SA/Sz 1539/02

Dnia 29 lipca 2004r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Dożynkiewicz Sędziowie Sędzia WSA Barbara Gebel (spr.) Asesor WSA Kazimierz Maczewski Protokolant st. sekr. sąd. Daria Ptak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 lipca 2004r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...]. Nr [...] w przedmiocie odmowy nieodpłatnego nabycia prawa własności nieruchomości /. uchyla zaskarżona decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Przewodniczącego Zarządu Miasta [...]z dnia[...].Nr [...] Przewodniczący Zarządu Miasta [...] decyzją z dnia [...] r. numer[...] działając na podstawie art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości (Dz.U. z 2001 r. Nr 113, poz. 1209 z późn.zm.), w związku z art.1 dekretu z dnia 6 września 1951 r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych (Dz. U. Nr 46, poz. 340 z późn.zm.) oraz art. 104 Kpa, po rozpatrzeniu wniosku [...] o nabycie prawa własności nieruchomości - odmówił wnioskodawcom nieodpłatnego nabycia prawa własności nieruchomości położonej przy ul. [...], w obrębie[...], oznaczonej nr działki [...] o pow. [...]m2, zapisanej w księdze wieczystej KW Nr [...] Organ I instancji w uzasadnieniu decyzji przytoczył treść przepisu art. 1 ust.1 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości i na tej podstawie uznał, że o rodzaju nieruchomości w stosunku do których przysługuje roszczenie o nieodpłatne nabycie ich na własność, rozstrzyga dekret z dnia 6 września 1951r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych. Art. 1 tego dekretu stanowi, że dekret ten dotyczy gospodarstw rolnych nadanych w trybie osadnictwa rolniczego na obszarze Ziem Odzyskanych. Zdaniem organu orzekającego ustawa z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości, ma zastosowanie tylko i wyłącznie do takich nieruchomości, które posiadają obecnie charakter rolny lub są zabudowane na cele mieszkaniowe i znajdują się na obszarze Ziem Odzyskanych lub byłego Wolnego Miasta Gdańska oraz były nadane w trybie osadnictwa rolniczego i zostały wymienione w dekrecie z dnia 6 września 1951r., jeżeli z jakichkolwiek przyczyn stały się własnością Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego i następnie zostały oddane osobom fizycznym w użytkowanie wieczyste. Tymczasem w niniejszej sprawie ustalono, że przedmiotowa nieruchomość stała się własnością Skarbu Państwa na podstawie dekretu z dnia 8 marca 1946r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich ( Dz. U. Nr 13, poz.87 ).Przedmiotowa 3 Sygn.aktSA/Sz 1539/02 nieruchomość została oddana w użytkowanie wieczyste [...] decyzją z dnia [...] r, wydaną w oparciu o przepisy ustawy z dnia 14 lipca 1961 r.o gospodarce terenami w miastach i osiedlach. W związku z powyższym, nieruchomość ta jako nie wymieniona w dekrecie z dnia 6 września 1951 r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych i nie będąca przedmiotem osadnictwa rolniczego, nie może stanowić przedmiotu nabycia na własność w trybie ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości. Od powyższej decyzji odwołali się [...] domagając się uchylenia decyzji organu I instancji. W ocenie stron organ ten zastosował rozszerzającą interpretację przepisów ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu prawa własności nieruchomości przez użytkowników wieczystych, gdzie w art. 1 określone jest wyraźnie, iż roszczenie o nieodpłatne nabycie prawa własności przysługuje osobom fizycznym, będącym w dniu 26 maja 1990r. i w dniu wejścia w życie ustawy, użytkownikami wieczystymi nieruchomości zabudowanej na cele mieszkaniowe lub stanowiącej nieruchomość rolną, o ile nieruchomość ta położona jest na obszarach Państwa Polskiego, wymienionych w dekrecie z dnia 6 czerwca 1951r. o ochronie i uregulowaniu własności gospodarstw osadniczych na Ziemiach Odzyskanych. Obszary te to Ziemie Odzyskane i byłe Wolne Miasto Gdańsk. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] r. numer[...] , na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa, w związku z art. 1 ust.1 ustawy z 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości (Dz.U. Nr 113, poz. 1209), po rozpatrzeniu odwołania stron, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy nie podzielił stanowiska skarżących i w uzasadnieniu decyzji wskazał, że ustawa z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości ma zastosowanie tylko i wyłącznie do takich nieruchomości, które posiadają obecnie charakter rolny lub są zabudowane na cele mieszkaniowe i znajdują się na obszarze Ziem Odzyskanych lub byłego wolnego Miasta Gdańska oraz były nadane w trybie osadnictwa rolniczego tj. objęcie gospodarstwa rolnego lub poszczególnych działek w posiadanie nastąpiło na podstawie aktu nadania i późniejszego orzeczenia o wykonaniu aktu nadania. Wspomniany dekret dotyczy zatem tylko takich nieruchomości, które są 4 Sygn.akt SA/Sz 1539/02 gospodarstwami rolnymi lub stanowią działki gruntowe i zostały nadane w trybie osadnictwa rolniczego na Obszarze Ziem Odzyskanych i b.Wolnego Miasta Gdańska tj. w trybie dekretu z dnia 6 września 1946 r. o ustroju rolnym i osadnictwie na obszarze Ziem Odzyskanych i b. Wolnego Miasta Gdańska ( Dz.U. Nr 49, poz.279 z późn.zm.) lub wymienionego dekretu z dnia 6 września 1951 r. W niniejszej sprawie przedmiotowa działka gruntu nigdy nie została nadana na własność w trybie osadnictwa rolniczego. Ponadto nie była nieruchomością rolniczą. Z tych względów Kolegium nie podzieliło przedstawionej przez odwołujących się interpretacji przepisów ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie Ośrodka Zamiejscowego w Szczecinie [...] wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji, jako niezgodnej z prawem. Skarżący w uzasadnieniu skargi powtórzyli stanowisko podniesione w odwołaniu na poparcie czego przytoczyli szereg argumentów, nie zgadzając się z interpretacją przepisów dokonaną przez Kolegium. Podnieśli także, że przedstawianą przez nich interpretację art.1 ustawy przyjęło także Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu, co potwierdza poprawność ich rozumowania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] odpowiadając na skargę wniosło o jej oddalenie podtrzymując argumenty wyrażone w zaskarżonej decyzji oraz dodając, że inna interpretacja ustawy prowadziłaby do niczym nie uzasadnionego uprzywilejowania szeroko zakreślonego kręgu użytkowników wieczystych Ziem Zachodnich w stosunku do użytkowników z innych obszarów Państwa polskiego i naruszyłaby konstytucyjną zasadę równości obywateli wobec prawa. Wojewódzki Sad Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Z dniem 1 stycznia 2004 r. utworzony został Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie. Sprawy, w których skargi zostały wniesione przed tą datą do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Ośrodek Zamiejscowy w Szczecinie i postępowanie nie zostało zakończone, na podstawie art.97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz.1271, Nr 240, poz.2052 ), podlegają rozpoznaniu przez 5 Sygn.akt SA/Sz 1539/02 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie na podstawie przepisów ustawy -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz. 1270). Skargę uznać należy za zasadną. Skarżący trafnie zwrócili uwagę na błędną wykładnię przez organy obu instancji art. 1 ust.1 ustawy z dnia z 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości (Dz.U. Nr 113, poz. 1209, z 2002 r. Nr 113, poz.984 i z 2003 r. Nr 3, poz.24 ). Przedmiotem sporu jest zakres podmiotowy i przedmiotowy stanowiącego podstawę zaskarżonej decyzji art. 1 ust.1 ustawy z 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych właścicieli nieruchomości. Przepis ten w dacie wydania zaskarżonej decyzji miał brzmienie następujące: "Osobom fizycznym będącym w dniu 26 maja 1990 r. oraz w dniu wejścia w życie ustawy użytkownikami wieczystymi lub współużytkownikami wieczystymi nieruchomości położonych na obszarach Państwa Polskiego, wymienionych w dekrecie z dnia 6 września 1951 r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych (Dz. U. Nr 46, poz. 340, z 1957 r. Nr 39, poz. 172, z 1969 r. Nr 13, poz. 95 i z 1998 r. Nr 106, poz. 668): 1/ zabudowanych na cele mieszkaniowe, 2/ stanowiących nieruchomości rolne przysługuje roszczenie o nieodpłatne nabycie prawa własności tych nieruchomości". Treść przytoczonego wyżej przepisu winna być ustalona przede wszystkim przy zastosowaniu wykładni gramatycznej. Zakres podmiotowy zawartej w tym przepisie regulacji ustalany przy zastosowaniu obowiązujących norm językowych jednoznacznie wskazuje, iż odnosi się on do "osób fizycznych będących w dniu 26 maja 1990r. oraz w dniu wejścia w życie ustawy /tj. [...] r./ użytkownikami lub współużytkownikami wieczystymi nieruchomości. Dalsza część hipotezy tej normy określa jej zakres przedmiotowy przez określenie obszaru, których ma dotyczyć, wskazując, iż ustawodawcy chodzi o nieruchomości położone na obszarach Państwa Polskiego, wymienione w dekrecie z dnia 6 września 1951r. /.../ oraz spełniające dodatkowy warunek tj. 1) zabudowane na cele mieszkaniowe, 2) stanowiące nieruchomości rolne. Nie ulega wątpliwości, iż zapis "wymienionych w dekrecie z 6 września 1951r. /.../ stanowi dookreślenie użytego w tym przepisie sformułowania "obszarów Państwa Polskiego...". Dlatego nie przekonuje wniosek, że 6 Sygn.akt SA/Sz 1539/02 odwołanie się w tym przepisie do dekretu z 6 września 1951r. oznacza zawężenie zakresu podmiotowego ustawy do osób, które w trybie tego dekretu zostały uwłaszczone oraz zakresu przedmiotowego do nieruchomości rolnych nadanych w trybie osadnictwa rolniczego. Byłoby to zresztą chybione z punktu widzenia celu ustawy z 26 lipca 2001 r., gdyż przy takiej interpretacji ustawa dotyczyłaby uwłaszczenia osób już uwłaszczonych na podstawie w/w dekretu. Ponadto, gdyby ustawodawca zamierzał wprowadzić takie dodatkowe ograniczenie, uczynniłby to w sposób wyraźny i jednoznaczny. Powyższe rozumowanie Sądu wspiera treść tego przepisu po zmianie ustawy z 26 lipca 2001 r. dokonanej ustawą z 11 kwietnia 2003r. o kształtowaniu ustroju rolnego /Dz.U. Nr 64, poz. 592/ w brzmieniu: "Art. 1.1. Osoby fizyczne będące w dniu 26 maja 1990 r. oraz w dniu wejścia w życie ustawy użytkownikami wieczystymi lub współużytkownikami wieczystymi nieruchomości zabudowanych na cele mieszkaniowe lub stanowiących nieruchomości rolne nabywają z mocy prawa własność tych nieruchomości z dniem, w którym decyzja, o której mowa w ust. 3, stała się ostateczna. 2. Prawo własności nieruchomości nabywają także osoby fizyczne będące następcami prawnymi osób, o których mowa w ust. 1. 3. Decyzję o nabyciu prawa własności nieruchomości wydaje starosta -w odniesieniu do nieruchomości Skarbu Państwa, lub wójt (burmistrz, prezydent miasta), starosta lub marszałek województwa - w odniesieniu do nieruchomości będącej własnościąjednostki samorządu terytorialnego". Nowa regulacja nie odwołuje się już do dekretu z 6 września 1951r., a obejmując swą hipotezą zarówno te same podmioty (osoby fizyczne będące w użytkowaniu wieczystym w okresie od 25 maja 1990r. - 24 października 2001 r.), jak i przedmiot (nieruchomości zabudowane na cele mieszkaniowe lub stanowiące nieruchomości rolne), nie ogranicza już natomiast zasięgu stosowania ustawy do terytorium Państwa Polskiego, do którego odnosi się dekret z 6 września 1951r. tak jak to czyniła ustawa z 26 października 2001 r., tzn. "Ziem Odzyskanych". Zaskarżona decyzja, odmawiająca skarżącym nieodpłatnego nabycia własności nieruchomości, której są użytkownikami wieczystymi, oparta więc została na błędnej wykładni przepisu art. 1 ust.1 ustawy z 26 lipca 2001r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości, a zatem wydana została Sygn.akt SA/Sz 1539/02 z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy i dlatego też, podlega ona uchyleniu zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit.a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz.1270).