SA/Sz 1813/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Dolecki Sędziowie: WSA Marzena Kowalewska /spr./ Asesor WSA Arkadiusz Windak Protokolant st.sekr.sąd. Edyta Wójtowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 kwietnia 2004r. sprawy ze skargi Spółki A. na decyzję Inspektora Pracy z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie inspekcji pracy o d d a l a skargę Nakazem z [...] r. nr [...], wydanym na podstawie art. 9 pkt 1 i 2 w zw. z art. 21 pkt 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy, Inspektor Pracy Państwowej Inspekcji Pracy po przeprowadzeniu kontroli stwierdził, że pracodawca naruszył przepisy bezpieczeństwa i higieny pracy i nakazał Spółce B. usunięcie stwierdzonych uchybień przez: 1 - zapewnienie dopływu powietrza do pomieszczenia magazynowego materiałów palnych dla zapewnienia skuteczności działania wentylacji grawitacyjnej, 2 - dokonanie oceny stanowisk pracy wyposażonych w monitor ekranowy, 3 - zapewnienie pomieszczenia palarni w siedzibie Spółki w [...]. Pracodawca pismem z dnia [...] r. odwołał się od trzeciego punktu nakazu tj. "zapewnienia palarni w siedzibie Spółki w [...]" żądając uchylenia decyzji i umorzenia postępowania w tym zakresie. Uzasadnił to tym, iż z uwagi na przedmiot prowadzonej działalności tj. hurtowni leków i materiałów farmaceutycznych, wprowadził całkowity zakaz palenia tytoniu na terenie zakładu pracy. W związku z tym w Regulaminie Pracy wprowadzono stosowne zapisy. Zatrudniani pracownicy są uprzedzani o całkowitym zakazie palenia na terenie zakładu. Jednocześnie podniósł, że z normy § 40 ust. 1 załącznika Nr 3 do rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy, nie można wyprowadzić obowiązku pracodawcy organizowania palarni w sytuacji gdy obowiązuje bezwzględny zakaz palenia. Ponadto czas pracy przeznaczony jest w zasadzie na pracę a nie na palenie papierosów, co potwierdzają przepisy ustawowe - nie wyodrębniające z dziennego wymiaru czasu pracy przerwy na palenie. Decyzja Inspektora nie spełnia także wymogów formalnych, bowiem mało precyzyjnie określa obowiązek bez wskazania parametrów ewentualnego pomieszczenia palarni a także wskazuje, iż pomieszczenie to ma być w siedzibie spółki a zgodnie z art. 41 kodeksu cywilnego "siedzibą spółki jest miejscowość w której ma siedzibę jej organ zarządzający." Decyzją z [...] r. Nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kodeksu postępowania administracyjnego i art. 16 ust. 1 pkt 4 ustawy z 6 marca 1981 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz. U. z 2001 r., Nr 124, poz. 1362, ze zm.), Inspektor Pracy, po rozpatrzeniu odwołania utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy uznał, że w myśl § 111 ww. rozporządzenia pracodawca obowiązany jest zapewnić pracownikom pomieszczenia i urządzenia higieniczno-sanitarne, których rodzaj, ilość i wielkość powinny być dostosowane do liczby pracowników, stosowanych technologii i rodzaju pracy oraz jej warunków. Rodzaje takich pomieszczeń i stawiane im wymagania określa załącznik do rozporządzenia. Wśród tych pomieszczeń wymienione są palarnie (§ 40 załącznika) oraz inne wyodrębnione miejsca przeznaczone do palenia tytoniu. Pracodawca nie może uchylić się od tego obowiązku przez wprowadzenie bezwzględnego zakazu palenia tytoniu, niezależnie od tego, jakimi przesłankami kierował się stanowiąc zakaz. Zarzut braku konkretyzacji co do siedziby należy uznać za błędny z uwagi na to, iż spółki prawa handlowego mają siedzibę tylko w jednym miejscu. Dodatkowo inspektor wskazał, iż sprawą odrębną jest, rozliczanie czasu pracy przeznaczonego na palenie tytoniu. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Spółka A. (połączenie nastąpiło w trybie art. 492 § 1 pkt 1 ksh poprzez przejęcie Spółki B.), wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji z argumentacją jak dotychczas. Ratio legis § 111 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej w sprawie ogólnych zasad bezpieczeństwa i higieny pracy jest taki, żeby ochronić warunki pracy a w szczególności zdrowie pracowników. Za cel utworzenia palarni uznano ochronę niepalących a nie wyjście na przeciw potrzebom palaczy. Ustanawiając zakaz palenia skarżąca kierowała się tym, iż jej zdaniem pracodawca może całkowicie zakazać palenia tytoniu w zakładzie. Zdaniem skarżącego z treści § 40 i § 41 załącznika Nr 3 do powołanego rozporządzenia nie da się wyprowadzić obowiązku utworzenia pomieszczenia palarni. W odpowiedzi na skargę Inspektor Pracy w wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Stwierdził też, że zarówno ustawa, jak i powołane wcześniej rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej nie zawierają przepisów uprawniających pracodawcę do wprowadzenia w zakładzie pracy całkowitego zakazu palenia wyrobów tytoniowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji prowadzona na podstawie art. 3 ustawy z Dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) wykazała, że skarga jest nieuzasadniona. Właściwość Sądu ustalono na podstawie art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W myśl tego przepisu sprawy, w których skargi zostały wniesiono do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne. Przechodząc do oceny zaskarżonej decyzji zauważyć należy, że cel wprowadzenia ustawy z dnia 9 listopada 1995 r. o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu i wyrobów tytoniowych (Dz.U. z 1996 r. Nr 10, poz. 55 ze zm), określony został w preambule ustawy. Jest nim: przeciwdziałanie uzależnieniu od używania tytoniu i wyrobów tytoniowych oraz ochrona zdrowia przed jego następstwami. Ustawodawca nie ustanowił zakazu produkcji i używania wyrobów tytoniowych, a uchwalając ustawę wprowadził jedynie instrumenty prawne zmierzające do informowania osób palących o szkodliwości nałogu, przeciwdziałania nadmiernej reklamie wyrobów tytoniowych oraz przeciwdziałania skutkom tzw. biernego palenia. Z tego między innymi powodu w przepisach rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 26 września1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz. U. Nr 129, poz. 844) znalazły się rozwiązania mające na celu ochronę osób niepalących przed skutkami palenia tytoniu przez pracowników dotkniętych tym nałogiem. Przepisy § 111 ust. 1 i 2 ww. rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy, zobowiązują pracodawcę do zapewnienia pracownikom pomieszczeń i urządzeń higieniczno-sanitarnych dostosowanych między innymi do liczby pracowników, rodzaju i warunków pracy. Wymagania w zakresie tych pomieszczeń określone zostały w załączniku do rozporządzenia. W § 40 ust. 1 tego załącznika stwierdzono, że "palenie tytoniu w zakładzie pracy jest dozwolone wyłącznie w odpowiednio przystosowanych pomieszczeniach (palarniach) lub w innych wyodrębnionych miejscach wyposażonych w dostateczną liczbę popielniczek". Palarnie lub miejsca przeznaczone do palenia tytoniu powinny być usytuowane w sposób nie narażający osób niepalących na wdychanie dymu tytoniowego. Z postanowień tego paragrafu załącznika wyraźnie wynika, że prawodawca rozróżnia palarnie od miejsc przeznaczonych do palenia tytoniu. Dobitnie przekonuje o tym § 41 załącznika określający parametry palarni - powierzchnia nie mniejsza niż 8 m,2, przy czym na jednego pracownika powinno przypadać co najmniej 0,1 m2 powierzchni podłogi, a także § 42 tego samego załącznika wymagający w pomieszczeniach palarni "dziesięciokrotną wymianę powietrza w ciągu godziny". W zakresie zaś wymienionych innych wyodrębnionych miejsc do palenia tytoniu prawodawca stwarza jedynie warunek, aby były one wyposażone "w dostateczną ilość popielniczek". Takim wyodrębnionym bowiem miejscem może być np. korytarz czy przedsionek, które zapewne znajdują się na terenie zakładu pracy skarżącej. Można mieć, co prawda, wątpliwości, czy palarnia bądź "wyodrębnione miejsce" do palenia tytoniu mieści się rzeczywiście w kategorii pomieszczeń i urządzeń higieniczno-sanitarnych, o których stanowi przepis § 111 ust. 2 powołanego rozporządzenia, ale wątpliwość ta nie ma zasadniczego wpływu na ocenę legalności zaskarżonej decyzji, tym bardziej że sam załącznik nosi tytuł "pomieszczenia i urządzenia higieniczno-sanitarne". Zarzut zatem, że decyzja w tym zakresie nie zawiera wskazania norm jakie ma spełniać palarnia jest chybiony z uwagi na to, iż powołane w podstawie prawnej przepisy kwestię te normują. Z powyższego nakazu nie zwalnia, zdaniem Sądu, wprowadzenie w regulaminie pracy danego zakładu pracy generalnego zakazu palenia tytoniu na terenie zakładu. Pozostawiając bowiem poza przedmiotem rozważań kwestię zgodności takiego zakazu z konstytucyjnie gwarantowanym każdemu obywatelowi prawem do decydowania o swoim życiu osobistym (art. 47 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej) oraz konstytucyjnym zakazem zmuszania obywatela do czynienia tego, czego prawo mu nie nakazuje (art. 31 pkt 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej), zauważyć należy, że każdorazowe "wyłamanie się" grupy pracowników z regulaminowego zakazu palenia tytoniu na terenie skarżącego zakładu pracy, wprost godzi w uprawnienia rzeszy niepalących pracowników narażonych na sąsiedztwo palących. Brak wyodrębnienia oddzielnego pomieszczenia palarni potencjalnie naraża niepalących na wdychanie dymu tytoniowego, a zakaz palenia tytoniu wprowadzony w zakładzie pracy, zważywszy na możliwość jego obchodzenia, nie likwiduje tego zagrożenia. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia wymogi art. 107 kodeksu postępowania administracyjnego, co czyni zarzut skargi nieuzasadniony. Mając powyższe na uwadze, Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi i na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalił.