SA/Sz 1678/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Makowska /spr./ Sędziowie: Sędzia NSA Henryk Dolecki Asesor WSA Katarzyna Grzegorczyk – Meder Protokolant Edyta Wójtowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 marca 2005r. sprawy ze skargi J.G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie prawa jazdy I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] r. Nr [...] II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Prezydent Miasta [...] decyzją z dnia [...] r. Nr [...] po rozpatrzeniu wniosku J. G. z dnia [...] r. w sprawie wymiany prawa jazdy - odmówił wydania prawa jazdy kat. A, B, C do czasu udokumentowania zdania z wynikiem pozytywnym egzaminu państwowego na kategorię B. Jako podstawę prawną decyzji wskazano w niej przepisy: - art. 97 ust. 1 w związku z art. 87 ust. 1, art. 90 ust. 1 pkt 3 i 4, art. 150 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r.-Prawo o ruchu drogowym ( Dz. U. Nr 98, poz. 602 z późn. zm.), - § 5 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie wymiany praw jazdy ( Dz. U. z 2002r. Nr 69, poz. 640 ze zm.), - § 7 ust. 1 pkt 1 lit.c i pkt 4 rozporządzenia w sprawie wydawania uprawnień do kierowania pojazdami ( Dz. U. Nr 150 z 2001 r., poz. 1680). W uzasadnieniu decyzji ustalono, że w dniu 26 .11. 2002 r. J.G. wniósł o wymianę prawa jazdy kat. A, B, C załączając fotografię, dowód uiszczenia opłaty i kserokopię prawa jazdy wydanego dnia[...] r. na blankiecie B [...] z terminem ważności do [...] r., przedłużonym [...] " Zgodnie z ówczesną procedurą na 4 stronie powtórzono nr blankietu, a w rubrykach kategorii przedziurkowano kategorię wyższą od posiadanej ( D wobec posiadanej C). W rubrykach kat. A i C, wyżej opisanej kserokopii prawa jazdy, są wyraźne pieczęcie, w rubryce B pieczęć jest wyraźnie rozmazana. W związku z tymi ustaleniami, organ wyjaśnił dalej, że wymóg posiadania kat. B prawa jazdy przed uzyskaniem kat. C wprowadziła dopiero ustawa – Prawo o ruchu drogowym od dnia 1 lipca 1999 r. Mimo wielokrotnych przeszukiwań archiwum nie odnaleziono akt wnioskodawcy wobec czego zwrócono się do [...] Urzędu Wojewódzkiego o odtworzenie wyników po egzaminie na prawo jazdy. Urząd Wojewódzki potwierdził złożenie w dniu[...] . egzaminu w zakresie kat. A, C a także potwierdził przystąpienie J. G. do egzaminu w zakresie kat. B i uzyskanie dnia [...] r. oceny [...] W konkluzji organ stwierdził, że wnioskodawca mimo powyższych ustaleń nie zgodził się na zamówienie prawa jazdy kat. [...] tj. bez kat.[...] wobec czego należało orzec jak na wstępie. W odwołaniu od powyższej decyzji J.G. domagając się "wydania odnowionego prawa jazdy kat. [...] wyjaśnił, że ponad [...] lat przepracował jako kierowca i nie wie dlaczego w Jego aktach znajdują się tylko takie niekompletne dane, posiada kat. A, B, C a posiadany przezeń dokument jest wiarygodny i wydany przez upoważniony do tego organ. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] r. Nr [...] , działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa oraz art. 150 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym ( Dz. U. Nr 98, poz. 602 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania – utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji stwierdził, że zgodnie z upoważnieniem zawartym w art. 150 ust. 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym, Minister Infrastruktury w rozporządzeniu z dnia 29 kwietnia 2002 r. w sprawie wymiany praw jazdy ( Dz. U. Nr 69, poz. 640 ze zm.) określił warunki i terminy wymiany praw jazdy i innych dokumentów uprawniających do kierowania pojazdami lub potwierdzających dodatkowe kwalifikacje kierujących pojazdami oraz wysokość opłat za ich wymianę. Z § 5 ust. 2 tego rozporządzenia wynika, że przy wymianie dokumentów stosuje się zasady i tryb postępowania określone w przepisach rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 r. w sprawie wydawania uprawnień do kierowania pojazdami ( Dz. U. Nr 150, poz. 1680). Zgodnie zaś z § 7 ust. 1 pkt 1 lit.d tego rozporządzenia, przed wydaniem prawa jazdy należy przeprowadzić weryfikację dokumentów obejmującą sprawdzenie m.in. zgodności danych z ujętymi w prowadzonej ewidencji kierowców danymi w zakresie posiadanych uprawnień i zakazów oraz orzeczeń lekarskich stwierdzających istnienie przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami – jeżeli osoba posiada wcześniej wydane uprawnienie. Kolegium zwróciło się, jak wynika to z dalszej części uzasadnienia decyzji, do J. G o wskazanie ośrodka, w którym z wynikiem pozytywnym zdał egzamin uprawniający do posiadania kat. B i o określenie przybliżonej daty egzaminu praktycznego. Wobec odpowiedzi zainteresowanego, że egzamin pozytywny na kat. [...] zdał w latach [...] w ośrodku szkoleniowym [...] lub[...] . dokonane przez organ II instancji czynności sprawdzające doprowadziły do ustalenia, na podstawie protokołu Nr [...] z dnia [...] r. poz. [...] , że J.G. przystąpił do egzaminu rozszerzającego na kat.[...] , uzyskał wynik [...] i że brak jest w protokołach egzaminacyjnych potwierdzenia faktu Jego przystąpienia do egzaminu poprawkowego. Ustosunkowując się, na wezwanie organu, do tych ustaleń J.G.i oświadczył, że kat. B została Mu nadana na podstawie zdanego egzaminu, że Jego prawo jazdy wydane było jeden raz, nigdy nie było wymieniane. Rekapitulując powyższe ustalenia, organ odwoławczy stanął na stanowisku, że złożone przez stronę wyjaśnienia nie znalazły potwierdzenia w archiwach [...] Urzędu Wojewódzkiego. W związku z powyższym brak jest podstaw do przyjęcia jedynie na podstawie oświadczenia strony i nieczytelnej pieczęci w dokumencie prawa jazdy z dnia [...] r., iż odwołujący się posiadł uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie kat. [...] . Organ I instancji zasadnie odmówił wydani dokumentu prawa jazdy na kat. A, B, C o co wnosił wnioskodawca. Według organu II instancji, możliwe jest jedynie wydanie stronie prawa jazdy kat. A i C po odpowiednim zmodyfikowaniu wniosku. W skardze wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego J. G. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i "zobowiązanie Wydziału Komunikacji Urzędu Miejskiego w [...] do dokonania wymiany prawa jazdy Nr [...] zgodnie z obowiązującymi przepisami". Skarga oparta została na zarzutach: - naruszenia prawa przez nie danie wiary wyjaśnieniom strony i przyjęcie, że dane zawarte w protokole egzaminacyjnym z dnia [...] r. są prawdziwe, - naruszenia decyzji administracyjnej poprzez sugestię, że prawo jazdy kat. A, B, C z dnia [...] r. nr [...] mogło być wydane z naruszeniem prawa, - niezgodności z zasadami współżycia społecznego. W uzasadnieniu skargi J.G. wyjaśnił między innymi, że do egzaminu na kat. B przystąpił i zdał go a co zostało zapisane tego nie wie, gdyż nigdy nie miał wglądu do protokołów z egzaminu. Po pomyślnym zdaniu egzaminu wszyscy zostali poinformowani kiedy i gdzie mają się zgłosić po odbiór prawa jazdy. Kiedy zgłosił się do Wydziału Komunikacji Urzędu Miejskiego w [...] , Jego prawo jazdy było już wystawione i zgodne z uzyskanymi kwalifikacjami. Tym prawem jazdy posługiwał się od [...] r. prowadząc samochody ciężarowe o różnej ładowności. Samorządowe Kolegium Odwoławcze odpowiadając na skargę wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji . Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę- Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.), Sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wniesiona w niniejszej sprawie skarga okazała się zasadna, jednakże tylko niektóre z podniesionych w niej zarzutów zasługiwały na uwzględnienie. W związku z tym należy wskazać, że jak wynika to z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują kontrolę aktów administracyjnych ( decyzji i postanowień) według kryterium zgodności z prawem. Oznacza to między innymi, że w toku tej kontroli zasady współżycia społecznego brane są pod uwagę wyłącznie wówczas, gdy przepis prawa materialnego stanowiący podstawę prawną zaskarżonego rozstrzygnięcia odwołuje się do tych zasad. Obowiązujące w dacie zaskarżonej decyzji przepisy prawa dotyczące przedmiotu postępowania, w którym wydano zaskarżoną decyzję ostateczną, a to przepisy regulujące przewidzianą art. 150 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r.- Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. Nr 98, poz. 602 ze zm.) wymianę prawa jazdy, nie przewidują orzekania z uwzględnieniem zasad współżycia społecznego, co czyni chybionym stawiany skargą zarzut naruszenia tych zasad. Podkreślenia również wymaga, że w myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W rozpatrywanej sprawie zaistniała właśnie podstawa do wyjścia przez sąd, z przyczyn dostrzeżonych z urzędu, poza zarzuty i wnioski skargi, chociaż nie ma powodów do przemilczenia, że i sam skarżący zmierzał w skardze do naprowadzenia zarzutu naruszenia zasady trwałości ostatecznej decyzji administracyjnej. Wyjaśnienie przyczyn stwierdzenia przez sąd nieważności decyzji wydanych przez orzekające w sprawie organy obu instancji wymaga na wstępie przypomnienia przedmiotu tego postępowania i wynikających z niego konsekwencji prawnych. Postępowanie to, jak wynika z wniosku J.G. z dnia [...] r. i powołanego w podstawie prawnej decyzji organów obu instancji art. 150 ustawy- Prawo o ruchu drogowym, toczyło się w przedmiocie wymiany prawa jazdy, a nie "wydania prawa jazdy" jak to zostało określone w sentencji decyzji organu I instancji i powtórzone w części wstępnej decyzji organu odwoławczego. Należy pamiętać, że prawo jazdy, jak stanowi to art. 88 ust. 1 ustawy – Prawo o ruchu drogowym, jest dokumentem stwierdzającym uprawnienie do kierowania pojazdem silnikowym. Samo uprawnienie do kierowania pojazdem to zespół cech i warunków jakie, zgodnie z przepisami Działu IV, Rozdziału 1 zatytułowanego " Uprawnienia do kierowania" ustawy – Prawo o ruchu drogowym określone zostały w stosunku do osoby ubiegającej się o otrzymanie prawa jazdy. Zgodnie z § 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001r. w sprawie wydawania uprawnień do kierowania pojazdami ( Dz. U. Nr 150, poz. 1680 ) wydanie lub odmowa wydania prawa jazdy oraz jego wtórników następuje w drodze decyzji. W świetle powyższych przepisów nie ulega zatem wątpliwości, że do wydanego skarżącemu w dniu [...] r. prawa jazdy kategorii A, B, C zastosowanie mają wszystkie przepisy postępowania administracyjnego odnoszące się do decyzji administracyjnej, a w tym również zasada trwałości ostatecznej decyzji administracyjnej. Zgodnie z tą zasadą, wyrażoną w art. 16 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji, są ostateczne. Uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub w ustawach szczególnych. W myśl art. 150 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym, prawa jazdy i inne dokumenty uprawniające do kierowania pojazdami lub potwierdzające dodatkowe kwalifikacje i wymagania w stosunku do kierujących pojazdami, wydane na podstawie dotychczasowych przepisów, zachowują ważność do czasu ich wymiany dokonanej na koszt osoby uprawnionej, w zakresie na jaki zostały wydane. W ust. 2 tego artykułu ustawodawca zawarł upoważnienie dla ministra właściwego do spraw transportu do określenia w drodze rozporządzenia warunków i terminów wymiany praw jazdy i innych dokumentów uprawniających do kierowania pojazdami lub potwierdzających dodatkowe kwalifikacje kierujących pojazdami oraz wysokość opłat za ich wymianę. Treść art. 150 Prawa o ruchu drogowym nie pozostawia wątpliwości co do tego, że przewidzianej ustawą wymianie prawa jazdy nie towarzyszą przepisy rangi ustawowej przewidujące jednocześnie weryfikację dotychczasowych uprawnień, których potwierdzeniem jest decyzja ostateczna jaką jest podlegające wymianie prawo jazdy. Wniosek strony o wymianę prawa jazdy oparty o przepis art. 150 ust. 1 nie jest zatem wnioskiem o zmianę dotychczasowego uprawnienia lub o potwierdzenie nowego uprawnienia, lecz jest wnioskiem o zmianę dokumentu jako zewnętrznego (materialnego) nośnika decyzji potwierdzającej dotychczas posiadane uprawnienie. Zwrócić trzeba również uwagę na charakter prawny czynności polegającej na wymianie prawa jazdy. Zarówno z przepisów ustawy –Prawo o ruchu drogowym, jak i z rozporządzenia wykonawczego tj. rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 29 kwietnia 2002r. w sprawie wymiany praw jazdy ( Dz. U. Nr 69, poz. 640 ze zm. ) nie wynika, aby przewidziana art. 150 ust.1 wymiana prawa jazdy następowała w formie decyzji administracyjnej. W ocenie sądu, przedmiotowa wymiana prawa jazdy nie jest decyzją administracyjną, lecz czynnością materialno- techniczną, polegającą na wypełnieniu, zgodnie z posiadanymi przez wnioskodawcę uprawnieniami potwierdzonymi decyzją ostateczną jaką było wydane prawo jazdy, określonego blankietu ( § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001r. w sprawie wydawania uprawnień do kierowania pojazdami - Dz. U. Nr 150, poz. 1680) prawa jazdy wykonanego według przepisów w sprawie wzorów dokumentów uprawniających do kierowania pojazdami. Stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] powołującego się na treść § 7 ust. 1 lit. d powyższego rozporządzenia z 14 grudnia 2001r. w związku z § 5 ust. 2 także wyżej wymienionego rozporządzenia z dnia 29 kwietnia 2002 r. na gruncie niniejszej sprawy jest chybione. Przepis § 7 ust. 1 pkt 1 lit. d rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 r. w sprawie wydawania uprawnień do kierowania pojazdami nie może stanowić podstawy prawnej rozstrzygnięcia, gdyż dotyczy wydania prawa jazdy, co stanowi decyzję administracyjną. Natomiast, jak to już zostało wykazane wyżej, przedmiotem postępowania w niniejszej sprawie jest czynność materialno-techniczna wymiany prawa jazdy. Przy wykonaniu takiej czynności nie jest możliwa, zdaniem sądu, weryfikacja decyzji ostatecznej jaką było wcześniej wydane skarżącemu prawo jazdy potwierdzające posiadanie przezeń uprawnienia do kierowania pojazdami określonej kategorii nawet wówczas, gdyby obiektywnie rzecz biorąc, w obrocie prawnym miała pozostać decyzja wadliwa. Wskazanej na wstępie niniejszych rozważań zasady ogólnej trwałości ostatecznej decyzji administracyjnej nie można bowiem interpretować rozszerzająco, a do tego prowadziłoby uznanie przepisu rangi podstawowej, jakim jest § 7 ust. 1 pkt 1 lit. d rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001r. w sprawie wydawania uprawnień do kierowania pojazdami, za podstawę prawną weryfikacji decyzji ostatecznej. Wyżej opisane uchybienie polegające na naruszeniu zaskarżoną decyzją ogólnej zasady trwałości ostatecznej decyzji administracyjnej stanowi rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 Kpa. Z tej przyczyny należało orzec jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 oraz art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.