SA/Sz 1562/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Barbara Gebel Sędziowie: Sędzia WSA Maria Mysiak /spr./ Asesor WSA Arkadiusz Windak Protokolant Katarzyna Skrzetuska - Gajos po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 marca 2005 r. sprawy ze skargi T. K. na decyzję Wojewody z dnia [...]r. NR [...] w przedmiocie wymeldowania I. u c h y l a zaskarżoną decyzję II. zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości Podaniem z dnia [...] r. Pan J. K. zwrócił się Urzędu Gminy z prośbą o wymeldowanie żony T. K. z pobytu stałego z lokalu położonego przy ul. D. W uzasadnieniu wniosku podał, że [...] nie zamieszkuje z Nim, odeszła [...] r. i zamieszkuje . Obecnie sam musi regulować wszelkie opłaty mieszkaniowe. Wójt Gminy decyzją z dnia [...] r. orzekł o wymeldowaniu T. K. z pobytu stałego z mieszkania nr [...] przy ul. D.. W uzasadnieniu wskazał, że przesłanka dobrowolnego opuszczenia lokalu została spełniona, ponieważ upływ półtorarocznego okresu umożliwiał stronie podjęcie odpowiednich działań celem odzyskania utraconego posiadania, które jednak nie zostały podjęte. Do dnia wydania decyzji nie zostały doręczone żadne dokumenty z postępowania sądowego w sprawie nieprawidłowego usunięcia z mieszkania tj. naruszenia mienia. Ponadto organ pierwszej instancji dodał, że przeprowadzone postępowanie dowodowe w sprawie wykazało, że Pani T. K. nie tylko fizycznie nie przebywa w miejscu stałego zameldowania ale skoncentrowała swoje sprawy życiowe w innym miejscu. T. K. odwołała się od powyższej decyzji wnosząc o jej uchylenie, jako krzywdzącej. W uzasadnieniu odwołania wyjaśniała, że nie prawdą jest, iż dobrowolnie opuściła mieszkanie. Kiedy przychodziła do domu [...] Jej nie wpuszczał i kazał przyjść z Policją, co też uczyniła, ale kilkakrotne interwencje Policji były bezskuteczne. [...] stawał się bardziej agresywny i groził, że Ją zabije, następnie wymienił zamki w drzwiach i nie wpuszczał Jej do mieszkania. Wykorzystując ten moment złożył wniosek o Jej wymeldowanie. Ponownie interweniowała Policja lecz mąż nadal groził, że [...]. Wówczas Policja zajęła się tą sprawą i pod nadzorem Prokuratury Rejonowej skierowała akt oskarżenia do Sądu. Reasumując T. K. stwierdziła, że okoliczności te wskazują, iż nie opuściła mieszkania dobrowolnie. Wojewoda decyzją z dnia [...] r., Nr [...], po rozpatrzeniu wniesionego odwołania, utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji Wojewoda wskazał, iż zgodnie z treścią art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, organy gminy do spraw ewidencji ludności wydają na wniosek strony lub z urzędu decyzję o wymeldowaniu osoby w dwóch przypadkach: 1/ w stosunku do osoby, która utraciła uprawnienie wymienione w art. 9 ust. 2 wyżej powołanej ustawy i bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego, 2/ w stosunku do osoby, która bez wymeldowania się opuściła miejsce stałego pobytu i nie przebywa w nim co najmniej przez okres sześciu miesięcy, a nowego miejsca jej pobytu nie można ustalić. Jednak, w związku z tym, że w dniu 27 maja 2002 r. Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych z art. 52 ust. 1 i art. 83 w związku z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, w sposób zasadniczy uległy zmianie przesłanki wymeldowania osoby z pobytu stałego z określonego lokalu. Wydając decyzję o wymeldowaniu należy brać pod uwagę wyłącznie fakt opuszczenia lokalu. A zatem do wymeldowania T. K. niezbędne jest ustalenie, czy występowanie, bądź niewystępowanie powyższej przesłanki zostało wystarczającą udowodnione w toku postępowania administracyjnego. Dalej Wojewoda stwierdził, że organ pierwszej instancji prawidłowo przeprowadził postępowanie administracyjne, a jego rozstrzygnięcie nie budzi wątpliwości w świetle zebranych dowodów. Z zebranego materiału dowodowego wynika, że T. K. w [...]r. nie została przez J. K. wpuszczona do mieszkania. Od tego czasu zamieszkuje w i nie podjęła prawnych kroków w celu powrotu do przedmiotowego lokalu. Wojewoda podkreślił, że ponieważ T. K. nie przedstawiła prawomocnego wyroku sądu przywracającego Jej utracone posiadanie, to zgodnie z przyjętym stanowiskiem NSA, uznać należy, że w takiej sytuacji przedmiotowe mieszkanie opuściła dobrowolnie. Ustosunkowując się do zarzutów odwołania Wojewoda podał, że postępowanie wszczęte przeciwko mężowi o fizyczne i psychiczne znęcanie się nie zmienia faktu, że od [...] r. nie zamieszkuje Ona w przedmiotowym lokalu. Natomiast jeżeli powróci z zamiarem stałego pobytu, to zgodnie z ustawą o ewidencji ludności i dowodach osobistych, będzie mogła dokonać obowiązku meldunkowego tam, gdzie faktycznie zamieszka. T. K. zaskarżyła powyższą decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodka Zamiejscowego wnosząc o jej uchylenie, ponieważ opuściła lokal [...] chcąc ratować swoje życie. Fakt ten zgłosiła na Policję ale Policja wniosła sprawę o [...] znęcanie się nad Nią, w której [...]. Policja w czasie interwencji nakazała opuścić Jej dom, ponieważ nie była w stanie zapewnić Jej całodobowej ochrony. Tymczasem Policjant biorący udział w interwencji nie został w sprawie przesłuchany, nie przesłuchano też [...], która powiadomiła Ją, że ojciec jedzie Ją zabić. Chcąc powrócić do domu w celu zabrania rzeczy osobistych, musiała wchodzić do mieszkania z Policją. Fakt ten oraz takie fakty jak znęcanie się nad Nią, wymiana zamków w drzwiach, zastraszanie aby opuściła lokal, a Policja nie mogła zapewnić Jej bezpieczeństwa w domu, nie zostały wzięte pod uwagę. Wojewoda w odpowiedzi na skargę podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Na mocy przepisów art. 85 i art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Przepisy wprowadzające ustawę prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) w miejsce Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodka Zamiejscowego utworzony został z dniem 1 stycznia 2004r. Wojewódzki Sąd Administracyjny , który właściwy jest do rozpoznawania skarg wniesionych przed tą datą do Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodka Zamiejscowego , w których postępowanie nie zostało zakończone. Stosownie do przepisu art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (jeżeli ustawy nie stanowią inaczej). Skarga okazała się zasadna. Zaskarżona decyzja wydana została podstawie przepisu art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych. (Dz. U. z 2001 r. Nr 87, poz. 960 ze zm.). Przepis ten zobowiązuje organ gminy do wydania decyzji w sprawie wymeldowania osoby, która bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego. Zgodzić należy się ze stanowiskiem organów, iż w orzecznictwie Naczelnego Sadu Administracyjnego wyrażany był pogląd, iż za równoznaczną z opuszczeniem lokalu w rozumieniu przepisu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych należy uznać nie tylko dobrowolną zmianę miejsca pobytu, ale także sytuację, w której osoba dotychczas zameldowana została usunięta z lokalu i do niego nie dopuszczona, a nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu. Jednak w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażany był również pogląd, że przez opuszczenie lokalu, o którym mowa w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, należy rozumieć opuszczenie dobrowolne i że nie jest dobrowolnym opuszczeniem lokalu takie opuszczenie, do którego strona została zmuszona, jeśli strona ta podjęła przewidziane prawem środki w celu obrony swych praw do przebywania w tym lokalu, albo jeżeli fakt zmuszenia do opuszczenia lokalu jest oczywisty lub został stwierdzony w postępowaniu karnym (por. orz.[...]). Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził nadto, że jeśli przed sądami lub organami prokuratury toczy się postępowanie, podczas którego może nastąpić ustalenie charakteru i przyczyn opuszczenia lokalu, organ rozpoznający sprawę o wymeldowanie powinien zawiesić postępowanie w tej sprawie na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 kpa - do czasu zakończenia postępowania sądowego lub przygotowawczego (por. orz. NSA z dnia [...]). Zdaniem składu orzekającego, w sytuacji zaistniałej w przedmiotowej sprawie, należy kierować się drugim z opisanych powyżej poglądów Naczelnego Sądu Administracyjnego. Stanowisko swoje skład orzekający opiera na tym, że w toku wszystkich etapów postępowania administracyjnego T. K. twierdziła, iż nie opuściła lokalu przy ul. D. dobrowolnie, lecz została do tego zmuszona na skutek nagannego zachowania w stosunku do niej [...] oraz wymiany zamków w drzwiach. W odwołaniu wskazywała również, że próbowała wejść do lokalu z pomocą Policji, ale na skutek agresywnego zachowania męża próby takie nie powiodły się. Policja nie mogła zapewnić Jej stałej ochrony, ale przeciwko mężowi wszczęte zostało postępowanie karne o [...] znęcanie się nad Nią. Organ odwoławczy w ogóle nie wziął pod uwagę argumentów odwołania. Tymczasem powinien, na podstawie przepisu art. 97 § 1 pkt 4 kodeksu postępowanie administracyjnego, zawiesić postępowanie odwoławcze do czasu zakończenia postępowania przed sądem karnym, w którym to postępowaniu mogły zostać ustalone przyczyny i charakter opuszczenia przez T. K. lokalu przy ul. D.. Dopiero po wydaniu wyroku w postępowaniu karnym prowadzonym przeciwko J. K. oraz ewentualnym przeprowadzeniu uzupełniającego postępowania dowodowego, organ odwoławczy winien ocenić czy zaszły przesłanki wynikające z przepisu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, uzasadniające wymeldowanie T. K. z lokalu przy ul. D. Należy również zwrócić uwagę, że organ drugiej instancji w postępowaniu odwoławczym ponownie rozstrzyga tą samą sprawę administracyjną w jej całokształcie, stosując wszystkie przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. W szczególności organ ten zobowiązany jest stosować również wyrażoną w przepisie art. 9 zasadę ogólną postępowania administracyjnego należytego i wyczerpującego informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania. Z akt przedmiotowej sprawy nie wynika aby T. K. kiedykolwiek informowana była o konieczności wniesienia do sądu powszechnego pozwu o przywrócenie naruszonego posiadania lokalu przy ul. D.. Jest to o tyle istotne, że skarżąca podejmowała z pomocą Policji pewne kroki zmierzające do powrotu do lokalu. W takiej sytuacji jest prawdopodobne, że należycie poinformowana wniosłaby również pozew do sądu powszechnego, co z kolei jednoznacznie wyjaśniłoby sprawę Jej wymeldowania. Z powyższych względów Sąd uznał, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem prawa proceduralnego, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, dlatego też na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji. W kwestii wykonalności decyzji Sąd orzekł na podstawie przepisu art. 152.