzyskaniu stanowiska wierzyciela ( art.34 § 1 i 4 ). Stanowisko wierzyciela wiąże organ egzekucyjny w zakresie zarzutu dotyczącego nieistnienia zobowiązania ( art.34 § 1 ustawy ). Nie jest wiążące w zakresie zarzutu niedopuszczalności egzekucji. W przedmiotowej sprawie bezsporne jest istnienie zobowiązania wynikającego z nieopłacenia przez [...] pobytu w Domu Pomocy Społecznej. Takie stanowisko wyraża wierzyciel w zaskarżonym postanowieniu. Będzie ono wiązało w tym zakresie organ egzekucyjny. Jednak co do drugiego zarzutu podniesionego przez skarżącą, wypowiedź wierzyciela jest jedynie jego oceną, która obok opinii zobowiązanej, będzie brana pod uwagę przez organ egzekucyjny przy rozpatrywaniu zarzutów. Organ egzekucyjny sprawdzi między innymi czy istnieje podstawa prawna do prowadzenia egzekucji wobec [...] Sygn. akt SA/Sz 1512/02 , zstępnej[...] . Organ odwoławczy w postępowaniu z zażalenia na postanowienie wierzyciela przeprowadza kontrolę formalną. Bada prawidłowość przeprowadzonego postępowania, czy były podniesione zarzuty, czy wierzyciel ustosunkował się do nich wszystkich w przewidzianej przepisami formie. W niniejszej sprawie spełnione zostały formalne warunki świadczące o zgodnym z prawem przeprowadzeniu postępowania. W związku z tym należało zaskarżone postanowienie utrzymać w mocy. Nie przesądza to jednak o merytorycznym zakończeniu postępowania w przedmiocie zarzutów zgłoszonych przez stronę. Na powyższe postanowienie [...] wniosła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie Ośrodka Zamiejscowego w Szczecinie. Skarżąca wniosła o uchylenie postanowienia uważając, iż błędy postępowania administracyjnego, które doprowadziły do nieskutecznej egzekucji wobec [...] obciążają tylko ją, co uważa za niesprawiedliwe i rażąco naruszające prawo. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację przedstawioną w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Z dniem 1 stycznia 2004 r. utworzony został Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie. Sprawy, w których skargi zostały wniesione przed tą datą do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Ośrodek Zamiejscowy w Szczecinie i postępowanie nie zostało zakończone, na podstawie art.97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz.1271, Nr 240, poz.2052 ), podlegają rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie na podstawie przepisów ustawy -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz.1270 ). Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art.34 § 1 i 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ( Dz.U. z , organ egzekucyjny rozpatruje zarzuty zgłoszone na podstawie art.33 pkt 1 -7, 9 i 10 ustawy, po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art.33 pkt 1-5, wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca - na postanowienie w sprawie stanowiska wierzyciela przysługuje zażalenie. Sygn. akt SA/Sz 1512/02 Z treści uzasadnienia zaskarżonego postanowienia organu II instancji wynika, iż organ ten w trakcie postępowania zażaleniowego dokonuje kontroli postanowienia tylko pod względem spełnienia przesłanek formalnych, zaś merytoryczną poprawność prowadzenia postępowania egzekucyjnego bada organ egzekucyjny. Z takim stanowiskiem nie sposób się zgodzić. Zgodnie z art.18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zwanej dalej "u.p.e.a.", jeżeli przepisy tej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Istota administracyjnego postępowania odwoławczego polega na ponownym rozstrzygnięciu sprawy administracyjnej, nie zaś jedynie na kontroli zasadności zarzutów podniesionych w odwołaniu od orzeczenia pierwszoinstancyjnego (art. 138 w zw. z art. 140 i 144 Kpa). Samorządowe Kolegium Odwoławcze działa zatem jako organ o charakterze reformacyjnym, ponownie merytorycznie rozpatrując sprawę w jej całokształcie, a także uwzględniając zmiany stanu faktycznego i prawnego, które nastąpiły po wydaniu aktu przez organ I instancji, w tym także rozpatrując zażalenie na stanowisko organu I instancji jako wierzyciela. W niniejszej sprawie Kolegium przyznało, iż merytorycznie nie badało stanowiska organu I instancji. Podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego może być wykonanie, umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku ( art.33 pkt 1 u.p.e.a.). Skarżąca podniosła właśnie ten zarzut stwierdzając, iż "brak jest podstaw do uznania mnie jako osoby zobowiązanej do uiszczenia opłaty za pobyt [...] [...] w Domu Pomocy Społecznej w [...] w sytuacji, gdy otrzymuje on wysoką emeryturę i sam może opłacić koszty pobytu w DPS, tym samym obowiązek ten obciąża mojego [...] ". Skarżąca podnosi więc zarzut nieistnienia po jej stronie obowiązku. Stanowisko wierzyciela w tym zakresie jest wiążące dla organu egzekucyjnego. Organ egzekucyjny badając dopuszczalność egzekucji opiera się więc na stanowisku wierzyciela i gdyby nawet organ egzekucyjny dokonywał własnych ustaleń w tej kwestii, to zobowiązany ma prawo kwestionowania zawartych w stanowisku wierzyciela ustaleń o istnieniu obowiązku. Obowiązek zobowiązanego musi wynikać z decyzji nakładającej ten obowiązek lub z przepisu prawa. Przepis prawa nakładający obowiązek musi w sposób jednoznaczny wskazywać osobę zobowiązaną oraz sam obowiązek. Sygn. akt SA/Sz 1512/02 Zgodnie z art. 36 ust.1 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej ( Dz.U. z 1998 r. Nr 64, poz.414 z późn.zm.) do postępowania w sprawie świadczeń pomocy społecznej, z wyjątkiem przyznawanych na podstawie umów, mają zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego ze zmianami wynikającymi z tej ustawy. Użyty w tym przepisie zwrot " mają zastosowanie ze zmianami wynikającymi z niniejszej ustawy" oznacza, że przepisy Kpa stosuje się w sposób bezpośredni, a odstępstwa od ogólnych rozwiązań zawiera ustawa o pomocy społecznej. Oznacza to, że we wszystkich sprawach, o ile ustawa o pomocy społecznej nie zawiera innych postanowień, w sprawach indywidualnych rozstrzygnięcia co do istoty zapadają w formie decyzji administracyjnych. Zgodnie z art.40 ust.1 ustawy o pomocy społecznej należności z tytułu wydatków na świadczenia pomocy społecznej oraz nienależnie pobranych świadczeń podlegają ściągnięciu przymusowemu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W stanie prawnym obowiązującym do 1 stycznia 2000r. możliwe było przymusowe ściąganie należności w oparciu o wykaz zaległości. W stanie prawnym obowiązującym w dniu wydawania zaskarżonego postanowienia w ustawie o pomocy społecznej brak było odrębnych unormowań w tym zakresie. Istnienie obowiązku zwrotu wydatków na świadczenia pomocy społecznej od osób wskazanych w art.34 ust.1 ustawy o pomocy społecznej, winno być, zdaniem niniejszego składu orzekającego, nałożone decyzją administracyjną. Nałożenie obowiązku na skarżącą w formie pisma - wezwania do zapłaty - pozbawiło skarżącą możliwości, nie tylko obrony swych praw, jakie przysługują jej w postępowaniu, ale i środków zaskarżenia w sytuacji, gdy decyzję uznałaby za niekorzystną dla siebie. W zasadzie również skarżąca została pozbawiona możliwości skorzystania z przepisu art.41 ustawy o pomocy społecznej. W świetle powyższego Sąd uznał, iż stanowisko wierzyciela zostało zajęte z naruszeniem art.34 ust.1 pkt 1 w zw.z art. 18 ust.1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz art.36 ust.1 ustawy o pomocy społecznej i dlatego też, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz.1270 ), orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 ww. ustawy.