SA/Sz 1755/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Dolecki Sędziowie Asesor WSA Kazimierz Maczewski Sędzia WSA Maria Mysiak /spr./ Protokolant Joanna Janczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 maja 2005r. sprawy ze skargi I.i J. F. na decyzję Wojewody z dnia [...] . Nr [...] w przedmiocie opłaty eksploatacyjnej I. u c h y l a zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Starosty II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. 1 Zawiadomieniem z dnia [...] r. Starosta działając w oparciu o art. 61, art. 89 i art. 90 kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 103 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. Nr 27, poz. 96 ze zm.), poinformował o: - wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie ustalenia [...] opłaty eksploatacyjnej za wydobywanie, bez wymaganej koncesji, kruszywa (piasek, żwir) na terenie działki [...] , - rozprawie administracyjnej, która odbędzie się w Starostwie dnia [...] . Jednocześnie poinformował o możliwości zapoznawania się z aktami sprawy i wniesienia ewentualnych uwag, zarzutów, wyjaśnień przed lub w trakcie rozprawy. Następnie decyzją z dnia [...]r. ustalił [...] , właścicielom działki nr [...]z obrębu [...] , opłatę eksploatacyjną za wydobywanie kruszywa (piasek i żwir) bez wymaganej koncesji w wysokości [...]zł. Poinformował również zobowiązanych, iż ustaloną opłatę eksploatacyjną należy uiści na rachunek Urzędu Gminy [...] w wysokości 60% z sumy [...] zł, tj. [...] zł, a pozostałe 40%, tj. [...] zł, należy wnieść na konto Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. W uzasadnieniu podał, że w dniu [...] r. wpłynęło pismo od Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego informujące o śladach poboru kruszywa po wschodniej stronie drogi, naprzeciw jeziora. Teren ten, działka nr 15/1 z obrębu [...] , gm. [...] , zgodnie z wypisem z rejestru gruntów, jest własnością [...] . W dniu [...] r. przeprowadzono wizję w terenie w obecności właściciela działki, w wyniku, której stwierdzono wydobycie kruszywa oraz zmianę rzeźby terenu – sporządzono notatkę służbową. W związku z powyższym zlecono uprawnionemu geodecie dokonanie pomiarów i obliczenia kubatury mas ziemi wybranej na ww. działce. Z przedłożonej przez geodetę dokumentacji wynika, że wybrano 208,39 m³ kopalin. W trakcie rozprawy administracyjnej ustalono, że na działce nr x z obrębu [...] nastąpiło nielegalne pozyskanie kruszywa zaś właściciel działki nie posiada koncesji na wydobywanie kopalin. [...] , działając przez pełnomocnika radcę prawnego [...] , odwołali się od powyższej decyzji wnosząc o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania lub stwierdzenie jej nieważności. W uzasadnieniu zarzucili bezprzedmiotowość postępowania oraz naruszenie w trakcie postępowania art. 6 i 7 kodeksu postępowania administracyjnego, tj. praworządności i dochodzenia prawdy obiektywnej, uwzględnienia z urzędu słusznego interesu obywateli przez naruszenie art. 77 oraz 107 kodeksu postępowania administracyjnego. Wojewoda nie uwzględnił wniesionego odwołania i decyzją z dnia [...] r., Nr [...] , utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji Wojewoda podał, że faktem bezspornym jest, iż na terenie działki nr [...] prowadzona była eksploatacja kopalin. Działalność taka odbywać się może tylko w ramach działalności gospodarczej, wymagającej koncesji. Ponadto Wojewoda podał, ze brak jest dowodów na to by strona interweniowała w sprawie poboru kruszywa z działki przez osoby trzecie – wynika to z pism Komendanta Powiatowego Policji z dnia [...] r. [...] , działając przez pełnomocnika radcę prawnego [...] , zaskarżyli powyższą decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego – Ośrodka Zamiejscowego w Szczecinie wnosząc o jej uchylenie i umorzenie postępowania w sprawie. W uzasadnieniu skargi podnosi, że obowiązek zapłaty kwoty może zostać nałożony na dany podmiot prawa w przypadku spełnienia łącznie poniżej wskazanych warunków: - musi istnieć ustalony stan faktyczny potwierdzający, że w danej sprawie doszło do wydobywania kopalin bez wymaganej koncesji, - w postępowaniu należy wykazać w sposób nie budzący wątpliwości, że dany podmiot jest podmiotem prowadzącym wydobywanie kopalin bez zezwolenia W niniejszej sprawie, zdaniem skarżących, organy orzekające w sposób nie uzasadniony i krzywdzący przyjęły, że właściciel nieruchomości i podmiot prowadzący wydobywanie kopalin bez zezwolenia jest tym samym podmiotem. Tymczasem żadne dowody na to nie wskazywały, wręcz przeciwnie skarżący wskazywali, że to nie Oni prowadzili wydobywanie kopalin. Jednak organ orzekający w sprawie w ogóle nie wziął pod uwagę tych okoliczności, ani w żaden sposób się do nich nie ustosunkował. Ponadto skarżący wskazali, że zgodnie z art. 87 Prawa geologicznego i górniczego, do przedmiotowej opłaty stosuje się odpowiednio przepisy ordynacji podatkowej o zobowiązaniach podatkowych, z tym że określone w nich uprawnienia organów podatkowych przysługują wierzycielom. Z przepisów ordynacji podatkowej wynika obowiązek organów orzekających nie tylko ustalenia stanu faktycznego – wydobywania kopalin bez zezwolenia, lecz również w sposób prawidłowy dłużnika obowiązku. Wojewoda w odpowiedzi na skargę podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje. Na mocy przepisów art. 85 i art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Przepisy wprowadzające ustawę prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) w miejsce Naczelnego Sądu Administracyjnego – Ośrodka Zamiejscowego w Szczecinie utworzony został z dniem 1 stycznia 2004r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, który właściwy jest do rozpoznawania skarg wniesionych przed tą datą do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Ośrodka Zamiejscowego w Szczecinie, w których postępowanie nie zostało zakończone. Stosownie do przepisu art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (jeżeli ustawy nie stanowią inaczej). Kontrola zaskarżonej decyzji według kryterium zgodności z prawem doprowadziła do wniosku, że wydana została z naruszeniem ogólnych warunków przepisów procedury administracyjnej, która wymaga prowadzenia postępowania z zachowaniem praworządności i dokonywania wszelkich kroków niezbędnych dla wyjaśnienia stanu faktycznego oraz w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów państwa (art. 7, art. 77 i art. 8 kpa). W przedmiotowej sprawie te warunki nie zostały spełnione, gdyż orzeczenie oparto wyłącznie na ustaleniu, że nastąpiło wydobycie kruszywa bez wymaganej koncesji oraz, że właścicielami działki są skarżący. Organy obu instancji nie podjęły żadnych kroków w celu ustalenia kto faktycznie dokonał poboru kruszywa, przyjmując, że to na właścicielach spoczywa obowiązek zabezpieczenia posiadanej nieruchomości. Właściciele zobowiązani są również, zdaniem organów, do zapłaty podwyższonej opłaty eksploatacyjnej w przypadku poboru kruszywa bez wymaganej koncesji. Stanowisko takie nie wynika z treści przepisu art. 85a ust. 1 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. Prawo geodezyjne i górnicze (Dz. U. Nr 27, poz. 96 ze zm.), stanowiącego materialno-prawną podstawę zaskarżonej decyzji. Przepis ten stanowi, że w razie wydobywania kopaliny bez wymaganej koncesji lub z rażącym naruszeniem jej warunków, właściwe organy ustalają opłatę eksploatacyjną prowadzącemu taką działalność. Z przepisu tego nie wynika, aby prowadzącym działalności w zakresie wydobywania kopalin mogli być wyłącznie właściciele nieruchomości, a tylko w takim przypadku organy mogłyby obciążyć właścicieli nieruchomości podwyższoną opłatą bez ustalanie kto faktycznie wydobywał kruszywo. Zawarcie w przepisie ogólnego stwierdzenia "prowadzącemu taką działalność", może być odczytywane tylko w ten sposób, że każdorazowo należy ustalić kto dokonał wydobycia kopalin i tę osobę obciążyć podwyższoną opłatą. Wobec nie wyjaśnienia przez organy obu instancji kto faktycznie wydobywał kruszywo na działce stanowiącej własność skarżących nie można też przyjąć, że zaskarżona decyzja skierowana została do właściwych stron postępowania. Z powyższych względów Sąd uznał, że zaskarżona decyzji narusza przepis art. 7 i 77 kap w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, dlatego na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji. W kwestii wykonalności decyzji Sąd orzekł na podstawie przepisu art. 152 ww. ustawy.