SA/Sz 1946/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Iwona Tomaszewska /spr./ Sędziowie: Sędzia NSA Elżbieta Makowska Sędzia WSA Barbara Gebel Protokolant Joanna Białas-Gołąb po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 maja 2004r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego /. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej w T. z dnia [...] Nr [...], II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości 2 Sygn.akt SA/Sz 1946/02 UZASADNIENIE Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej decyzją z dnia [...]r., Nr [...], działając na podstawie art. 7 ust.1, 3 i 4, art. 2, art. 3 ust.3, art. 4, art. 5 ust.1 i 5, art. 16, art. 19 ustawy z dnia 21 czerwca 2001r. o dodatkach mieszkaniowych /Dz.U. nr 71, poz. 734/ oraz art. 104 kpa i uchwały Nr [...] Rady Miejskiej z dnia [...] r. o upoważnieniu Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej do wydawania decyzji w sprawie dodatków mieszkaniowych - odmówił J. K. przyznania dodatku mieszkaniowego od miesiąca [...]r. Organ I instancji w uzasadnieniu decyzji podniósł, że J. K. w dniu [...]r. złożyła wniosek o przyznanie dodatku mieszkaniowego. We wniosku wskazała, że mieszka z córką E. i trzema wnukami. Źródłem utrzymania rodziny jest renta wnioskodawczyni, wynagrodzenie córki i zasiłek rodziny. Dochody gospodarstwa wynoszą [...] zł, a średni miesięczny dochód na osobę [...] zł. W toku postępowania J. K. w dniu [..]r. podczas rozmowy telefonicznej nie wyraziła zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego. Następnie organ i instancji pismem z dnia [...]r. zwrócił się do J. K. i E. P. o osobisty kontakt z ośrodkiem celem ustalenia terminu wywiadu. W dniu [...]r. J. K. zgłosiła się do ośrodka oświadczając, że nie wyraża zgody na wywiad. Natomiast E. P. poinformowała telefonicznie, że również nie wyraża zgody na udzielenie jakichkolwiek informacji. W tych okolicznościach organ I instancji wskazując na treść art. 7 ust.4 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, odmówił przyznania dodatku uznając, że ze względu na brak możliwości przeprowadzenia wywiadu środowiskowego nie można ustalić faktycznej sytuacji materialnej rodziny. Od decyzji tej odwołała się J. K. wnosząc o zmianę decyzji i przyznanie dodatku mieszkaniowego. Skarżąca podniosła, że od lat otrzymuje dodatek mieszkaniowy. W [...]r. została wezwana do OPS. Nie żądano od niej żadnych dodatkowych wyjaśnień, tylko ustalenia terminu spotkania w mieszkaniu. Skarżąca przyznała, że odmówiła, gdyż nie ubiega się o zasiłek z pomocy społecznej, lecz o dodatek mieszkaniowy. Natomiast jeśli były potrzebne dodatkowe oświadczenia, to nie była konieczna wizyta w mieszkaniu. W ocenie strony uzasadnienie decyzji jest bardzo pokrętne, a ponadto nie uwzględniono Jej wieku, stanu zdrowia i kłopotów finansowych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...]r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa w związku z art. 7 ust.3 i 4 ustawy z dnia 3 Sygn.akt SA/Sz 1946/02 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych /Dz.U. Nr 71, poz. 734/, po rozpatrzeniu odwołania J. K., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 7 ust.3 i 4 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, organ I instancji może odmówić przyznania dodatku mieszkaniowego, jeżeli w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego ustali, że występuje rażąca dysproporcja między niskimi dochodami wykazanymi w złożonej deklaracji o dochodach gospodarstwa domowego, a faktycznym stanem majątkowym wnioskodawcy, nieuzasadniająca przyznania pomocy finansowej na wydatki mieszkaniowe. Upoważniony przez organ I instancji pracownik socjalny przeprowadzający wywiad środowiskowy może żądać od wnioskodawcy i innych członków gospodarstwa domowego złożenia oświadczenia o stanie majątkowym zawierającym w szczególności dane dotyczące posiadanych: 1/ ruchomości i nieruchomości, 2/ zasobów pieniężnych. Odmowa złożenia oświadczenia stanowi podstawę do wydania decyzji o odmowie przyznania dodatku mieszkaniowego. Organ orzekający wskazał, że w świetle tych przepisów organy przyznające dodatki mieszkaniowe mają prawo przeprowadzać wywiad środowiskowy oraz mogą żądać od wnioskodawcy i innych członków gospodarstwa domowego złożenia oświadczenia o stanie majątkowym. Dlatego też, skoro J. K. ubiega się o przyznanie dodatku mieszkaniowego, to winna umożliwić przeprowadzenie wywiadu środowiskowego oraz powinna jak również Jej córka, złożyć oświadczenie o stanie majątkowym. Odmowa złożenia oświadczenia stanowi podstawą do wydania decyzji o odmowie przyznania dodatku mieszkaniowego. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego J. K. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. Skarżąca zarzuciła, że organ I instancji rozpatrując wniosek o przyznanie dodatku mieszkaniowego stosował przepisy o pomocy społecznej a nie o dodatkach mieszkaniowych, wymuszając oświadczenie o stanie majątkowym. Samorządowe Kolegium Odwoławcze odpowiadając na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sad Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1271/ sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie 4 Sygn.akt SA/Sz 1946/02 sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skarga jest uzasadniona, chociaż z innych przyczyn niż podniosła to skarżąca. Z mocy art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./, Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, zatem może uwzględnić skargę z innych przyczyn nie wskazanych przez stronę. Rozpoznając skargę J. K., Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, mającymi istotny wpływ na wynik sprawy. Kodeks postępowania administracyjnego nakłada na organy administracji publicznej obowiązek prowadzenia postępowania w taki sposób, aby pogłębić zaufanie obywateli do organów państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli /art. 8 kpa/. Art. 9 kpa nakłada na organy administracji publicznej, obowiązek informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków oraz udzielenia niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. W rozpoznawanej sprawie w ocenie sądu powyższe zasady zostały naruszone. Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji powodem odmowy przyznania dodatku mieszkaniowego było uniemożliwienie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego i odmowa złożenia przez wnioskodawczynię i Jej córkę oświadczenia o stanie majątkowym. Przepis art. 7 ust.3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych stanowi, że wójt, burmistrz lub prezydent miasta, może odmówić przyznania dodatku mieszkaniowego, jeżeli w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego ustali, że występuje rażąca dysproporcja między niskimi dochodami wykazanymi w złożonej deklaracji a faktycznym stanem majątkowym wnioskodawcy, nieuzasadniająca przyznania pomocy finansowej na wydatki mieszkaniowe. Tak więc fakultatywną podstawą odmowy przyznania dodatku mieszkaniowego na podstawie powyższego przepisu, jest ustalenie pewnego stanu faktycznego to jest rażącej dysproporcji pomiędzy niskimi dochodami deklarowanymi, a faktycznym stanem majątkowym osoby ubiegającej się o ten dodatek. Ustalenie rzeczywistego stanu majątkowego strony ma nastąpić na podstawie danych ustalonych podczas wywiadu środowiskowego, zatem wywiad środowiskowy jest rodzajem dowodu dostarczającego danych o majątku strony. Z przepisu tego nie wynika, że brak zgody strony na przeprowadzenie wywiadu stanowi podstawę do wydania decyzji o odmowie przyznania dodatku mieszkaniowego. Natomiast z ust.4 art. 7 ustawy o dodatkach mieszkaniowych wynika, że odmowa złożenia oświadczenia o stanie majątkowym, stanowi podstawę do wydania decyzji o odmowie przyznania dodatku mieszkaniowego. Sygn.aktSA/Sz 1946/02 W rozpoznawanej sprawie organ I instancji zwrócił się do wnioskodawczyni i Jej córki E. P. z pismem o następującej treści "W związku z Pani wnioskiem o przyznanie dodatku mieszkaniowego uprzejmie informuję, że zgodnie z art, 7 ustawy z dnia 21 czerwca 2001r. o dodatkach mieszkaniowych /Dz.U. Nr 71, poz. 734/ pracownik socjalny może ustalić faktyczną sytuację materialną poprzez przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, a także może żądać od wnioskodawcy i innych członków gospodarstwa domowego oświadczenia o stanie majątkowym. Wnioskodawca może odmówić złożenia w/w oświadczanień". Z treści powyższego pisma wnika, że organ I instancji właściwie pouczył stronę co do uprawnień pracownika socjalnego dotyczącego przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Natomiast całkowicie niezasadnie i niewłaściwie w piśmie tym zawarł pouczenie "wnioskodawca może odmówić złożenia oświadczenia o stanie majątkowym". Wprawdzie strona może co do zasady odmówić złożenia takiego oświadczenia, lecz organ I instancji tak formułując pismo powinien pouczyć stronę o skutkach takiej odmowy, to jest o treści art. 7 ust.4 ustawy o dodatkach mieszkaniowych. Błędne pouczenie przez organ I instancji, nie może wywoływać ujemnych skutków dla strony. Wprawdzie w aktach sprawy znajduje się notatka służbowa sporządzona w dniu [...]r. przez pracownika socjalnego z rozmowy z J. K. jednakże z treści tej notatki nie wynika, że pouczono skarżącą o skutkach odmowy złożenia oświadczenia o stanie majątkowym. Przy ponownym rozpatrzeniu wniosku skarżącej o przyznanie dodatku mieszkaniowego organ I instancji winien zatem właściwie pouczyć stronę o treści art. 7 ust,3 i 4 cytowanej ustawy, i po zebraniu dowodów odnośnie sytuacji majątkowej, ocenić czy zostały spełnione przesłanki uzasadniające przyznanie czy też odmowę dodatku mieszkaniowego. Z powyższych względów na mocy art. 145 § 1 pkt 1 "c" oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm./ orzeczono jak w sentencji.