SA/Sz 1692/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Stefan Kłosowski Sędziowie: Sędzia NSA Elżbieta Makowska Asesor WSA Arkadiusz Windak /spr./ Protokolant st. sekr.sąd. Maria Rosochacka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 marca 2005r. sprawy ze skargi P. B. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia[...] . Nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki części obiektu budowlanego I. u c h y l a zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w[...] z dnia[...] . Nr [...] orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu III. z a s ą d z a od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] na rzecz skarżącego P. B. kwotę [...] /[...]/ złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] działając na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1, ust. 3 i ust. 4 w związku z art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r. Nr 106, poz. 1126 ze zm.), decyzją z dnia [...] r., nr[...] , nakazał T. B. rozbiórkę części obiektu budowlanego, tj. nowo powstałego fragmentu stropu wykonanego w lokalu użytkowym nr [...] , zlokalizowanego bezpośrednio nad wejściem do lokalu użytkowego [...] w piwnicy budynku przy ul. [...] w [...] , który został wykonany bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę. Jednocześnie organ nakazał doprowadzenie części obiektu – lokalu użytkowego nr [...] do stanu poprzedniego poprzez odtworzenie drewnianej zabudowy stanowiącej zarazem strop nad wejściem do lokalu użytkowego [...] znajdującego się w piwnicy budynku. W uzasadnieniu decyzji organ podał, że w dniu [...] r. wpłynęło do Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego w [...] zgłoszenie informujące o dokonaniu rozbiórki części stropu w lokalu użytkowym nr [...] nad wejściem do lokalu użytkowego [...] . Oględziny przeprowadzone w dniu [...] r. potwierdziły wykonanie powyższych robót budowlanych. Zrealizowanie tych prac, bez pozwolenia na budowę, stanowiło naruszenie art. 28 ustawy Prawo budowlane i uniemożliwiło dostęp do lokalu usytuowanego w piwnicy. T. B., działając w imieniu P. B. - właściciela lokalu użytkowego nr 1, wniósł od tej decyzji odwołanie do [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] . W sposób szczegółowy przedstawiając motywy złożonego odwołania zażądał uchylenia zaskarżonej decyzji w całości, komisyjnego zbadania wszelkich faktów i okoliczności sprawy związanych z ułomną, w jego ocenie, prywatyzacją lokalu w piwnicy przy ul. [...] [...] , wskazania winnych przy tworzenie niezgodnych z faktami dokumentów na użytek prywatyzacji tego lokalu z dokonaniem wizji lokalnej włącznie lub powołania biegłego oraz zawieszenia w czynnościach służbowych i odsunięcie od zajmowanego stanowiska Dyrektora Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego w [...] w związku z naruszeniem art. 35 i art. 36 k.p.a. w zw. z art. 38 k.p.a. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] w wyniku rozpatrzenia sprawy na skutek wniesionego odwołania, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Na podstawie zgromadzonych akt sprawy organ odwoławczy za prawidłowe uznał ustalenia organu I instancji, iż wykonane przez T. B. roboty budowlane polegające na likwidacji skosu, stanowiącego jednocześnie strop nad wejściem do lokalu użytkowego [...] znajdującego się w piwnicy budynku i wykonanie stropu żelbetowego ograniczającego wysokość wejścia do lokalu w piwnicy do [...] m, zrealizowane zostały bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę, a także pomimo sprzeciwu Prezydenta Miasta [...] do zgłoszenia zamiaru wykonania tych robót wyrażonego w decyzji z dnia [...] r., nr[...] . W ocenie organu odwoławczego, trafnie Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] wydał decyzję opierając ją na art. 51 ustawy Prawo budowlane. Pismem z dnia [...] r. P. B. złożył na tą decyzję skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie Ośrodka Zamiejscowego w [...] wnosząc o jej uchylenie w całości. Skargę swą P. B. uzupełnił kolejnymi pismami procesowymi z dnia [...] r., [...] r., [...] r., [...] r., [...] r., [...] r., [...] r. i [...] r. oraz dołączonymi doń obszernymi materiałami dowodowymi w postaci dokumentów powstałych w trakcie prowadzonych postępowań związanych ze współistnieniem lokali użytkowych nr [...] i [...] , usytuowanych w budynku przy ul. [...] w [...] . W obszernych wywodach skargi obszernych. P. B. opisał dotychczasowy przebieg postępowania zarzucając organom nadzoru budowlanego bezczynność przy rozpoznawaniu jego wniosków związanych z legalnością istnienia w jego lokalu drewnianej zabudowy pełniącej rolę stropu nad wejściem do lokalu użytkowego [..] znajdującego się w piwnicy budynku. Ponadto zarzucił organom nieuwzględnienie i niewyjaśnienie nieprawidłowości powstałych, zdaniem skarżącego, w trakcie prywatyzacji lokalu położonego w piwnicy oraz nieustosunkowanie się do twierdzeń skarżącego o niespełnianiu przez lokal [...] podstawowych wymagań stawianych przepisami Prawa budowlanego, które pozwalałyby dopuścić ten lokal do użytkowania i w ogóle do uznania go jako samodzielnego lokalu użytkowego. Skarżący zwrócił również uwagę na straty związane z dotychczasowym posiadaniem w lokalu spornej zabudowy. Odpowiadając na skargę [...]i Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje: Z mocy art. 85 i art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) w miejsce Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Ośrodka Zamiejscowego w Szczecinie utworzony został z dniem 1 stycznia 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, który właściwy jest do rozpoznawania skarg wniesionych przed tą datą do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie Ośrodek Zamiejscowy w Szczecinie w sprawach, w których postępowanie nie zostało zakończone. Przepisy budowlane zarówno w obecnym (art. 28 ustawy Prawo budowlane z dnia 7 lipca 1994 r.) jak i w dotychczasowym brzmieniu (art. 28 ustawy Prawo budowlane z dnia 24 października 1974 r., Dz. U. Nr 38, poz. 229 ze zm.; art. 36 ustawy Prawo budowlane z dnia 31 stycznia 1961 r., Dz. U. Nr 7, poz. 46 ze zm.) konsekwentnie statuują podstawową zasadę, zgodnie z którą, przeprowadzenie prac budowlanych wymaga wcześniejszego uzyskania pozwolenia na budowę lub zgłoszenia właściwemu organowi budowlanemu z wyjątkami tych prac, które zostały z tego obowiązku zwolnione na podstawie przepisów szczególnych. Co do zasady, konsekwencją zrealizowania prac budowlanych bez uzyskania stosownego pozwolenia na budowę lub zgłoszenia jest nakazanie rozbiórki wykonanego obiektu budowlanego (art. 48 ustawy Prawo budowlane z 1994 r.), a w przypadku wykonania robót budowlanych innych niż określone w art. 48 ustawy, doprowadzenie tych robót do stanu zgodnego z prawem albo nakazanie doprowadzenia obiektu do stanu poprzedniego (art. 51 ust. 3 w/w ustawy). Przechodząc na grunt niniejszej sprawy, należało stwierdzić, że wykonane przez T. B. prace budowlane polegające na rozebraniu istniejącej zabudowy w formie skrzyniowej zwanej przez skarżącego[...] " i dotychczasowego skosu nad wejściem do lokalu użytkowego w piwnicy a następnie wykonanie nowego fragmentu stropu żelbetowego, zostały przeprowadzone bez uzyskania wymaganego pozwolenia na ich zrealizowanie. W kontekście przywołanych wyżej przepisów Prawa budowlanego za uprawnione należało uznać stanowisko organów, wedle którego prace te wykonano w okolicznościach pozwalających przypisanie im miana samowoli budowlanej. Trafnie ustaliły organy obu instancji, że prace związane z ingerencją w część stropu pomiędzy lokalem użytkowym [...] będącego zarazem częścią podłogi lokalu użytkowego nr [...] w budynku przy ul. [...] w[...] , stanowiły zmianę - wymianę elementów konstrukcyjnych. Czynności te, jako niewymienione w art. 29 i 30 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane wymagały uzyskania pozwolenia na budowę. O ile w tym zakresie dokonanie przez organy nadzoru budowlanego ustaleń faktycznych i prawnych można było uznać za prawidłowe, to oceniając treść zaskarżonego rozstrzygnięcia przez pryzmat całokształtu okoliczności wynikających ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, wzbudziło ono w składzie orzekającym poważne wątpliwości. Kwestia spornego fragmentu stropu zabudowanego uprzednio w formie skrzyni wchodzącej swą konstrukcją do lokalu użytkowego nr [...] podnoszona była przez P. B. od [...] r. Wówczas już, w piśmie z dnia [...] r. skierowanym do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] , P. B. i zwrócił organowi uwagę na istniejącą wewnątrz jego lokalu zabudowę o wymiarach [...] cm ukrywającą skos wejścia do znajdującego się w piwnicy zakładu fotograficznego, jednocześnie wnosząc o wydanie zalecenia jego likwidacji jako wykonanego bezprawnie i bez jakiejkolwiek dokumentacji. Powyższy problem wraz z ponowieniem wniosku o wydanie pozwolenia na rozbiórkę istniejącej zabudowy nazwanej przez stronę[...] P. B. zawarł w skierowanym do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] piśmie z dnia [...] W odpowiedzi na powyższe, po przeprowadzeniu oględzin, pismem z dnia [...] r. organ poinformował P. B., że nie znalazł podstaw do wszczęcia postępowania administracyjnego. W wyniku przyprowadzonych oględzin organ ustalił, że w lokalu przy ul. [...] w poziomie piwnicy funkcjonują usługi fotograficzne, stan lokalu jest dobry i nie są prowadzone roboty budowlane ani adaptacyjne (dowód: protokół oględzin z dnia 25 czerwca 1999 r.). Poruszona przez P. B. kwestia przedmiotowej zabudowy stała się w kolejnych latach tematem licznej korespondencji kierowanej zarówno do Prezydenta Miasta [...] jak i Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] . Istnienie tej zabudowy P. B. podnosił w aspekcie nieprawidłowej, w jego ocenie, prywatyzacji lokalu w piwnicy, który jego zdaniem, pomimo istniejącego skosu nad schodami wejściowymi zabudowanego tzw.[...] nie spełniał i nie spełnia warunków technicznych jakie przewidują przepisy Prawa budowlanego (m.in. w zakresie minimalnej wysokości wejścia do lokalu użytkowego U2). Ponadto, P. B. i wielokrotnie wskazywał, że tzw.[...] został zrealizowany bez jakiejkolwiek dokumentacji i zgody organów budowlanych. Okoliczności te przywołał również skarżący w odwołaniu od decyzji z dnia [...] r., nr[...] Reakcja organów na przedstawione wyżej nieprawidłowości, a w zasadzie jej brak, doprowadziło Sąd do wniosku, że sprawa ta nie została należycie wyjaśniona. Tym samym podzielić należało te zarzuty skargi, które związane były z uchylaniem się przez organy nadzoru budowlanego od rzetelnego wyjaśnienia i załatwienia sprawy. Nie można było za takowe uznać czynności podjęte przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] dnia [...] r., który w lakonicznej odpowiedzi zawartej w piśmie z dnia [...] r. stwierdził jedynie, że lokal "[...] " funkcjonuje od [...] lat oraz że nie stwierdzono robót budowlanych lub zmiany sposobu jego użytkowania. Organ w żaden sposób nie odniósł się do kwestii zrealizowania pod kątem zgodności z prawem stropu nad wejściem do lokalu w piwnicy i wykonania związanej z nim konstrukcji wchodzącej w przestrzeń znajdującego się nad nim lokalu użytkowego nr[...] . Brak reakcji organów nadzoru budowlanego na sygnały wskazujące na samowolę budowlaną i nie podjęcie należytych czynności zmierzających do zweryfikowania stanowiska prezentowanego przez skarżącego, nie można uznać za właściwe wyjaśnienie sprawy. Rozpoznając zgodność z prawem zaskarżonej decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] r. Sąd doszedł do przekonania, że nałożenie na T.B. obowiązku doprowadzenia lokalu użytkowego nr [...] do stanu poprzedniego poprzez odtworzenie drewnianej zabudowy stanowiącej strop nad wejściem do lokalu użytkowego [...] , wobec niewyjaśnienia wątpliwości, czy zabudowa ta mogła być w ogóle uznana za zgodną z prawem, było co najmniej przedwczesne. Organy nie wyjaśniły czy zrealizowanie dotychczasowej zabudowy nie stanowiło samowoli budowlanej. Ponadto, nie wyjaśniono, czy przywrócenie stanu poprzedniego byłoby zgodne z prawem w kontekście warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. W ocenie Sądu nie do zaaprobowania byłoby uznanie za działanie zgodne z prawem decyzji organu nakazującej stronie wykonanie prac budowlanych polegających na przywróceniu stanu poprzedniego, jeżeli przywrócenie to miałoby stanowić niejako odtworzenie samowoli budowlanej i dodatkowo przywracałoby stan nieodpowiadający warunkom technicznym stawianym przez obowiązujące przepisu prawa. Wobec niewyjaśnieni tych kwestii, nie przesądzając ostatecznego wyniku sprawy, należało stwierdzić, że postępowanie zostało przeprowadzone z naruszeniem art. 7, art. 8 i art. 77 § 1 k.p.a. Przepisy te nakładają na organy administracji publicznej obowiązek dążenia do ustalenia prawdy obiektywnej, pogłębiania zaufania do organów administracji i wyczerpującego zgromadzenia i rozpatrzenia materiału dowodowego. Mając powyższe na uwadze, uznając że decyzje naruszają przepisy postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 135, art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.