SA/Sz 1795/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Gebel Sędziowie: Sędzia WSA Maria Mysiak Asesor WSA Arkadiusz Windak /spr./ Protokolant Katarzyna Skrzetuska - Gajos po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 marca 2005 r. sprawy ze skargi S. S. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia [...] r. Nr []...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji II. zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości W dniu [...] r. na autostradzie A-6 został zatrzymany i skontrolowany przez funkcjonariuszy Sekcji Ruchu Drogowego Komendy Powiatowej Policji samochód ciężarowy marki [...] z przyczepą o nr rej. [...] , kierowany przez [...] . W wyniku przeprowadzonych czynności kontrolnych stwierdzono brak zaświadczenia wymaganego przy przewozie na potrzeby własne, brak uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych oraz nieokazanie wykresówek z urządzenia rejestrującego samoczynnie prędkość jazdy oraz czas jazdy i postoju. W oparciu o powyższe ustalenia Komendant Powiatowy Policji, decyzją datowaną na dzień [...] r., nr [...] , na podstawie art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. Nr 125, poz. 1371 ze zm.), nałożył na [...] prowadzącego działalność gospodarczą w zakresie transportu zarobkowego, karę pieniężną w łącznej wys. [...] zł. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że na w/w karę składają się: 1) kara pieniężna w wys. [...] zł. za wykonywanie przewozu bez posiadania w pojeździe dowodu uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych, co stanowi naruszenie obowiązku wynikającego z art. 87 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, 2) kara pieniężna w wys. [...] zł. za nieokazanie wykresówek z urządzenia rejestrującego samoczynnie prędkość jazdy oraz czas jazdy i postoju za bieżący tydzień i za ostatni dzień poprzedniego tygodnia, w którym kierowca prowadził pojazd przy wykonywaniu transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne, co stanowi naruszenie obowiązku wynikającego z art. 15 ustawy z dnia 24 sierpnia 2001 r. o czasie pracy kierowców (Dz. U. Nr 123, poz. 1354 ze zm.). Pismem z dnia [...] r. [...] wniósł od tej decyzji odwołanie do Komendanta Wojewódzkiego Policji. W motywach odwołania podał, że prowadzi firmę transportową w małej miejscowości, w której brak jest punktu sprzedaży viniet, dlatego zaopatruje się w nie w punktach pocztowych. Usługi wykonuje głównie dla firmy [...] na terenie Gminy. W związku z tym, że na trasy po drogach krajowych wysyła samochody sporadycznie a kondycja finansowa firmy jest bardzo słaba, nie wykupuje viniet roczny tylko viniety dobowe. W dniu [...] r. kierowca posiadał viniety dobowe, które przed wyjazdem powinien był wypełnić. Odnośnie nieokazania przez kierowcę [...] wykresówek z dnia [...] r. stwierdził, że nie potrafi wytłumaczyć przyczyny braku pracy tachografu, ponieważ przed wyjazdem wszystko było sprawne i po kontroli również tachograf działał. Prawdopodobnie brak wskazań pracy tachografu wynikał z nieprawidłowego zamieszczenia tarczy. [...] , który [...] r. kierował zatrzymanym samochodem, wykonywał pracę w zastępstwie innego kierowcy, który w tym czasie przebywał na urlopie wypoczynkowym. Ujawnione w czasie kontroli naruszenia wynikały jednoznacznie z nieświadomości kierowcy oraz z niedopełnienia przez niego obowiązków. Wskazując na trudną sytuację finansową przedsiębiorstwa, brak możliwości ukarania kierowcy oraz wysokość grzywny, zwrócił się z prośbą o pozytywne rozpatrzenie jego odwołania. Jednocześnie [...] odrębnym pismem z dnia [...] r. wniósł o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji z dnia [...] r., nr [...] . Prośbę swą uzasadnił tym, że odbierając korespondencję zwrócił jedynie uwagę na pismo przewodnie Komendy Powiatowej Policji, z którego wynikało jednoznacznie, iż stroną postępowania jest [...] . Dlatego to jemu przekazał całą korespondencję jako Prezesowi Zarządu Spółki z o.o. przeglądając ponownie korespondencję w dniu [...] r. zwrócił uwagę, że wydane decyzje nie dotyczą tylko jego podmiotu. Pomimo, że w rubryce oznaczającej numery Regon i NIP wpisane są dane Spółki, jednakże w rubryce określającej nazwę ukaranego przedsiębiorstwa wskazany jest[...] Komendant Powiatowy Policji, na podstawie art. 113 § 3 k.p.a., postanowieniem z dnia [...] r., nr [...] orzekł o "uwzględnieniu decyzji w sprawie nadania numeru identyfikacyjnego NIP wydanego przez Urząd Skarbowy w [...] i zaświadczenia o numerze identyfikacyjnym REGON wydanym przez Urząd Statystyczny Ponadto, "w związku ze zmianą nałożonej decyzji zmienił datę jej wydania na dzień [...] r., tj. w dniu kiedy została ona wydana". W uzasadnieniu postanowienia organ podał, że w decyzji administracyjnej nr [...] wkradł się błąd pisarski co do numeru REGON i NIP. W związku ze zmianą decyzji administracyjnej co do właściciela pojazdu Volvo i wysokości grzywny zmienił również datę jej wydania z [...] r. W wyniku rozpatrzenia sprawy na skutek wniesionego odwołania Komendant Wojewódzki Policji, działając w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) w zw. z art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym, decyzją z dnia 12 sierpnia 2003 r., nr Rd-1732/2003 utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy przywołał treść poszczególnych przepisów rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 3 lipca 2002 r. w sprawie wysokości kar pieniężnych w transporcie drogowym (Dz. U. Nr 115, poz. 999), rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 r. w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych (Dz. U. Nr 150, poz. 1684 ze zm.) oraz dokonane przez organ I instancji ustalenia faktyczne w sprawie. Argumentując wydanie swojej decyzji organ odwoławczy podał, że zaskarżona decyzja wydana została zgodnie z prawem i w jej treści nie sposób jest doszukać się wad powodujących możliwość jej uchylenia bądź zmiany. W ocenie Komendanta Wojewódzkiego Policji wobec oczywistości niedopełniania przez stronę obowiązku wynikającego z przepisów art. 87 ustawy o transporcie drogowym, obowiązku nałożenia z tego tytułu kary przez organ kontrolujący i braku podstaw prawnych do uwzględnienia wniosków strony zawartych w jej odwołaniu, należało orzec o nałożeniu przedmiotowej kary pieniężnej. [...] wniósł na tą decyzję skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie Ośrodka Zamiejscowego w Szczecinie. W jej uzasadnieniu podtrzymał argumenty zawarte w odwołaniu. Skarżący podniósł dodatkowo, że z decyzji Komendanta Wojewódzkiego Policji wynika, iż organ I instancji wydał w sprawie postanowienie z dnia [...] r. w którym zmienił datę wydania decyzji administracyjnej, numer Regon i Numer NIP. Pomimo, że postanowienia tego nie otrzymał to organ odwoławczy powołując się na to postanowienie utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Jednocześnie skarżący wyraził opinię, iż czuje się pokrzywdzony sposobem rozpatrywania jego odwołania, bowiem organ II instancji nie wziął pod uwagę jego wyjaśnień dotyczących przyczyn zaistnienia ujawnionych w dniu kontroli nieprawidłowości oraz nie odniósł się w ogóle do argumentów podniesionych w odwołaniu. Odpowiadając na skargę Komendant Wojewódzki Policji wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Ponowna analiza sprawy doprowadziła Komendanta Wojewódzkiego Policji do zweryfikowania swojego dotychczasowego stanowiska i uznania, że organ I instancji dopuścił się uchybień proceduralnych mających istotny wpływ na wynik sprawy. Organ I instancji decyzję ukaraniu [...] antydatował, wskazując jako dzień jej wydania [...] r. Decyzję tą doręczono stronie [...] r. Postanowieniem z dnia [...] r. Komendant Powiatowy Policji dokonał sprostowania oczywistych, w jego ocenie, błędów pisarskich przedmiotowej decyzji. Postanowienie to nie zostało doręczone stronie postępowania. Organ II instancji nie przeprowadzając postępowania w kierunku ustalenia zachowania terminu do wniesienia odwołania, rozpatrzył odwołanie utrzymując w mocy decyzję organu I instancji. Tym samym utrzymał w mocy decyzję, która na długo wcześniej stała się ostateczna. W opinii Komendanta Wojewódzkiego Policji, powyższe błędy proceduralne organów I i II instancji, które ograniczyły stronie możliwość korzystania z jej praw w toku postępowania, stanowią uzasadnienie do uchylenie wydanych w tej sprawie decyzji administracyjnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje: Z mocy art. 85 i art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) w miejsce Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Ośrodka Zamiejscowego w Szczecinie utworzony został z dniem 1 stycznia 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, który właściwy jest do rozpoznawania skarg wniesionych przed tą datą do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie Ośrodka Zamiejscowego w Szczecinie w sprawach, w których postępowanie nie zostało zakończone. Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy te sprawują w zakresie swojej właściwości wymiar sprawiedliwości przez kontrolę pod względem zgodności z prawem. Takie określenie kompetencji Sądu skutkuje tym, że w przypadku stwierdzenia, że decyzja dotknięta jest istotnymi wadami prawnymi, mającymi postać naruszenia przepisów prawa materialnego lub postępowania administracyjnego, Sąd eliminuje z obrotu prawnego taką wadliwą decyzję – w zależności od rodzaju stwierdzonego uchybienia – poprzez jej uchylenie lub stwierdzenie jej nieważności. Ponadto, w myśl art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wśród ogólnych zasad postępowania administracyjnego znajduje się m.in. zasada trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych. Znalazła ona odzwierciedlenie w art. 16 § 1 k.p.a.: "Decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji, są ostateczne. Uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub w ustawach szczególnych." Co do zasady, decyzje organu I instancji stają się ostateczne, jeżeli od decyzji takiej nie zostało wniesione odwołanie. Prekluzyjny termin do wniesienia odwołania ustanowiony w art. 129 § 2 k.p.a., wynosi czternaście dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie – od dnia jej ogłoszenia (z wyjątkami przewidzianymi w przepisach szczególnych). Stosownie do art. 58 k.p.a., w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu strona winna wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Art. 59 § 2 k.p.a. stanowi, że o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia postanawia ostatecznie organ właściwy do rozpatrzenia odwołania lub zażalenia. Jak wynika z akt sprawy a w szczególności z wyjaśnień skarżącego, decyzja organu I instancji datowana na dzień [...] r. o nr [...]została doręczona stronie w dniu [...] r. Okoliczność tą podaje sam skarżący we wniosku z dnia [...] r. o przywrócenie terminu do złożenia odwołania jak i w uzasadnieniu skargi. Odwołanie [...] z dnia [...] r. Komendant Wojewódzki Policji załatwił w trybie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. przez wydanie decyzji utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji. W postępowaniu administracyjnym organ nie wyciągnął należnych konsekwencji procesowych z faktu, że strona złożyła odwołanie z przekroczeniem ustawowego terminu i wniosła o przywrócenie terminu do złożenia odwołania. Organ odwoławczy obowiązany był przed rozpatrzeniem odwołania wydać orzeczenie w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania - stosownie do art. 58 i 59 k.p.a. Orzeczenia takiego jednak nie wydał, lecz pozostawiając prośbę o przywrócenie terminu bez rozpatrzenia, wydał od razu decyzję merytorycznie rozstrzygającą sprawę utrzymując w mocy decyzję organu I instancji. Należy przychylić się do poglądu wyrażonego zarówno w doktrynie jak i orzecznictwie, że rozpatrzenie odwołania wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony, stanowi rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Oznacza bowiem niedopuszczalną weryfikację ostatecznej decyzji naruszając jej przymiot trwałości, o jakim mowa w art. 16 § 1 k.p.a. (por.: B. Adamiak, J. Borkowski "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz.", Wyd. C. H. Beck, Warszawa 2000 r. s. 526; wyrok NSA z dnia 4 czerwca 1982 r. sygn. I SA 235/82, ONSA 1982 r., z. 1, poz. 52; wyrok NSA z dnia 29 stycznia 1996 r. sygn. I SA 1843/94, ONSA 1996 r. z. 4, poz. 191). Wydanie merytorycznego orzeczenia w sprawie przed rozpatrzeniem wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania stanowi rażące naruszenie art. 129 § 2 k.p.a., art. 16 § 1 k.p.a. i art. 58 k.p.a. w zw. z art. 59 § 2 k.p.a. W związku z tym, że w sprawie nie zostało jeszcze przesądzone, czy skarżącemu zostanie przywrócony termin do wniesienia odwołania, za przedwczesną należało uznać sugestię Komendanta Wojewódzkiego Policji w Szczecinie wyrażoną w odpowiedzi na skargę o potrzebie uchylenia decyzji organu I instancji, bowiem do czasu rozpatrzenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia środka odwoławczego decyzja ta posiada walory prawomocności. Na marginesie sprawy Sąd pragnie zauważyć, że sporządzone przez organ I instancji w trybie art. 113 § 1 k.p.a. postanowienie z dnia [...] r. wobec braku dowodu jego doręczenia stronie, nie weszło do obrotu prawnego nie wywołując tym samym jakichkolwiek skutków prawnych. Dlatego poddawanie go osądowi stało się w tej sytuacji niecelowe. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. orzekł jak w sentencji. Orzeczenie w pkt II wyroku wydano w oparciu o art. 152 cyt. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.