SA/Sz 1782/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Iwona Tomaszewska Sędziowie: Sędzia NSA Stefan Kłosowski Sędzia WSA Maria Mysiak /spr./ Protokolant Katarzyna Skrzetuska - Gajos po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 marca 2005 r. sprawy ze skargi W. K. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia I. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego II. II. orzeka, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia z dnia [...] r., Nr [...] , na podstawie art. 119 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 1991 r. Nr 36, poz. 161 ze zm.), nałożył na [...] , grzywnę w kwocie 5.000,00 zł, w celu przymuszenia do wykonania obowiązku określonego w decyzji tegoż organu z dnia [...] r., Nr [...] , tj. przywrócenia do stanu pierwotnego wymienionej bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę stolarki okiennej w budynku przy ul. [...] . Równocześnie organ wezwał stronę do wpłacenia powyższej grzywny w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia, pod rygorem jej ściągnięcia w trybie egzekucji administracyjnej należności pieniężnych oraz wezwał do wykonania określonego w tytule wykonawczym obowiązku w terminie do dnia [...] r., informując, że nie wykonanie nałożonego obowiązku spowoduje nałożenie innego środka egzekucyjnego – wykonania zastępczego. Powyższe postanowienie poprzedzono upomnieniem z [...] r. Na postanowienie to zażalenie wniosła [...] zarzucając zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. Na tej podstawie wniosła o anulowanie nałożonej grzywny. W treści zażalenia wskazywała, że jest emerytką i nie jest w stanie zapłacić tak wysokiej kwoty . W wyniku rozpatrzenia sprawy na skutek wniesionego zażalenia Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, działając w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1966 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), postanowieniem z dnia [...] r., Nr [....], utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu dokonanego rozstrzygnięcia organ odwoławczy podał, że przedmiotowa grzywna w celu przymuszenia nałożona została dla wyegzekwowania obowiązku orzeczonego w ostatecznej decyzji administracyjnej, którego zobowiązana nie wykonała dobrowolnie. Postępowanie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego było zatem zasadne i zgodne z przepisami prawa. Ustosunkowując się do zarzutów podniesionych w zażaleniu organ odwoławczy stwierdził, iż argumenty te nie dotyczą prowadzonego postępowania egzekucyjnego. [....] zaskarżyła powyższe postanowienie do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Ośrodka Zamiejscowego w Szczecinie wnosząc o anulowanie nałożonej grzywny. W uzasadnieniu wyjaśnia, że grzywna została na nią nałożona na skutek interwencji współwłaścicieli, którzy od początku utrudniają jej życie. Do chwili kiedy trwała współwłasność nie mogła podjąć żadnych czynności w celu uzyskania jakichkolwiek pozwoleń. Obecnie, po wyroku o zniesienie współwłasności z dnia [....] ., rozpoczęła starania o doprowadzenie remontu domu do stanu zgodnego z prawem. Dlatego prosi o anulowanie grzywny, gdyż jest to bardzo duża kwota, której nie jest w stanie zapłacić i która nie zmieni wyglądu okien. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego odpowiadając na skargę wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje: Z mocy art. 85 i art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) w miejsce Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Ośrodka Zamiejscowego w Szczecinie utworzony został z dniem 1 stycznia 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, który właściwy jest do rozpoznawania skarg wniesionych przed tą datą do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie Ośrodek Zamiejscowy w Szczecinie w sprawach, w których postępowanie nie zostało zakończone. Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości wymiar sprawiedliwości przez kontrolę pod względem zgodności z prawem. Takie określenie kompetencji Sądu skutkuje tym, że w przypadku stwierdzenia, że decyzja lub postanowienie dotknięte jest istotnymi wadami prawnymi, mającymi postać naruszenia przepisów prawa materialnego lub postępowania administracyjnego, Sąd eliminuje z obrotu prawnego takie orzeczenie. Ponadto zgodnie z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Taka sytuacja, powodująca konieczność wyjścia poza granice skargi z przyczyn w niej nie podniesionych, lecz dostrzeżonych przez Sąd z urzędu, zaistniała w niniejszej sprawie. Stosownie do postanowień art. 120 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, grzywna w celu przymuszenia może być nakładana zarówno na osoby fizyczne, jak i osoby prawne, a także na jednostki organizacyjne nie posiadające osobowości prawnej. Postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia stanowi podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego, w oparciu o który zostanie przeprowadzona egzekucja. Art. 121 § 2 i § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wprowadził tylko górne granice wysokości nakładanych grzywien w celu przymuszenia, pozostawiając swobodę organom egzekucyjnym w zakresie szczegółowego ustalenia ich wysokości. Górne granice nakładanych grzywien są uzależnione od rodzaju podmiotów, na które będą nakładane. W przypadku osób fizycznych nałożona grzywna nie może przekroczyć kwoty 5.000,00 zł. Swoboda w ustalaniu wysokości grzywny powinna jednak mieścić się w granicach wyznaczonych przez normy zawarte w art. 7 § 2 ustawy egzekucyjnej, ustanawiającej dwie podstawowe zasady postępowania egzekucyjnego, tj. zasadę celowości i zasadę stosowania najłagodniejszego środka egzekucyjnego. W myśl art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, jeżeli przepisy tej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. Organ egzekucyjny ustalając wysokość grzywny w celu przymuszenia działa w granicach tzw. uznania administracyjnego, co nakłada na niego szczególny obowiązek wykazania przesłanek jakimi kierował się ustalając wysokość grzywny w odniesieniu do konkretnych ustaleń faktycznych sprawy związanych również z sytuacją podmiotu zobowiązanego. Postanowienie o nałożeniu grzywny z [....] r. jak i utrzymujące je w mocy postanowienie z dnia [....] r. nie zawierają żadnego uzasadnienia co do okoliczności jakimi kierowały się organy określając prawem dopuszczoną maksymalną wysokość orzeczonej grzywny. W aktach sprawy brak jest również dowodu w oparciu o który organy mogłyby ustalić sytuację majątkową zobowiązanej, co uniemożliwia Sądowi dokonania jakiegokolwiek odniesienia przy ocenie zasadności wysokości wymierzenia przez organy orzeczonej grzywny, a ponadto świadczyć może, iż organy w tym kierunku nie poczyniły w ogóle żadnych kroków. Organ odwoławczy nie odniósł się również w tym kontekście do twierdzeń skarżącej zawartych w zażaleniu, która wnosząc o anulowanie nałożonej grzywny wskazywała na swą trudną sytuację materialną. Zaniechanie przez organ obowiązku wyjaśnienia stronie motywów podjętego rozstrzygnięcia narusza wymagania stawiane uzasadnieniu decyzji (postanowienia) określone w art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, co skutkować musiało uchyleniem zaskarżonego postanowienia. Mając na uwadze poczynione ustalenia faktyczne i prawne Sąd stwierdził, że będące przedmiotem rozpoznania postanowienie wydane zostało z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego - art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy w związku z czym, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.