SA/Sz 1571/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Danuta Strzelecka - Kuligowska Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz Sędzia NSA Iwona Tomaszewska /spr./ Protokolant sekr. sąd. Małgorzata Płocharska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 marca 2005 r. sprawy ze skargi R. P., L. P., W. F.-P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie odmowy nieodpłatnego nabycia prawa własności nieruchomości I. u c h y l a zaskarżoną decyzje i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta z [...] r. [...] II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości Prezydent Miasta decyzją z dnia [...]r. na podstawie art.1 ust 1 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości ( Dz. U. z 2001 r. Nr 113, poz. 1209) oraz art. 104 Kpa, po rozpatrzeniu wniosku R. i J. P. z dnia [...] r., odmówił nieodpłatnego nabycia prawa własności nieruchomości położonej przy ul. S. w obrębie [...], oznaczonej numerem działki [...] o powierzchni [...], zapisanej w księdze wieczystej KW Nr [...]. Organ I instancji ustalił, jak wynika z uzasadnienia decyzji, że przedmiotowa nieruchomość stała się własnością Skarbu Państwa na podstawie dekretu z dnia 8 marca 1946r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich /Dz.U. z 1946r.Nr 15, poz. 87/. Nieruchomość ta została oddana w użytkowanie wieczyste J. P. na podstawie uchwały Prezydium Miejskiej Rady Narodowej Nr [...] z dnia [...]r. wydanej w oparciu o przepisy ustawy z dnia 28 maja 1957r. o sprzedaży przez państwo domów mieszkalnych i działek budowlanych /Dz.U. nr 44, poz. 206/. J. P. od [...]r. był użytkownikiem tej nieruchomości na podstawie zarządzenia kwaterunkowego. Powyższa uchwała Prezydium Rady Miejskiej stanowiła podstawą do zawarcia w dniu [...] w formie aktu notarialnego umowy przeniesienia własności nieruchomości na okres [...] lat. Prezydent wyjaśnił dalej, że zgodnie z art. 1 ust.1 ustawy z dnia 26 lipca 2001r. prawo do roszczenia o nieodpłatne nabycie prawa własności nieruchomości posiadają osoby fizyczne będące w dniu 26 maja 1990r. oraz w dniu wejścia w życie ustawy tj. w dniu 24 października 2001r. użytkownikami wieczystymi nieruchomości położonych na obszarach Państwa Polskiego, wymienionych w dekrecie z dnia 6 września 1951r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych, zabudowanych na cele mieszkaniowe lub stanowiących nieruchomości rolne. Zadaniem organu, o rodzaju nieruchomości w stosunku do których przysługuje roszczenie o nieodpłatne nabycie ich na własność rozstrzyga wyżej wymieniony dekret z dnia 6 września 1951r. Dekret ten dotyczy tylko takich nieruchomości, które są gospodarstwami rolnymi lub stanowią działki gruntowe i zostały nadane w trybie osadnictwa rolniczego na Obszarze Ziem Odzyskanych i byłego Wolnego Miasta tj. w trybie dekretu z dnia 6 września 1946r. o ustroju rolnym i osadnictwie na Obszarze Ziem Odzyskanych i byłego Wolnego /Dz.U. Nr 49, poz. 279 ze zm,./ lub wymienionego wyżej dekretu z 6 września 1951. Wnioskodawcy nabyli prawo wieczystego użytkowania przedmiotowej nieruchomości na podstawie ustawy z dnia 28 maja 1957r. o sprzedaży przez Państwo domów mieszkalnych i działek budowlanych, dlatego należało odmówić uwzględnienia wniosku o nieodpłatne nabycie prawa własności nieruchomości . Odwołanie od powyższej decyzji wnieśli R. P. oraz następcy prawni J. P.: W. A. P., W. F.-P. i L. A. P., którzy podnieśli zarzut błędnej interpretacji przepisów ustawy z dnia 26 lipca 2001r. Zdaniem odwołujących się, wykładnia ograniczająca zakres podmiotowy tylko do tych osób, którym nadano użytkowanie wieczyste na mocy dekretu z dnia 6 czerwca 1951r. o ochronie i uregulowaniu własności gospodarstw osadniczych na Ziemiach Odzyskanych nie jest uprawniona. Intencją ustawodawcy było bowiem nadanie uprawnień przedmiotowych do uwłaszczenia znaczącej grupy użytkowników wieczystych nieruchomości położonych na terenach województw Polski zachodniej i północnej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...]r., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz z art. 1ust. 1 i 2 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości (Dz. U. Nr 113, poz. 1209 ), po rozpatrzeniu odwołania, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy, po przytoczeniu treści art. 1 ust.1 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. stwierdził, iż o rodzaju nieruchomości, w stosunku do których przysługuje roszczenie o nieodpłatne nabycie ich na własność rozstrzyga dekret z dnia 6 września 1951 r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych (Dz. U. Nr 46, poz. 340 ze zm.). Wspomniany dekret, dotyczy tylko takich nieruchomości, które są gospodarstwami rolnymi lub stanowią działki gruntowe i zostały nadane w trybie osadnictwa rolniczego na Obszarze Ziem Odzyskanych i b. Wolnego Miasta , w trybie dekretu z dnia 6 września 1946 r. o ustroju rolnym i osadnictwie na obszarze Ziem Odzyskanych i b. Wolnego Miasta (Dz. U. Nr 49, poz. 279 ze zmianami) lub wymienionego dekretu z dnia 6 września 1951 r. (art. 1 w związku z art. 10 i dekretu z dnia 6 września 1951 r.). . W oparciu o powyższy tok rozumowania, Kolegium wywiodło, że ustawa z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości ma zastosowanie tylko i wyłącznie do takich nieruchomości, które posiadają obecnie charakter rolny lub są zabudowane na cele mieszkaniowe i znajdują się na obszarze Ziem Odzyskanych lub byłego Wolnego Miasta oraz były nadane w trybie osadnictwa rolniczego. Przedmiotowa nieruchomość nie została nadana na własność w trybie osadnictwa rolniczego, nie była również nieruchomością rolniczą. Dlatego Kolegium nie podzieliło stanowiska wyrażonego w odwołaniu i stwierdziło, że nieruchomość ta nie może stanowić przedmiotu nabycia na własność w trybie ustawy z dnia 26 lipca 2001 r . W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego R. P., L. P. i W. F.-P. wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Skarżący powtórzyli zarzuty podniesione w odwołaniu i dodatkowo wskazali, że w dniu [...]r. w związku z wejściem w życie ustawy z dnia 11 kwietnia 2003r. o kształtowaniu ustroju rolnego, zmieniła się treść art. 1 ustawy z dnia 26 lipca 2001r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości. Obecnie nie ma więc przeszkód by wniosek skarżących został uwzględniony. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji. Kolegium wyjaśniło, że mimo wejścia w życie zmiany dotyczącej treści art. 1 ustawy z dnia 26 lipca 2001r. brak było podstaw do zastosowania art. 38 ust.2 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, bowiem zaskarżona decyzja została wydana zgodnie ze stanem prawnym obowiązującym na dzień jej wydania. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1271/ sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. dalej P.p.s.a./. Wojewódzki Sąd Administracyjny sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej /art. 1 ust.1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. _ Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz.U. Nr 153, poz. 1269/. Sąd dokonuje kontroli legalności decyzji administracyjnej z uwzględnieniem stanu prawnego obowiązującego w dacie jej wydania i na podstawie materiału dowodowego z chwili jej wydania. Skargę należy uznać za zasadną. Skarżący trafnie zarzucili, że organy obu instancji dokonały błędnej wykładni art. 1 ust.1 ustawy z dnia 26 lipca 2001r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości /Dz.U. z 2001r. Nr 113, poz. 1209/. Przedmiotem sporu jest zakres podmiotowy i przedmiotowy stanowiącego podstawę prawną decyzji art. 1 ust.1 ustawy z dnia 26 lipca 2001r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych własności nieruchomości . Przepis ten w dacie wydania zaskarżonej decyzji miał następujące brzmienie: "Osobom fizycznym będącym w dniu 26 maja 1990r. oraz w dniu wejścia w życie ustawy użytkownikami wieczystymi lub współużytkownikami wieczystymi nieruchomości położonych na obszarach Państwa Polskiego, wymienionych w dekrecie z dnia 6 września 1951r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na Obszarze ziem Odzyskanych /Dz.U. Nr 46, poz. 340, z 19576r. Nr 39, poz. 172, z 1969r. Nr 13, poz. 95 i z 1998r. Nr 106, poz. 668/: 1/ zabudowanych na cele mieszkaniowe, 2/ stanowiących nieruchomości rolne przysługuje roszczenie o nieodpłatne nabycie prawa własności tych nieruchomości". Treść przytoczonego wyżej przepisu winna być ustalona przede wszystkim przy zastosowaniu wykładni gramatycznej. Zakres podmiotowy zawartej w tym przepisie regulacji ustalony przy zastosowaniu obowiązujących norm językowych wskazuje, że odnosi się on do "osób fizycznych będących w dniu 26 maja 1990r. oraz w dniu wejścia w życie tej ustawy /tj. 23 października 2001r./ użytkownikami lub współużytkownikami wieczystymi nieruchomości". Dalsza część hipotezy tej normy określa jej zakres przedmiotowy przez określenie nieruchomości, których ma dotyczyć, wskazując, iż ustawodawcy chodzi o nieruchomości położone na obszarach Państwa Polskiego, wymienione w dekrecie z dnia 6 września 1951r. /.../ oraz spełniające dodatkowy warunek tj. 1/ zabudowane na cele mieszkaniowe, 2/ stanowiące nieruchomości rolne. Nie ulega wątpliwości, iż zapis "wymienionych w dekrecie z 6 września 1951r. /.../, stanowi dookreślenie użytego w tym przepisie sformułowania "obszarów Państwa Polskiego . Dlatego nie przekonuje wniosek, że odwołanie się w tym przepisie do dekretu z 6 września 1951r. oznacza zawężenie zakresu podmiotowego ustawy do osób, które w trybie tego dekretu zostały uwłaszczone oraz zakresu przedmiotowego do nieruchomości rolnych nadanych w trybie osadnictwa rolniczego. Ponadto gdyby ustawodawca zamierzał wprowadzić takie dodatkowe ograniczenie uczyniłby to w sposób wyraźny i jednoznaczny. Powyższe rozumowanie sądu, dodatkowo wspiera treść tego przepisu po zmianie ustawy z dnia 26 lipca 2001r. dokonane ustawą z dnia11 kwietnia 2003r. o kształtowaniu ustroju rolnego /Dz.U. Nr 64, poz. 592/, która weszła w życie z dniem 16 lipca 2003r. Według tej ustawy art. 1 ustawy z dnia 26 lipca 2001r. otrzymał następujące brzmienie: "Art. 1 ust.1 Osoby fizyczne będące w dniu 26 maja 1990 r. oraz w dniu wejścia w życie ustawy użytkownikami wieczystymi lub współużytkownikami wieczystymi nieruchomości zabudowanych na cele mieszkaniowe lub stanowiących nieruchomości rolne nabywają z mocy prawa własność tych nieruchomości z dniem, w którym decyzja, o której mowa w ust. 3, stała się ostateczna. 2. Prawo własności nieruchomości nabywają także osoby fizyczne będące następcami prawnymi osób, o których mowa w ust. 1. 3. Decyzję o nabyciu prawa własności nieruchomości wydaje starosta - w odniesieniu do nieruchomości Skarbu Państwa, lub wójt (burmistrz, prezydent miasta), starosta lub marszałek województwa - w odniesieniu do nieruchomości będącej własnością jednostki samorządu terytorialnego". Nowa regulacja nie odwołuje się już do dekretu z dnia 6 września 1951r., a obejmując swą hipotezą zarówno te same podmioty /osoby fizyczne będące użytkownikami wieczystymi w okresie od 25 maja 1990r. do 24 października 2001r./, jak i przedmiot /nieruchomości zabudowane na cele mieszkaniowe lub stanowiące nieruchomości rolne/, nie ogranicza zasięgu stosowania ustawy do terytorium Państwa Polskiego, do którego odnosi się dekret z 6 września 1951r., tak jak to czyniła ustawa z 26 października 2001r. tzn. "Ziem Odzyskanych". W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, dlatego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku. Orzeczenie w pkt 2 wynika z regulacji zawartej w art. 152 P.p.s.a.