SA/Sz 1594/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Marian Jaździński Sędziowie: Sędzia WSA Marzena Kowalewska (spr.) Asesor WSA Kazimierz Maczewski Protokolant: Karolina Borowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 października 2004r. sprawy ze skargi M.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za rok 2002 I . u c h y l a zaskarżoną decyzję II. z a s ą d z a od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania III. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu M.K. jest wieczystym użytkownikiem nieruchomości zabudowanej stanowiącej działkę nr [...] o pow.[...] , położonej w S. przy ul. [...] W dniu [...] podatnik złożył w Wydziale Podatków i Opłat Lokalnych Urzędu Miejskiego [...] wykaz nieruchomości, w którym ujawnił budynki przeznaczone na działalność gospodarczą o pow. [...] oraz grunty związane z działalnością gospodarczą o pow. [...] Decyzją z dnia [...] wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta organ podatkowy I instancji ustalił podatnikowi wysokość podatku od nieruchomości za 2002r. w kwocie [...] Od powyższej decyzji pełnomocnik podatnika, R. D.i, złożył odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, wnosząc o jej uchylenie w całości. Odwołujący się zarzucił, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów ustawy o podatkach i opłatach lokalnych poprzez ustalenie wysokości zobowiązania w stawce nie odpowiadającej rzeczywistemu wykorzystaniu nieruchomości. Przedmiotowa nieruchomość w żadnym momencie - od dnia zakupu po dzień dzisiejszy - nie była i nie jest wykorzystywana na prowadzenie działalności gospodarczej a M.K. nie jest przedsiębiorcą. Do odwołania pełnomocnik podatnika dołączył szereg dokumentów m.in. opinię budowlaną (ocena stanu technicznego budowli posadowionej na przedmiotowej działce), operat szacunkowy, projekt podziału, opis i mapę, wypis z rejestru gruntów, wykaz zmian gruntowych, decyzję o zatwierdzeniu podziału nieruchomości. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. Zdaniem organu odwoławczego zaskarżona decyzja wydana została na podstawie danych wykazanych przez samego podatnika w wykazie nieruchomości, gdzie wyraźnie zakwalifikował on nieruchomości do kategorii pozostałych budynków zajętych na działalność gospodarczą oraz gruntów związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą. Organ podkreślił, iż do zastosowania przy wymiarze podatku stawki właściwej dla gruntów i budynków związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej wystarczające jest pozostawanie tej nieruchomości w posiadaniu przedsiębiorcy. Bez znaczenia jest dla wymiaru podatku to czy na tej nieruchomości prowadzona jest działalność gospodarcza. Dalej organ podaje, że dokumenty zgromadzone przez organ podatkowy pierwszej instancji w trakcie postępowania podatkowego wskazują na to, że przedmiotowa nieruchomość jest przeznaczona do prowadzenia działalności gospodarczej. W szczególności z decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu z dnia [...] . wynika, że funkcją dominującą tej nieruchomości jest funkcja komercyjna. Nowe dowody zaprezentowane przez stronę w postępowaniu odwoławczym zmierzają do wykazania, że stan techniczny budowli stanowiącej część składową przedmiotowej nieruchomości jest tego rodzaju, że budowla ta nie może służyć do prowadzenia działalności gospodarczej. Okoliczność ta zdaniem organu dla wymiaru podatku od nieruchomości za 2002 rok nie ma znaczenia. W skardze do Naczelnego Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy M.K. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania z uzasadnieniem jak w odwołaniu. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie z uzasadnieniem jak w rozstrzygnięciu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji prowadzona na podstawie art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) wykazała, że skarga jest uzasadniona. Właściwość Sądu ustalono na podstawie art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W myśl tego przepisu sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne. Zasadniczy spór między stronami w sprawie dotyczy wykładni pojęć: "grunty związane z działalnością gospodarczą" użytego w art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (tj. Dz.U.Nr 9, poz. 84 ze z zm.), "budynki związane z działalnością gospodarczą" użytego w art. 5 ust. 1 cytowanej ustawy. Określenie podatku od nieruchomości dotyczy roku 2002, a zatem zastosowanie znajdą przepisy w brzmieniu obowiązującym z dnia powstania obowiązku podatkowego. Art. 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych określa podmioty, których dotyczy obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości, art. 3 określa przedmiot opodatkowania, a art. 5 dotyczy wysokości stawek w podatku od nieruchomości. Określając przedmiot opodatkowania ustawodawca wymienia budynki, budowle, grunty. Przechodząc do kwestii stawek w podatku od nieruchomości należy wskazać, że art. 5 cyt. ustawy rozróżnia m.in. wysokość stawek od budynków lub ich części związanych z działalnością gospodarczą od gruntów związanych z działalnością gospodarczą. W ustawie nie ma definicji "budynku związanego z działalnością gospodarczą", jest natomiast definicja gruntu związanego z działalnością gospodarczą. Za takie uważa się grunty zabudowane i niezabudowane, będące w posiadaniu przedsiębiorcy. Sąd podziela pogląd wypowiedziany w uchwale Składu Pięciu Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 02.04.2001 FPK 3/00 (ONSA 2001 nr 4, poz. 150) "iż wszystkie grunty będące w posiadaniu przedsiębiorcy, podlegające podatkowi od nieruchomości, są w obecnym stanie prawnym związane z działalnością gospodarczą." W uzasadnieniu uchwały wskazano, że zmiana odpowiedniego przepisu wprowadzona od dnia 1 stycznia 1997 r. świadczy o tym, że ustawodawca zamierzał znacznie rozszerzyć zakres tego pojęcia, obejmując wyższymi stawkami podatkowymi nawet grunty nie służące w rzeczywistości do prowadzenia działalności gospodarczej. Podobną zmianę wprowadzono w odniesieniu do budynków (art. 5 ust.1 pkt 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych). Sprowadziły się one do wykreślenia ze zwrotu "budynki związane z prowadzeniem działalności gospodarczej" wyrażenia "z prowadzeniem". Celem wprowadzenia tej zmiany było, podobnie jak przy opodatkowaniu gruntów, rozszerzenie obowiązku podatkowego na wszystkie podmioty gospodarcze posiadające budynki bez względu na to czy faktycznie są one wykorzystywane do prowadzenia działalności gospodarczej. Brzmienie przepisu art. 5 ust.1 pkt 2 cyt. ustawy w roku 2002 tj. stanowiącym o opodatkowaniu budynku przy ul. Koksowa 15 w Szczecinie umożliwiało zastosowanie wyższych stawek w przypadku stwierdzenia jakichkolwiek związków budynku z działalnością gospodarczą. Ustawa o podatkach i opłatach lokalnych, mówiąc o budynkach lub ich częściach związanych z działalnością gospodarczą (art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych), nie wiąże działalności gospodarczej (w przeciwieństwie do gruntów), z osobą przedsiębiorcy. Należy zgodzić się ze skarżącym, że brak definicji "związanie z działalnością gospodarczą" w przepisach ustawy o podatkach i opłatach lokalnych nie umożliwia dowolnego interpretowania tego pojęcia. Na tle brzmienia art. 5 ustawy nie budzi jednak wątpliwości, że samo pojęcie działalności gospodarczej jest rozumiane w taki sposób, jak jest zdefiniowane w art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 19.11.1999 r. Prawo działalności gospodarczej. Z rozstrzygnięcia Samorządowego Kolegium Odwoławczego wynika, że organ przyjął, że za tak pojmowanym związkiem z działalnością gospodarczą przemawia - obok decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, wykaz nieruchomości - to, że M.K. jest przedsiębiorcą. W tym rozumieniu, że prowadzona przez skarżącego w świetle regulacji ustawy Prawo działalności gospodarczej, działalność jest działalnością przedsiębiorcy, a zatem spełnione są przesłanki do objęcia opodatkowaniem budynku i gruntu przy zastosowania najwyższej stawki, brak jest ustaleń organu. Jako dowolne należy traktować ustalenia faktyczne nie znajdujące potwierdzenia w materiale dowodowym, niekompletnym, czy nie w pełni rozpatrzonym. Zarzut dowolności zostaje wykluczony dopiero ustaleniami dokonanymi w całokształcie materiału dowodowego (art. 191 Ordynacji podatkowej), zgromadzonego i rozpatrzonego w sposób wyczerpujący (art. 187 Ordynacji podatkowej), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku niezbędnego do wydania decyzji o przekonującej treści. Obowiązek zebrania całego materiału dowodowego w postępowaniu administracyjnym oznacza, że organ winien z własnej inicjatywy gromadzić w aktach dowody, które jego zdaniem będą konieczne do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy a tym bardziej winien gromadzić w aktach sprawy dowody na podstawie których wywodzi skutki prawne. Nie ustosunkowanie się do zarzutów odwołania co do nie prowadzenia działalności gospodarczej przez skarżącego w tym bycia przedsiębiorcą, bez wskazania przyczyn bezzasadności zarzutów odwołania narusza przepis w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Staranność przekazywania adresatowi uzasadnienia własnych argumentów wykorzystanych przy formułowaniu treści decyzji jest istotnym elementem funkcji perswazyjnej uzasadnienia. Jest także wymogiem art. 210 § 1 Ordynacji podatkowej, w którym elementem uzasadnienia prawnego decyzji jest "wyjaśnienie podstawy prawnej". Uzasadnienie decyzji zaś w przedmiotowej sprawie, w zasadzie sprowadza się do nader lapidarnego i ogólnego stwierdzenia, że za zastosowaniem najwyższej stawki podatku przemawiają dane wynikające z wykazu nieruchomości, decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu a ponadto, że w przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z przedsiębiorcą, organ zaś nie wyjaśnił przyczyn powstania rozbieżności, co do związku z działalnością gospodarczą skarżącego w tym bycia przedsiębiorcą. Tego typu uzasadnienie wskazuje na niedbałość organu w rozpoznaniu sprawy, nie pozwala na rozpoznanie motywów, którymi kierowano się przy jej załatwieniu i powoduje, że w zasadzie, poprzez brak rzeczowej argumentacji, decyzja w istocie wymyka się spod kontroli. Zauważyć jednocześnie należy, że organ odwoławczy rozpoznaje sprawę ponownie merytorycznie w jej całokształcie. Oznacza to, że ma on obowiązek rozpoznać wszystkie żądania, wnioski i zarzuty strony oraz ustosunkować się do nich w uzasadnieniu swej decyzji. Dwuinstancyjność postępowania administracyjnego polega na dwukrotnym, merytorycznym rozpoznaniu sprawy - przez organy obu instancji. Organ odwoławczy powinien nie tylko kontrolować zgodność z prawem i celowość decyzji organu I instancji, ale musi na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego, zgromadzonego zarówno w toku postępowania pierwszoinstancyjnego, jak i w trakcie ewentualnego uzupełniającego postępowania dowodowego przeprowadzonego w toku postępowania odwoławczego, wydać w sprawie jeszcze jedno rozstrzygnięcie. Organ odwoławczy rozstrzyga bowiem ponownie sprawę pod względem merytorycznym, przeprowadzając w miarę potrzeby dalsze postępowanie wyjaśniające. Motywy decyzji powinny być tak ujęte, aby strona mogła zrozumieć i w miarę możliwości zaakceptować zasadność przesłanek faktycznych i prawnych, którymi kierował się organ przy załatwianiu sprawy wydaną decyzją. Nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności mających istotne znaczenie w sprawie oraz nie uzasadnienie decyzji w sposób właściwy narusza podstawowe zasady postępowania administracyjnego i stanowi podstawę do uchylenia przez sąd administracyjny zaskarżonej decyzji. Mając na uwadze powyższe wywody na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 152, art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało orzec jak w sentencji.