SA/Sz 1662/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marian Jaździński (spr.), Sędziowie NSA Sędzia WSA Alicja Polańska, Asesor WSA Kazimierz Maczewski, Protokolant Joanna Zienkowicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 kwietnia 2004 r. sprawy ze skarg I. Spółki z o. o. z siedzibą w R. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji w sprawie długu celnego oraz na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia w/w odwołania o d d a l a obie skargi. Decyzją z dnia [...] r., Nr [...], wydaną wobec: "I." Spółki z o. o. z siedzibą w R., "Z." - W. Z. z S. oraz wobec S. L. z W., Dyrektor Urzędu Celnego stwierdził, że w dniu [...] r. powstał dług celny w kwocie [...] zł w związku z wprowadzeniem na polski obszar celny [...] mb tkaniny syntetycznej nie zgłoszonej do odprawy celnej z dnia [...] r., a podlegającej należnościom celnym przywozowym. Decyzja ta doręczona została Spółce z o. o. "I." w dniu [...] r. w siedzibie Urzędu Celnego do rąk jej pełnomocnika w osobie adw. A. B. W dniu [...] r. do Urzędu Celnego wpłynęło pismo adw. A. B. datowane [...] r. i nadane w urzędzie pocztowym w tymże samym dniu, w którym to piśmie zawarł on odwołanie od wskazanej wyżej decyzji wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia, wskazując na uzasadnienie tego ostatniego, że uchybienie 14-dniowego terminu do wniesienia odwołania, który upływał z dniem [...] r., nastąpiło skutkiem okoliczności przezeń niezawinionej, bowiem w ostatnim dniu tego terminu uzyskał wiadomość o śmierci swej [...]-letniej babki zamieszkałej w T., która to wiadomość była dla niego tak silnym, wynikającym z bliskich więzi rodzinnych przeżyciem, iż nie był on w stanie sporządzić odwołania z uwagi na złożoność materii, i to aż do dnia pogrzebu, tj. do dnia [...] r., w którym brał też udział. Na potwierdzenie powyższego załączył on do wniosku pisemną informację wystawioną przez Zakład Usług Pogrzebowych i Cmentarnych w T. Postanowieniem z dnia [...] r., Nr [...], wydanym na podstawie art. 163 § 2 ustawy z dnia 29.08.1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) w związku z art. 262 ustawy z dnia 9.01.1997 r. - Kodeks celny (Dz. U. z 2001 r., Nr 75, poz. 802 ze zm.), Dyrektor Izby Celnej orzekł o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od wymienionej na wstępie decyzji Dyrektora Urzędu Celnego. W uzasadnieniu tego postanowienia organ odwoławczy stwierdził, iż uchybienie terminu nie nastąpiło bez winy pełnomocnika strony, skoro nie wykazał on, że niemożność dokonania czynności, dla której był zakreślony termin, stanowiła następstwo okoliczności od niego niezależnych. Podkreślając fakt, iż wiadomość o śmierci osoby bliskiej otrzymał on w ostatnim dniu terminu do wniesienia odwołania, organ odwoławczy zauważył zarazem, iż przy dołożeniu należytej staranności był on w stanie dopełnić swych obowiązków i złożyć odwołanie w wymaganym terminie. Nie wykazał on też, iż podjął starania w celu zapewnienia zastępstwa w celu rzetelnego i profesjonalnego prowadzenia spraw zleceniodawcy, ani nie uprawdopodobnił tego, że stan, w jaki wprawiła go wiadomość o śmierci osoby bliskiej, nie pozwolił mu na wykonywanie czynności zawodowych. Organ odwoławczy zauważył też w uzasadnieniu swego postanowienia, że w odniesieniu do osób, które z racji wykonywanego zawodu występują jako pełnomocnicy stron przyjąć należy, iż są one zobowiązane do szczególnej staranności przy wykonywaniu powierzonego im zlecenia, a zatem ocena tego, czy dochowały one reguł starannego działania winna się odbywać przy zastosowaniu odpowiednio wysokich kryteriów. Uznając, iż sam fakt niezdolności do pracy pełnomocnika wykonującego zawód adwokata (śmierć osoby bliskiej) nie stanowi jeszcze okoliczności uniemożliwiającej udzielenie substytucji i w związku z tym nie stanowi uprawdopodobnienia braku zawinienia w uchybieniu terminu, organ odwoławczy odwołał się na koniec do orzecznictwa sądowego przywołując wyrok NSA z dnia 11.08.1999 r., sygn. akt I Gd. 745/98. Odrębnym postanowieniem z tejże samej daty, tj. z dnia [...] r., wydanym z powołaniem się na przepis art. 228 § 1 pkt 2 w związku z art. 223 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 29.08.1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) i art. 262 ustawy z dnia 9.01.1997 r. - Kodeks celny (Dz. U. z 2001 r., Nr 75, poz. 802 ze zm.), Dyrektor Izby Celnej stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Dyrektora Urzędu Celnego z dnia [...] r. W uzasadnieniu tego postanowienia wskazano, iż stosownie do przepisu art. 223 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, co w rozpatrywanej sprawie nastąpiło w dniu [...] r., tymczasem wniesione przez pełnomocnika strony odwołanie złożone zostało dopiero w dniu [...] r., a więc już po terminie do wniesienia odwołania. Oba wyżej przedstawione postanowienia ostateczne zaskarżone zostały przez pełnomocnika Spółki z o. o. "I." z siedzibą w R. do Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodek Zamiejscowy w Szczecinie z powodu ich niezgodności z prawem. Domagając się uchylenia obu tych postanowień skarżący nie wskazuje wprost, jakie przepisy prawa zostały naruszone przy wydaniu tych postanowień, z treści skargi wynika jednak, iż ich niezgodności z prawem upatruje on w błędnym ustaleniu przez organ odwoławczy, że wskazana przezeń przyczyna, dla której termin do wniesienia odwołania nie został zachowany, jaką stanowiło silne przeżycie pełnomocnika wywołane wiadomością o śmierci osoby bliskiej, paraliżujące jego funkcje intelektualne i emocjonalne, nie jest okolicznością wyłączającą możliwość dochowania przezeń terminu do wniesienia odwołania. W odpowiedzi na skargi Dyrektor Izby Celnej wniósł o ich oddalenie, nie znajdując podstaw do zmiany swego stanowiska w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uznał, co następuje: Na wstępie wskazać należy, iż stosownie do regulacji art. 97 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz ustawę - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271), sprawy, w których skargi wniesione zostały do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Obie skargi okazały się nieuzasadnione, nie zachodzą bowiem podstawy do stwierdzenia, że którekolwiek z zaskarżonych postanowień nie odpowiada przepisom prawa. Stosownie do przepisu art. 223 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 29.08.1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.), mającego odpowiednie zastosowanie w postępowaniu celnym w myśl przepisu art. 262 ustawy z dnia 9.01.1997 r. - Kodeks celny (Dz. U. z 2001 r., Nr 75, poz. 802 ze zm.), odwołanie od decyzji organu celnego pierwszej instancji wnosi się w terminie 14 dni od doręczenia tej decyzji stronie lub jej pełnomocnikowi, gdy strona działa przez pełnomocnika. Wniesienie odwołania po upływie tego terminu nakłada na organ odwoławczy, jak to wynika z przepisu art. 228 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, obowiązek wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania, które to postanowienie jest ostateczne. W razie uchybienia terminu w postępowaniu podatkowym (celnym), w tym także terminu do wniesienia odwołania, termin ten należy przywrócić na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni on, że uchybienie nastąpiło bez jego winy, przy czym podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi, dopełniając jednocześnie czynności, dla której określony był termin (art. 162 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej). Wynika z powyższej regulacji, że warunkiem przywrócenia uchybionego terminu do dokonania czynności przez stronę w postępowaniu przez sądem administracyjnym jest spełnienie się jednocześnie trzech warunków, tj. złożenie w odpowiednim czasie prośby przez zainteresowanego, dokonanie równocześnie spóźnionej czynności oraz uprawdopodobnienie, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy wnoszącego prośbę. Kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności prośby o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania należytej staranności przy prowadzeniu własnych spraw i szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowych. W przypadku działania strony postępowania podatkowego (celnego) przez pełnomocnika, kryterium braku winy wiąże się przede wszystkim z zachowaniem należytej staranności w jego wyborze, ale oznacza też, iż ponosi ona konsekwencje braku należytej staranności osoby, przez którą działa. Wymóg dochowania szczególnej staranności przy podejmowaniu czynności procesowych dotyczy osób zajmujących się profesjonalnie świadczeniem pomocy prawnej. W rozpatrywanej sprawie poza sporem pozostaje, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania było następstwem zaniechania terminowego wykonania tej czynności przez pełnomocnika będącego adwokatem, a więc osobą zawodowo zajmującą się udzielaniem pomocy prawnej. Odmawiając temu pełnomocnikowi uwzględnienia jego wniosku o przywrócenie uchybionego terminu do wniesienia odwołania organ odwoławczy zasadnie ustalił, iż jakkolwiek zachowany został siedmiodniowy termin do złożenia tego wniosku i dopełniony obowiązek równoczesnego dokonania spóźnionej czynności, to jednakże nie został spełniony wymóg uprawdopodobnienia, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy zainteresowanego pełnomocnika, bowiem nie wykazał on przekonująco, iż brak dokonania w terminie czynności procesowej wniesienia odwołania był następstwem takich zdarzeń nadzwyczajnych, które uniemożliwiały mu dochowanie tego terminu. Zgodzić się należy z leżącym u podstaw zaskarżonego postanowienia zapatrywaniem, iż powzięcie przez pełnomocnika, zajmującego się profesjonalnie zastępstwem procesowym i świadczeniem pomocy prawnej, wiadomości o śmierci takiej bliskiej sobie osoby, jaką jest [...]-letnia babcia zamieszkała w innej, odległej miejscowości, nie jest w żadnym razie zdarzeniem, które samo przez się mogło stanowić przeszkodę do terminowego dokonania przezeń czynności procesowej i to nawet wówczas, gdy zdarzenie to miało miejsce w ostatnim dniu terminu i wywołało zrozumiałe przeżycia emocjonalne, a nie wiązała się z nim jednocześnie konieczność niezwłocznego wyjazdu z miejsca wykonywania czynności zawodowych lub podjęcia innych określonych czynności ze zdarzeniem tym związanych. Nie znajdując w tych warunkach podstaw do stwierdzenia, że zaskarżone postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania niezgodne jest z przepisami prawa, a w szczególności z art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej, orzec należało o oddaleniu skargi w tym zakresie jako nieuzasadnionej, podobnie jak w zakresie dotyczącym postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania (art. 151 ustawy z dnia 30.08.2002 r. o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270).