SA/Sz 187/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Iwona Tomaszewska, Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz, Asesor WSA Arkadiusz Windak, Protokolant Krzysztof Chudy, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 listopada 2004r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania o nabycie prawa własności nieruchomości oddala skargę Pismem z dnia [...] r. Z. S., E. S., J. S. i J. S., zam. w [...]przy ul. [...]zwrócili się do Urzędu Gminy w [...]z wnioskiem o wydanie decyzji o nabyciu prawa własności nieruchomości położonej w [...]przy ul. [...] o pow. [...]ha w trybie ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości (Dz. U. Nr 113, poz. 1209). Burmistrz [...]decyzją z dnia [...]r., nr [...], na podstawie art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) umorzył postępowanie wszczęte wnioskiem Z. S., E. S., J. S. i J. S. o nabycie prawa własności nieruchomości położonych przy ul. [...] w [...]. W uzasadnieniu dokonanego rozstrzygnięcia organ podał, że wobec prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w [...]z dnia [...]r., sygn. akt [...], rozwiązano z wnioskodawcami umowę wieczystego użytkowania działek nr [...]. W związku z tym nie są oni użytkownikami wieczystymi w/w działek co powoduje, że wniosek stał się bezprzedmiotowy. Od decyzji tej odwołanie złożył J. S. podnosząc, że "skarżona decyzja posiada znamiona wskazujące na próbę wprowadzenia w błąd wnioskodawców i ominięcia toczącego się postępowania sądowego w przedmiotowej sprawie. Decyzja z dnia [...]r. nosi znak decyzji z dnia [...]r. co daje możliwość ominięcia wyników odwołań od poprzedniej decyzji i manipulowanie decyzją od której nie było odwołania". Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...]r., nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Burmistrza [...]. W motywach podjętego orzeczenia organ II instancji, przywołując treść art. 1 ust. 1 ustawy z 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości, stwierdził, że przepisy tej ustawy dotyczą wyłącznie użytkowników lub współużytkowników wieczystych nieruchomości. Odwołujący się, jak też pozostali wnioskodawcy, nie był użytkownikiem wieczystym nieruchomości, bowiem prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w [...]z [...] r. umowa wieczystego użytkowania została rozwiązana. W związku z tym, że wystąpiła bezprzedmiotowość postępowania, organ nie mógł orzekać co do istoty sprawy mogąc jedynie umorzyć postępowanie. Z. S., E. S., J. S. i J. S. wnieśli na tą decyzję skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie Ośrodka Zamiejscowego w Szczecinie w jej uzasadnieniu podając, że użycie jednego numeru sygn. akt do dwóch odrębnych podań jest zaciemnianiem obrazu sprawy do dalszych niekorzystnych decyzji. Mając na uwadze administracyjny charakter decyzji, prowadzenie postępowań w Prokuraturze oraz Sądzie Okręgowym w [...], wnieśli o umorzenie decyzji Urzędu Miasta i Gminy w [...]uznając zarazem złożenie skargi za zasadne. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie Ośrodek Zamiejscowy w Szczecinie, w oparciu o art. 27 ust. 2 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.), postanowieniem z dnia 28 maja 2003 r., sygn. akt SA/Sz 187/03 odrzucił skargę w stosunku do E. S., J. S. i Z. S. z uwagi na nieuzupełnienie w wyznaczonym terminie braków skargi polegających na braku podpisu pod skargą. Odpowiadając na skargę J. S. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...]wniosło o jej oddalenie. W piśmie procesowym z dnia [...]r. J. S. stwierdził, że posiłkowanie się przez Kolegium wyrokiem co do którego wszczęte zostało postępowanie przez [...] Wydział Sądu Okręgowego w [...]jest bardzo krótkowzroczne. Podejmowanie jakiejkolwiek decyzji w tym wypadku utrudni późniejsze postępowanie. Nadmienił również, że decyzje Burmistrza i radnego W. dotyczące przedmiotowej działki, bada Prokurator. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje: Z mocy art. 85 i art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Ośrodka Zamiejscowego w Szczecinie przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) określanej w dalszej części uzasadnienia skrótem: p.p.s.a. Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji ostatecznej dokonana według kryterium zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego doprowadziła do stwierdzenia, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Z uwagi na nie wskazanie w treści skargi wprost przepisów prawa, które zdaniem skarżącego, zostały naruszone przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...]w sprawie zakończonej decyzją z dnia [...]r., Sąd działając z urzędu (art. 134 § 1 p.p.s.a.) dokonał oceny legalności tej decyzji w pełnym jej spektrum. Argumentem stanowiącym podstawę wydania przez organy obu instancji decyzji o umorzeniu postępowania z uwagi na jego bezprzedmiotowość, stał się fakt nielegitymowania się przez skarżącego prawem użytkowania wieczystego nieruchomości objętej wnioskiem o nabycie bezpłatne na mocy ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości (Dz. U. Nr 113, poz. 1209). Zgodnie z art. 1 ust. 1 w/w ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zaskarżonej decyzji, roszczenie o nieodpłatne nabycie prawa własności nieruchomości przysługiwało osobom fizycznym, będącym w dniu 26 maja 1990 r. oraz w dniu wejścia w życie ustawy użytkownikami wieczystymi lub współużytkownikami wieczystymi nieruchomości położonych na obszarach Państwa Polskiego, wymienionych w dekrecie z dnia 6 września 1951 r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych (Dz. U. Nr 46, poz. 340, z 1957 r. Nr 39, poz. 172, z 1969 r. Nr 13, poz. 95 i z 1998 r. Nr 106, poz. 668): 1) zabudowanych na cele mieszkaniowe, 2) stanowiących nieruchomości rolne. Na wniosek osoby, o której mowa w ust. 1, a także osoby fizycznej będącej jej następcą prawnym, złożony nie później niż w ciągu czterech lat od dnia wejścia w życie ustawy, starosta - w odniesieniu do nieruchomości Skarbu Państwa albo wójt (burmistrz, prezydent miasta), starosta lub marszałek województwa - w odniesieniu do nieruchomości będącej własnością jednostki samorządu terytorialnego, zobowiązany był wydać decyzję o nabyciu prawa własności nieruchomości (art. 1 ust. 1 cyt. ustawy). Analiza przedstawionych wyżej przepisów ustawy pozwala na wyprowadzenie wniosku, że zakres podmiotowy jej obowiązywania obejmuje osoby fizyczne, będące w dniu 26 maja 1990 r. oraz w dniu 24 października 2001 r. użytkownikami wieczystymi lub współużytkownikami wieczystymi określonych nieruchomości i jednocześnie legitymujące się tym prawem, chociażby jako następcy prawni, na dzień wydania decyzji o której mowa w art. 1 ust. 2 ustawy. Uzasadnienie tej tezy odnaleźć można w treści art. 1 ust. 2, który dopuszcza możliwość wystąpienia ze skutecznym wnioskiem w sprawie uwłaszczenia następcom prawnym osób będących użytkownikami wieczystymi danej nieruchomości w dwóch wymienionych w art. 1 ust. 1 datach. Dokonanie innej interpretacji, prowadziłoby do sytuacji w której z wnioskiem o nabycie prawa własności nieruchomości mogłyby równocześnie wystąpić: - osoby będące użytkownikami wieczystymi nieruchomości na dzień 26 maja 1990 r. oraz 24 października 2001 r. i które po tej ostatniej dacie utraciły prawo użytkowania wieczystego, oraz - osoby będące następcami prawnymi osób wymienionych wyżej, a powołujące się na art. 1 ust. 2 ustawy z 26 lipca 2001 r. Zaaprobowanie takiej wykładni nie znajduje oparcia w przepisach ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości oraz w zasadach prawa odwołujących się do założeń o racjonalności prawodawcy. Przedmiotem postępowania prowadzonego w trybie przepisów ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. może być wyłącznie nabycie przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości. Postępowanie takie może być wszczęte jedynie na wniosek osób wymienionych w art. 1 ustawy. W tym miejscu należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 61 § 1 i § 3 k.p.a. postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu, przy czym datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji. Z treści wskazanych przepisów wynika, iż żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego powinno pochodzić od strony. Organ zobligowany jest więc do zbadania w pierwszej kolejności, czy żądanie pochodzi od podmiotu, który legitymuje się przymiotem strony. Art. 61 k.p.a. wyznacza bowiem granice skargowości, co oznacza, że wszczęcie postępowania na wniosek może nastąpić tylko z inicjatywy osoby, która ma legitymację procesową w rozumieniu art. 28 k.p.a. Wszczęcie zatem postępowania na wniosek nie legitymowanej osoby stanowi podstawą do wydania decyzji o umorzeniu postępowania jako bezprzedmiotowego z przyczyn podmiotowych. W niniejszej sprawie wszczęcie postępowania nastąpiło wraz ze złożeniem wniosku w siedzibie organu I instancji, tj. w dniu [...]r. Organy obu instancji uznając, iż Z. S., E. S., J. S. i J. S. na dzień złożenia wniosku nie posiadali żadnego tytułu prawnego do będącej przedmiotem wniosku nieruchomości, właściwie powołały się w swych orzeczeniach na art. 105 § 1 k.p.a. O pozbawieniu wnioskodawców, w tym również skarżącego, prawa użytkowania wieczystego rozstrzygnął Sąd Okręgowy w [...]wyrokiem z dnia [...]r., sygn. akt [...] orzekając w pkt 1 o rozwiązaniu umowy wieczystego użytkowania, sporządzonej w Państwowym Biurze Notarialnym w [...]przed notariuszem B. K., a dotyczącą nieruchomości niezabudowanej położonej w [...], zapisanej w księdze wieczystej nr [...] Wydziału Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego w [...]. W tym miejscu odnosząc się do informacji zawartych w skardze o toczącym się w sprawie postępowaniu w Prokuraturze i Sądzie Okręgowym w [...]Sąd wyjaśnia, iż organy administracji obowiązane były wydać decyzje zgodne z obowiązującym w dacie ich podjęcia stanem prawnym i istniejącym na ten dzień stanem faktycznym. W dniu wydania decyzji przez organy I i II instancji skarżący bezspornie nie posiadał tytułu prawnego do nieruchomości położonej przy ul. [...] w [...]. Treść skargi zdaje się sugerować, że J. S. podjął kroki w celu wzruszenie lub zmiany ostatecznego wyroku Sądu Okręgowego w [...]z dnia [...]r. i przywrócenia prawa do użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości. Pozytywny dla skarżącego wynik tych działań, tj. przywrócenie prawa użytkowania wieczystego, może stać się ewentualnie podstawą do żądania wzruszenia, w trybie nadzwyczajnym, ostatecznej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...]i merytorycznego rozpatrzenia wniosku z dnia [...]r. Dopóki to jednak nie nastąpi żądanie nabycia prawa własności nieruchomości położonej przy ul. [...] w [...], jak trafnie oceniły organy w sprawie, nie mogło być pozytywnie załatwione. W ocenie Sądu, poruszona przez skarżącego kwestia numeracji decyzji przez organ I instancji nie mogła stanowić skutecznego zarzutu w stosunku do będącej przedmiotem zaskarżenia decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...]z dnia [...]r. Abstrahując od zasadności tego argumentu należało stwierdzić, że okoliczność ta nie mogła mieć również wpływu na wynik sprawy. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uznał, zaskarżona decyzja odpowiada prawu w związku z czym skargę jako niezasadną należało oddalić, co orzeczono na podstawie art. 151 p.p.s.a.