SA/Sz 1819/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Zygmunt Chorzępa Sędziowie: Sędzia WSA Barbara Gebel /spr./ Asesor WSA Kazimierz Maczewski Protokolant Małgorzata Frej po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 sierpnia 2004 r. sprawy ze skargi N. G. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] znak [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki oddala skargę. Decyzją z dnia [...] r.[...] Powiatowy inspektor Nadzoru Budowlanego po wznowieniu postępowania odmówił uchylenia decyzji własnej z dnia [...] r. numer [...] w sprawie nakazania Państwowemu Gospodarstwu Leśnemu, Lasy Państwowe Nadleśnictwo G. rozbiórki obiektu punktu składowania opakowań po środkach ochrony podziemnych zbiorników betonowych, wybudowanego na działce nr [...], w obrębie G. P. bez pozwolenia na budowę. W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, że postępowanie w sprawie wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną z dnia [...] r. zostało wszczęte na wniosek Nadleśnictwa G.. Jako podstawę wznowienia postępowania we wniosku wskazano art 145 § 1 pkt 5 Kpa, powołując się na zarządzenie Nr [...] Wojewody z dnia [...] r. w sprawie lokalizacji, powierzenia nadzoru nad utrzymaniem i eksploatacją składowisk opakowań po chemicznych środkach ochrony roślin. W § 2 zarządzenia - cytuje wnioskodawca - " określono, że utrzymanie i eksploatację składowisk powierzono organom stopnia podstawowego administracji funkcjonującym na podstawie ustawy z dnia 25 stycznia 1958 r. o radach narodowych". Nadleśnictwo nigdy nie było "organem stopnia podstawowego" w rozumieniu cytowanego zarządzenia, wobec czego nie można na nie nałożyć obowiązku wykonania rozbiórki. W dniu [...] r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w G. wydał postanowienie o wznowieniu postępowania w przedmiotowej sprawie. Rozpatrując przesłanki wznowienia postępowania, w oparciu o zgromadzone dowody, organ ustalił: 1) bezspornym jest fakt, że usytuowany na działce nr [...] obiekt składowania opakowań po środkach ochrony roślin został wybudowany w latach [...] bez pozwolenia na budowę; 2) obecny właściciel terenu, na którym usytuowany jest obiekt mogilnika -Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe, Nadleśnictwo G. -przejął nieruchomość protokółem zdawczo-odbiorczym od Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa Oddział Terenowy w W. z dnia [...] r., nie wnosząc zastrzeżeń; 3) Z przedłożonej przez Państwową Inspekcję Ochrony Środowiska oceny technicznej załączonej do akt sprawy wynika, że obiekt jest obiektem niebezpiecznym, stwarzającym zagrożenie dla życia i zdrowia. Wskazane przez Nadleśnictwo G. zarządzenie Wojewody Nr [...] nie może być podstawą do uchylenia wydanej decyzji, gdyż nie zmienia ono faktu, iż obiekt wybudowano bez pozwolenia na budowę i, że teren, na którym usytuowany jest obiekt, zgodnie z wypisem z rejestru gruntów jest własnością Skarbu Państwa, we władaniu Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe, Nadleśnictwo G., które zobowiązano do wykonania rozbiórki mogilnika. Lasy Państwowe przejmując ww. nieruchomość we władanie, przejęły na siebie również wszelkie zobowiązania jakie na niej ciążyły, a więc w tym przypadku obciążenia związane z wybudowaniem obiektu mogilnika bez wymaganego pozwolenia na budowę. Wobec faktu, iż decyzję podjęto w oparciu o zgromadzone w aktach sprawy materiały dowodowe, z którymi strony miały możliwość wielokrotnego zapoznania się, organ odstąpił od powiadomienia stron o możliwości zapoznania się z aktami sprawy. Od powyższej decyzji Nadleśnictwo G. odwołało się. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] r. numer [...] utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w G. z dnia [...] Organ w uzasadnieniu decyzji podał, iż z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, że w latach [...], na działce nr [...] w obrębie G. P., wybudowano obiekt punktu składowania opakowań po środkach ochrony roślin wraz z utylizacją zgromadzonych w nim opakowań (tzw. mogilnik), bez pozwolenia na budowę. Obiekt stanowi zagrożenie bezpieczeństwa ludzi oraz skażenia środowiska, co wynika z przedłożonej przez Państwową inspekcję Ochrony Środowiska "Oceny geośrodowiskowej i technicznej [...] mogilników znajdujących się na terenie województwa [...]". W świetle art.103 ust.2 obowiązującej ustawy Prawo budowlane, do obiektów wybudowanych bez wymaganego pozwolenia na budowę, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy, stosuje się przepisy dotychczasowe (tj. ustawy z 1974 r. ). Zgodnie z art.37 ust.1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1974 r. obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce, gdy terenowy organ administracji państwowej ( obecnie właściwy organ nadzoru budowlanego ) stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część powoduje bądź w razie wybudowania spowodował, niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Zatem nakaz rozbiórki jest zgodny z prawem. Ponieważ przedmiotowy obiekt znajduje się na nieruchomości, której właścicielem jest Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe Nadleśnictwo w G. ( na podstawie umowy nr [...] z dnia [...] r. o nieodpłatnym przekazaniu przez Agencję Własności Rolnej Skarbu Państwa na rzecz Lasów Państwowych nieruchomości Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa, przyjętej bez zastrzeżeń), na niego słusznie nałożono obowiązek wykonania rozbiórki. Podnoszony w odwołaniu argument nie zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu nie ma potwierdzenia w aktach. Natomiast nieumożliwienie stronie przed wydaniem decyzji wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów w sprawie jest niewątpliwie uchybieniem proceduralnym, nie mającym jednak wpływu na rozstrzygnięcie. Biorąc pod uwagę powyższe organ nie znalazł podstaw do uchylenia decyzji organu I instancji. Na powyższą decyzję Nadleśnictwo G. wniosło skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy W skardze zarzucono, iż decyzja wydana została z naruszeniem prawa: art.10 Kpa poprzez niezapewnienie stronie czynnego udziału w postępowaniu oraz uniemożliwienie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów, poprzez nieuwzględnienie przez organ I instancji, na skutek niewiedzy, zarządzenia nr [...] Wojewody z dnia [...] r. w sprawie lokalizacji, powierzenia nadzoru nad utrzymaniem i eksploatacją składowisk opakowań po chemicznych środkach ochrony roślin, poprzez nieuwzględnienie przez organ I instancji faktu, iż przejęcie lasu nastąpiło bez obiektu, co jasno wynika z treści protokołu zdawczo-odbiorczego, poprzez niezanegowanie stanowiska skarżącego, że wedle cytowanego § 2 zarządzenia Wojewody , obowiązek utrzymania mogilnika i eksploatacji nie ciąży na stronie, co przy jednoczesnym uchybieniu obowiązkowi z art.107 § 1 Kpa podania podstawy prawnej rozstrzygnięcia, przesądza o braku skutecznej podstawy prawnej do skierowania decyzji. Organ II instancji, zdaniem skarżącego, nie odniósł się do podnoszonych przez stronę okoliczności, a poprzestał jedynie na stwierdzeniu, że na zasadzie art.37 ust.1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1974 r. należało orzec o rozbiórce. W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w wniósł o oddalenie skargi podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Z dniem 1 stycznia 2004 r. utworzony został Wojewódzki Sąd Administracyjny. Sprawy, w których skargi zostały wniesione przed tą datą do Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodek Zamiejscowy i postępowanie nie zostało zakończone, na podstawie art.97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz.1271, Nr240, poz.2052 ), podlegają rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie przepisów ustawy -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz.1270). Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Strona skarżąca wniosła o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego decyzją ostateczną z dnia [...] r. w sprawie nakazania Państwowemu Gospodarstwu Leśnemu Lasy Państwowe, Nadleśnictwo G. rozbiórki obiektu punktu składowania opakowań ośrodkach ochrony roślin wraz z utylizacją zgromadzonych w nim opakowań. Jako podstawę wznowienia postępowania we wniosku wskazano art 145 § 1 pkt 5 Kpa, powołując się na zarządzenie Nr [...] Wojewody z dnia [...] r. w sprawie lokalizacji, powierzenia nadzoru nad utrzymaniem i eksploatacją składowisk opakowań po chemicznych środkach ochrony roślin. W § 2 zarządzenia - cytuje wnioskodawca - " określono, że utrzymanie i eksploatację składowisk powierzono organom stopnia podstawowego administracji funkcjonującym na podstawie ustawy z dnia 25 stycznia 1958 r. o radach narodowych". Nadleśnictwo nigdy nie było "organem stopnia podstawowego" w rozumieniu cytowanego zarządzenia, wobec czego nie można na nie nałożyć obowiązku wykonania rozbiórki. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 5 Kpa w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję. Użyty w dyspozycji art. 145 § 1 pkt 5 Kpa łącznik "lub" ("nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody") wskazuje jednoznacznie na to, że wystąpienie co najmniej jednego z członów tej alternatywy ("nowych okoliczności faktycznych" bądź "nowych dowodów" - tzw. alternatywa zwykła) stanowi samoistną i wystarczającą podstawę wznowienia postępowania, o ile równocześnie są spełnione pozostałe przesłanki prawne wznowienia postępowania, o których mowa w art. 145 § 1 pkt 5 KPA, a mianowicie: po pierwsze - są one "istotne dla sprawy"; po drugie - istniały w dniu wydania decyzji; oraz po trzecie - nie były znane organowi, który wydał decyzję. Jak wynika z akt sprawy zarządzenie Wojewody nr [...] z dnia [...] r. w sprawie lokalizacji, powierzenia nadzoru nad utrzymaniem i eksploatacją składowisk opakowań po chemicznych środkach ochrony roślin (pestycydach) zostało doręczone Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego w G. wraz z pismem Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa ( z dnia [...] r.) w dniu [...] r. Znajduje się ono w aktach sprawy ( karta [...]) wraz z zaznaczonym kolorem [...], powoływanym przez stronę skarżącą § 2. Należy więc przyjąć, że w dniu wydania decyzji nakazującej rozbiórkę tj. [...] r. zarządzenie to było znane organowi, który wydał decyzję, chociaż organy rozpatrujące wniosek o wznowienie postępowania tej okoliczności nie podniosły. W uzasadnieniu odmowy uchylenia decyzji z dnia [...] r. nakazującej rozbiórkę mogilnika, organ I instancji podniósł, " iż wskazane zarządzenie Wojewody nr [...] nie może być podstawą uchylenia wydanej decyzji, gdyż nie zmienia ono faktu, iż obiekt wybudowano bez pozwolenia na budowę, i że teren na którym usytuowany jest obiekt, zgodnie z wypisem z rejestru gruntów jest własnością Skarbu Państwa, we władaniu Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe, Nadleśnictwo G., które zobowiązano do wykonania rozbiórki mogilnika." Z powyższego wynika, iż dowód z zarządzenia organ uznał za nieistotny dla sprawy. Z powyższym należy się zgodzić. Zarządzenie nr [...] Wojewody wydane zostało na podstawie art.49 ust.1 pkt 8 ustawy z dnia 25 stycznia 1958 r. o radach narodowych ( Dz.U. z 1975 r. Nr 26, poz.139 z późn. zm.), a więc na podstawie przepisu ogólnokompetencyjnego. Nie miało ono charakteru przepisu powszechnie obowiązującego i utraciło moc najpóźniej wraz z utratą mocy obowiązującej ustawy w oparciu, o którą zostało wydane. Tym bardziej nie można mówić o jego aktualności po reformie administracyjno-ustrojowej kraju i po uzyskaniu samodzielności i osobowości prawnej przez gminy. Nadmienić należy , że zgodnie z art.52 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane ( Dz.U. z 2000 r. Nr 106, poz.1126 z późn.zm.) to inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany na swój koszt, dokonać rozbiórki. Nadleśnictwo jest właścicielem obiektu, więc może być na nie nałożony obowiązek jego rozbiórki. Postępowanie wznowieniowe nie jest procedurą przy pomocy której można wzruszyć niekorzystną czy nawet wadliwą decyzję administracyjną w każdym przypadku, lecz możliwość taka istnieje tylko w przypadkach określonych w art. 145 Kpa. Skoro niespełnione zostały przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5 Kpa , stanowisko organu orzekającego co do braku podstaw uchylenia decyzji w trybie przepisów o wznowieniu postępowania jest prawidłowe. Podnoszone w skardze zarzuty w sprawie nieprawidłowości w prowadzonym postępowaniu wznowieniowym dotyczące niepowiadomienia strony o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych w sprawie materiałów i dowodów oraz nieprawidłowość polegająca na braku podstawy prawnej zaskarżonej decyzji, potwierdzają się jedynie częściowo. Faktem jest bowiem, że organ nie dokonał zawiadomienia strony w trybie art. 10 Kpa, jednakże w postępowaniu wznowieniowym nie były gromadzone dowody inne niż przedłożone przez stronę, a więc wszystkie dowody i materiały potrzebne do wydania decyzji były stronie znane. Stąd niedokonanie zawiadomienia strony o zebraniu materiałów i dowodów wystarczających do wydania decyzji, nie mogło mieć istotnego wpływu na wynik postępowania i nie może stanowić podstawy uchylenia decyzji. Decyzja organu I instancji wydana została w oparciu o art. 145 § 1 pkt 5 i art. 151 § 1 Kpa, natomiast decyzja organu II instancji na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art.151 § 1 pkt 1 Kpa. Obydwie decyzje powołują więc prawidłową podstawę prawną ich wydania. W uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego brak jest jednak szczegółowego odniesienia się do argumentów strony i brak wyjaśnienia podstawy prawnej odmowy uchylenia decyzji o rozbiórce mogiinika. Uchybienie to jednak nie miało istotnego wpływu na wynik postępowania. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny , na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz.1270 ) orzekł jak w sentencji.