SA/Sz 193/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA E. Makowska, Sędziowie NSA H. Dolecki (spr.), A. Windak, Protokolant K. Chudy, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 kwietnia 2004 r. sprawy ze skargi K. Spółki z o.o. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości. Decyzją z dnia [...]r. Wojewódzki Inspektor Sanitarny , działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, art. 5, pkt 4a ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej z dnia 14.03.1985r. (Dz.U.Nr 90, poz. 575 z 1998 r. ze zm.), § 10 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. Nr 65, poz. 294 ze zm. Dz.U. Nr 61, poz. 364) po rozpatrzeniu odwołania K. Spółka z o.o. w [...]od decyzji Inspektora Sanitarnego w [...]z dnia [...]0r. stwierdzającej chorobę zawodową - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję i stwierdził chorobę zawodową narządu słuchu u R. M. w postaci obustronnego odbiorczego ubytku słuchu. W uzasadnieniu decyzji organ podał, że sprawa stwierdzenia choroby zawodowej u R. M. rozpatrywana jest przez organ odwoławczy po raz drugi, w związku z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Szczecinie z dnia 10.04.2002r., który uchylił decyzję organu II instancji i wskazał, że w toku postępowania administracyjnego nie uwzględniono wniosku zakładu pracy o dopuszczenie dodatkowego dowodu, a mianowicie specjalistycznego badania lekarskiego we właściwym instytucie medycyny pracy. Wojewódzki Inspektor Sanitarny mając na uwadze treść wyroku sądu i rozpatrując odwołanie wniesione przez pracodawcę R. M. Spółkę -K." w [...] podjął następujące działania: - Zwrócił się do Instytutu Medycyny Pracy w [...], jednostki orzeczniczej II szczebla, z którą Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w [...]podpisał umowę o wykonywanie badań lekarskich pracowników na podstawie § 9 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, o wskazanie procedury postępowania w przypadku wystąpienia przez pracodawcę w ramach odwołania o przeprowadzenie badania lekarskiego pracownika w instytucie medycyny pracy. Instytut Medycyny Pracy w [...]wyjaśnił, że badania lekarskie M. M. w jednostce II szczebla orzeczniczego mogą być przeprowadzone po uzyskaniu akceptacji przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w [...], który jest dysponentem środków finansowych na działalność diagnostyczno-orzeczniczą. W związku z tym Wojewódzki Inspektor Sanitarny, przesłał do WOMP w [...]pismo w celu załatwienia sprawy stosownie do wniosku pracodawcy zawartego w odwołaniu. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w [...], w piśmie w którym szczegółowo ustosunkował się do zarzutów pracodawcy R. M. zawartych w odwołaniu i uzasadnieniu skargi do NSA, odrzucił wniosek pracodawcy i nie wyraził zgody na skierowanie pracownika na badanie do Instytutu Medycyny Pracy w [...]. Wskazał też, że pracodawca może złożyć w powyższej sprawie wniosek bezpośrednio do Instytutu Medycyny Pracy. - Wystąpił pismem do Spółki -K." w [...]tj. do zakładu pracy, w którym pracownik był ostatnio narażony na hałas, czynnik wywołujący rozpoznaną chorobę, o poinformowanie, czy pracodawca wystąpił do IMP w [...]o przeprowadzenie badania w celu rozpoznania choroby zawodowej narządu słuchu i ustalenia jego etiologii. Pracodawca na to i następne pismo nie odpowiedział. Poza tym R. M. zwrócił się do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w [...], o skierowanie na ponowne badanie do Instytutu Medycyny Pracy w [...]. Postąpił tak, pomimo otrzymanego w I instancji pozytywnego dla siebie orzeczenia, którego nie kwestionuje. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w [...]nie przekazał tego wniosku do Instytutu Medycyny Pracy w [...], uzasadniając swoją decyzję tym, że R. M. nie zakwestionował orzeczenia lekarskiego wydanego w I instancji. Wojewódzki Inspektor Sanitarny, biorąc pod uwagę powyższe działania oraz całość dokumentacji zebranej w sprawie przyjął, że pracodawca w odwołaniu od decyzji zwrócił się o ponowne specjalistyczne przebadanie pracownika w celu stwierdzenia czy choroba słuchu jest następstwem pracy zawodowej czy chorobą parazawodową i kiedy pracownik nabył taką chorobę. Nie kwestionuje on zatem rozpoznania - obustronnego odbiorczego ubytku słuchu, kwestionuje natomiast etiologię i chce ustalenia kiedy pracownik nabył tę chorobę. Przedstawił też dowody: wynik badania konsultacyjnego z dnia [...]r. wykonanego w Wojewódzkiej Przychodni Przemysłowej, w wyniku którego rozpoznano obustronne dźwięko-odbiorcze osłabienie słuchu oraz orzeczenie o zdolności do pracy na stanowisku [...]. Zdaniem WOMP w [...]lekarz przeprowadzający badanie wstępne do pracy winien był wydać zaświadczenie lekarskie o przeciwwskazaniu do pracy w narażeniu na hałas i zgłosić podejrzenie choroby zawodowej. Wówczas ostatnim zakładem pracy, gdzie R. M. był narażony na hałas byłby inny zakład. Niezależnie od tego, Spółka -K." dysponując wynikiem badania konsultacyjnego miała możliwość ustalenia, że przyjęto do pracy pracownika z uszkodzeniem słuchu. Domaganie się więc ustalenia badaniem w Instytucie Medycyny Pracy, kiedy doszło do uszkodzenia słuchu u pracownika jest bezzasadne, tym bardziej że takie metody diagnostyczne nie istnieją. Ponadto Spółka -K." zatrudniła R. M. na stanowisku, na którym występował hałas powyżej obowiązującej normy higienicznej (na podstawie wyników pomiarów z dnia [...]r. wynosił [...]dB). Hałas ten stwarzał ryzyko pogłębiania procesu uszkodzenia słuchu. Również, znając wynik badania z dnia [...]r. (w posiadaniu pracodawcy), wykonanego w Wojewódzkiej Przychodni Przemysłowej w ramach badania okresowego i stwierdzonego przeciwwskazania do pracy w hałasie, pracodawca nie przesunął pracownika na inne stanowisko pracy, ograniczając się do poinformowania pracownika, że na jego stanowisku występuje hałas powyżej obowiązującej normy higienicznej oraz pouczenia o obowiązku używania ochronników słuchu. Następnie, kiedy w wyniku badania okresowego przeprowadzonego w [...]r., nie dopuszczono pracownika do pracy w narażeniu na hałas i zgłoszono podejrzenie choroby zawodowego uszkodzenia słuchu, pracodawca podniósł, że nie może się zgodzić z tym rozpoznaniem i ponosić odpowiedzialności za chorobę zawodową nabytą w innym zakładzie pracy i dlatego domaga się przeprowadzenia ponownego badania lekarskiego. Pracodawca w skardze do NSA Ośrodek Zamiejscowy w Szczecinie wniósł o ponowne specjalistyczne przebadanie pracownika, ponieważ wyniki badań audiometrycznych przeprowadzanych w WOMP w [...]wątpliwości budzą, ze względu na sposób przeprowadzenia i wykorzystania przez lekarza wydającego orzeczenia lekarskie o dopuszczeniu do pracy. Pracodawca w tym przypadku, zmienił sposób działania i zakwestionował wyniki badań lekarskich i wynik oceny narażenia zawodowego na hałas. Według opinii WOMP w [...]rozpoznanie u R. M. obustronnego odbiorczego ubytku słuchu typowego dla ubytku słuchu spowodowanego działaniem hałasu dokonano w oparciu o badania audiometryczne przeprowadzone w dniach [...]r. zgonie z obowiązującą procedurą i kwestionowanie tej procedury jest bezzasadne. W tej sytuacji organ odwoławczy przyjął, że w przedmiotowej sprawie uzyskał wymagane wyrokiem NSA Ośrodek Zamiejscowy w Szczecinie w sprawie SA/Sz 227/2001 dowody mające znaczenie w sprawie i jest zasadne utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, ponieważ: - Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w [...]rozpoznał u R. M. obustronny odbiorczy ubytek słuchu o cechach zawodowego uszkodzenia słuchu. W wyniku badania potwierdzającego to rozpoznanie nie ustalono by, kiedy pracownik nabył taką chorobę. Tak więc nie obraz kliniczny uszkodzenia słuchu jest podstawą zgłoszenia wniosku o przeprowadzenie ponownego badania lekarskiego. - Zawodowe uszkodzenie słuchu rozpoznaje się w przypadku obustronnego symetrycznego ubytku słuchu typu odbiorczego, powstałego w wyniku długotrwałego narażenia na hałas o poziomach stwarzających ryzyko utraty słuchu. R. M. pracował w narażeniu hałas stwarzający takie ryzyko [...] lat, przy czym [...] lat na stanowiskach [...], w narażeniu na hałas impulsowy, który stwarza szczególne ryzyko uszkodzenia słuchu. - Stopień zawodowego uszkodzenia słuchu zależy od parametrów hałasu i indywidualnej wrażliwości ucha, w rozpoznawanej sprawie w wyniku badań przeprowadzonych w [...]r. uznano, że rozmiar uszkodzenia słuchu z lekarskiego punktu widzenia upoważnia do uznana go za chorobę zawodową. Fakt, że w [...]r. lekarz przeprowadzający badanie wstępne do pracy w -K." w [...], w oparciu o badania audiometryczne wykonane w WOMP w [...]winien wydać zaświadczenie lekarskie o przeciwwskazaniu do pracy w narażeniu na hałas i zgłosić podejrzenie choroby zawodowej, nie może być przyczyna kwestionowania obecnego orzeczenia lekarskiego o istnieniu choroby zawodowej. Od powyższej decyzji skargę do Sądu administracyjnego złożyła -K." Spółka z o.o. w [...], podnosząc, że została ona podjęta z naruszeniem przepisów prawa materialnego, co miało wpływ na wynik sprawy. Naruszono zwłaszcza § 1, 6, 10 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. Nr 65, poz. 294), jak również przepisy proceduralne, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a zwłaszcza art. 10 § kpa, art. 80 kpa, art. 81 kpa, art. 77 § 1 kpa, art. 78 § 1 kpa, art. 107 § 2 kpa i art. 136 kpa. Rozwijając argumentację uzasadniającą podniesione zarzuty strona skarżąca stwierdziła, że w myśl rozporządzenia dotyczącego chorób zawodowych, schorzeniami tymi są chorobami spowodowanymi działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy. Przy ocenie działania czynnika szkodliwego uwzględnia się rodzaj, stopień i czas narażenia zawodowego, a ponadto przeprowadza się dochodzenie epidemiologiczne. W przedmiotowej sprawie oceniono czynniki szkodliwe dla zdrowia, tj. ich rodzaj, stopień i czas narażenia zawodowego, tj. w okresie [...] lat pracy R. M. przed zatrudnieniem u skarżącego, bez posiadania wyników jakichkolwiek badań i pomiarów hałasu w miejscu pracy. Zdaniem strony skarżącej jest to skutkiem błędnej interpretacji § 1 cyt. rozporządzenia. Nadto zdaniem skarżącego przez użyty w § 6 i § 10 cyt. rozporządzenia termin -wyniki" należy rozumieć potwierdzone przez uprawnione instytucje badania i pomiary w miejscu pracy konkretnego pracownika, którego decyzja dotyczy. Zgodnie z art. 107 § 3 kpa uzasadnienie decyzji winno wskazywać dowody, na których organ decyzyjny się oparł. W zakresie wskazanych przesłanek choroby zawodowej brak jest takich dowodów i nie mogą ich zastąpić rozważania teoretyczne organu wydającego decyzję. Materiały dowodowe sprawy nie potwierdzają wieloletniego zatrudnienia R. M. w warunkach narażenia na powstanie choroby zawodowej. Poważne wątpliwości budzą również badania audiometryczne słuchu gdyż były wykonywane wprawdzie trzykrotnie, ale przez tą samą jednostkę diagnostyczną. W odwołaniu od decyzji I instancji skarżący wniósł o specjalistyczne przebadanie R. M. przez co rozumiał przebadanie przez Instytut Medycyny Pracy w [...], niezależny od jednostki diagnostycznej dotychczas wykonującej badania. W celu potwierdzenia wyników dotychczasowych, względnie stwierdzenia, że choroba R. M. jest choroba pozazawodową. Są to okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy i istnieją możliwości przeprowadzenia takich badań. Zdaniem skarżącego doszło zatem, do odrzucenia jego wniosku dowodowego i naruszenia art. 78 § 1 kpa i 136 kpa, jak również art. 10 § 1, art. 80 kpa i art. 81 kpa przez uniemożliwienie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów. Nie dopełniono też obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego. Sposób przeprowadzenia dotychczasowych badań audiometrycznych i wyprowadzonych z nich wniosków budzą poważne wątpliwości, gdyż przed zatrudnieniem u skarżącego w trakcie wstępnych badań lekarskich stwierdzono u R. M. obustronne dźwięko-odbiorcze osłabienie słuchu. Pomimo tego lekarz dopuścił go do pracy u skarżącego, bez jakichkolwiek uwag np. takich, że osłabienie słuchu ma charakter zawodowy. Ponadto obecnie lekarz dopuszcza możliwość zatrudnienia w hałasie do 80 dB. Nie rozważono również, w dostateczny sposób faktu, że R. M. wyposażony był u skarżącego w ochronniki słuchu, co ewidentnie sprzeciwia się wnioskom, iż był on narażony na hałas przekraczający NDN. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany swego stanowiska. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skargę należało uwzględnić. Na podstawie art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, która sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast na podstawie art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność była przedmiotem zaskarżenia. W wyroku z dnia 10 kwietnia 2002r., SA/Sz 227/2001 Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Szczecinie uchylając zaskarżoną decyzję stanął na stanowisku, że przepis § 9 ust. 1 rozporządzenia z dnia 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. Nr 65, poz. 294, zm. Dz.U. z 1989r. Nr 61, poz. 364) nie wyłącza stosowania przepisów art. 75-88 kpa o dowodach. Wskazał też, że stosowanie do art. 78 § 1 kpa żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie w sprawie. W związku z tym obowiązkiem organu orzekającego było dopuszczenie dowodu z opinii właściwego instytutu badawczego. Zaniechanie tej czynności i wydanie decyzji bez przeprowadzenia tego dowodu stanowi naruszenie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego i przepisów rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, jak również przepisów prawa o postępowania przed sądami administracyjnymi. Organ odwoławczy podjął wprawdzie działania przygotowawcze, szczegółowo opisane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, ale nie doprowadziło to do zbadania R. M. w Instytucie Medycyny Pracy w [...]. Z wywodów zawartych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wynika, że podstawą odmowy przeprowadzenia badań przez wymieniony instytut była kwestia poniesienia kosztów tych badań. Tego rodzaju przeszkody nie mogą jednak w żaden sposób usprawiedliwiać zaniechania przeprowadzenia istotnego w sprawie dowodu. Żaden z przepisów, zarówno regulujących postępowanie w sprawach ustalenia istnienia choroby zawodowej, jak również przepisów procedury administracyjnej nie uzależnia konieczności dokonywania prawidłowych ustaleń (art.7 i 77 kpa) od kwestii, który z organów administracji ma ponosić koszty związane z przeprowadzeniem dowodu w postaci badań w specjalistycznej jednostce medycznej. Postępowanie administracyjne podporządkowane jest zasadzie prawdy, a zatem potrzeba dokonywania ustaleń faktycznych nie może być ograniczona przez ilość środków finansowych pozostających w dyspozycji organu administracji ewentualnie przez spór, który z organów ma te środki zapewnić. W związku z tym, zgodnie z powyższą, naczelną zasadą procesową oraz związaniem Sądu sformułowaną poprzednio oceną, nadal istnieje potrzeba przeprowadzenia badań u R. M. w celu ustalenia, czy stwierdzone u niego schorzenie należy zaliczyć do choroby zawodowej. W związku z tym Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit.c powołanego wyżej Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.