SA/Sz 1966/03
WyrokWSA w Szczecinie2005-08-03
Skład orzekający: Henryk Dolecki, Barbara Gebel, Kazimierz Maczewski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organy administracji publicznej prawidłowo przeprowadziły postępowanie w przedmiocie wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją o pozwoleniu na budowę, w szczególności w zakresie oceny przesłanek wznowienia i zachowania terminów do jego wszczęcia?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, uznając, że organy administracji naruszyły przepisy postępowania administracyjnego, w tym przepisy dotyczące wznowienia postępowania. W szczególności, organy nie ustaliły jednoznacznie podstawy prawnej wznowienia postępowania, nie zbadały przesłanek wznowienia, w tym zachowania terminu do złożenia wniosku, co czyniło ich rozstrzygnięcia przedwczesnymi.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi na decyzję Wojewody utrzymującą w mocy decyzję Starosty odmawiającą uchylenia ostatecznej decyzji o pozwoleniu na rozbudowę warsztatu usługowego. Wnioskodawczyni, działając w imieniu małoletniego syna, domagała się wznowienia postępowania, argumentując, że decyzja została wydana bez uwzględnienia jego praw jako współwłaściciela działki. Organy administracji kilkukrotnie wznowiły postępowanie, podając różne podstawy prawne, a ostatecznie odmówiły uchylenia pierwotnej decyzji o pozwoleniu na budowę. Skarżąca zarzucała naruszenie przepisów dotyczących warunków technicznych budowy, ochrony środowiska oraz przepisów kolejowych, a także brak należytego rozpatrzenia jej wniosków dowodowych.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty z dnia [...] r. Orzekł, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Zasądził od Wojewody na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Dolecki Sędziowie Sędzia WSA Barbara Gebel Asesor WSA Kazimierz Maczewski /spr./ Protokolant Krzysztof Chudy po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 lipca 2005r. sprawy ze skargi K. J. - pełnomocnika małoletniego G. K. na decyzję Wojewody z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji o rozbudowie warsztatu usługowego I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Starosty z dnia [...] r. Nr [...], II. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, III. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącej K. J. - pełnomocnika małoletniego G. K. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Starosta udzielił J. i G. S. pozwolenia na rozbudowę warsztatu usługowego wraz z nadbudową części mieszkalnej przy ul. [...] w [...] (dz. nr [...]). Decyzja stała się ostateczna.
Wnioskiem z dnia [...] r. K. J., działająca jako ustawowy przedstawiciel małoletniego syna G. K. - współwłaściciela działki nr [...] położonej przy ul. [...] w [...] - wystąpiła o wznowienie postępowania w sprawie udzielenia pozwolenia na budowę, zakończonego ww. decyzją ostateczną. We wniosku podniesiono, że decyzja wydana została m. in. w oparciu o zgodę na budowę na granicy działki wyrażoną przez Z. S., tymczasem współwłaścicielem nieruchomości (działki nr [...]) na zasadzie ustawowej wspólności małżeńskiej był także J. S., zmarły w [...] r. Fakt współwłasności ujawniony był w księdze wieczystej i dlatego zdaniem wnioskodawczyni, organ wydający decyzję powinien z urzędu ustalić, kto jest spadkobiercą J. S.. Zgłaszając się jako matka małoletniego G. K., powołanego do dziedziczenia po J. S., K. J. wniosła o wznowienie postępowania w sprawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. (omyłkowo zapewne we wniosku wpisano art. 127 zamiast art. 145).
Postanowieniem z dnia [...] r., wydanym na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., a więc wobec "ujawnienia istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, nie znanych organowi, który wydał decyzję", Starosta wznowił postępowanie administracyjne zakończone decyzją ostateczną z dnia [...] r. udzielającą pozwolenia na budowę J. i G. S. Na wniosek inwestorów, postępowanie to zostało zawieszone postanowieniem z dnia [...] r. - do czasu rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego, tj. ustalenia przez sąd przebiegu granicy między działkami nr [...] i [...].
Postanowieniem z [...] r. Starosta podjął z urzędu zawieszone postępowanie, a następnie decyzją z dnia [...] r. nr [...] uchylił własną decyzję z dnia [...] r. w sprawie udzielonego J. i G. S. pozwolenia na rozbudowę warsztatu usługowego i jednocześnie orzekł o odmowie udzielenia przedmiotowego pozwolenia na budowę. Decyzja ta uzasadniona została stwierdzeniem, iż K. J., będąca stroną, bez własnej winy i wbrew postanowieniom art. 28 K.p.a., nie uczestniczyła w postępowaniu o udzielenie pozwolenia na budowę przedmiotowego obiektu, a rozstrzygnięcie miało wpływ na jej interes prawny.
Po rozpoznaniu odwołania J. i G. S. Wojewoda decyzją nr [...] z dnia [...] r. uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji.
Uwzględniając wniosek J. i G. S. złożony [...] r., Starosta postanowieniem z dnia [...] r. nr [...], wydanym na podstawie art. 145a K.p.a., ponownie wznowił postępowanie administracyjne, zakończone decyzją ostateczną z dnia [...] r. udzielającą pozwolenia na budowę J. i G. S. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że wobec zmienionego stanu prawnego, spowodowanego wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 05.03.2001 r. (Sygn. akt P 11/00), niezbędne było wznowienie postępowania w sprawie.
Decyzją z dnia [...] r. nr [...], wydaną na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 w zw. z art. 145a i 145 § 1 pkt 5 K.p.a., Starosta odmówił uchylenia własnej decyzji z dnia [...] r. w sprawie udzielonego J. i G. S. pozwolenia na rozbudowę warsztatu usługowego. Uzasadniając decyzję organ I instancji wskazał, że podstawą wznowienia postępowania w dniu [...] r. był art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., ponieważ organowi nie był znany fakt, że następcą prawnym współwłaściciela działki nr [...] w dniu wydania decyzji był małoletni G. K., a wobec wymaganej w ówczesnym stanie prawnym zgody wszystkich współwłaścicieli działki nr [...] na budowę bezpośrednio przy granicy tej działki, zgodę taką powinien wyrazić także G. K. Podstawę wznowienia postępowania w dniu [...] r. stanowił natomiast art. 145 a K.p.a., ze względu na fakt, że w trakcie wznowionego postępowania Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z 5.03.2001 r. orzekł, iż § 12 ust. 6 rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14.12.1994 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 15, poz. 140), w zakresie wymogu uzyskania zgody właścicieli działki sąsiedniej na usytuowanie budynku bezpośrednio przy granicy działki budowlanej, jest niezgodny z art. 7 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1999 r. Prawo budowlane. Ponadto organ I instancji stwierdził, że K. J., wnioskodawczyni wznowienia postępowania została uznana za stronę i brała udział we wznowionym postępowaniu administracyjnym. W związku z powyższym organ I instancji uznał, że wobec cytowanego orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego nie jest obecnie wymagana zgoda właściciela sąsiedniej działki na zbliżenie do jej granicy i stąd nie istnieją żadne inne przesłanki z zakresu prawa materialnego, które byłyby podstawą do uchylenia pozwolenia na budowę.
W odwołaniu od tej decyzji K. J. wniosła o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, zarzucając decyzji naruszenie przepisu § 12 ust. 6 rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14.12.1994 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, w zakresie odległości od granicy działki, w jakich dopuszcza się usytuowanie budynku - poprzez udzielenie pozwolenia na budowę bezpośrednio na granicy działki oraz na zajęcie [...] centymetrowej przestrzeni nad działką sąsiednią, (zwłaszcza, że zdaniem skarżącej projektowany budynek warsztatu usługowego jest uciążliwy dla środowiska) - a także naruszenie przepisów rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 5.05.1999 r. w sprawie w sprawie określenia odległości i warunków dopuszczających usytuowanie drzew lub krzewów, elementów ochrony akustycznej, wykonywanie robót ziemnych, budynków lub budowli w sąsiedztwie linii kolejowych (Dz. U. Nr 47, poz. 476 ze zm.), z uwagi na niezachowanie odległości od granicy obszaru kolejowego.
Po zapoznaniu się z uzupełnionym przez organ odwoławczy materiałem dowodowym w sprawie, K. J. pismem z [...] r. złożyła szereg zastrzeżeń do poprawionego projektu budowlanego, dotyczących w szczególności: niezbadania uciążliwości inwestycji, niewskazania linii rozgraniczających inwestycję, niezaznaczenia w projekcie wszystkich wjazdów do warsztatu, zabezpieczenia ognioodpornego ściany oddzielenia pożarowego usytuowanej bezpośrednio na granicy działki, pozostawienia w tej ścianie otworów okiennych i wentylacyjnych, odprowadzenia wód opadowych na teren sąsiedniej działki, zaprojektowania [...] odrębnych wjazdów do warsztatu - co sugeruje możliwość utworzenia [...] stanowisk warsztatowych, braku zachowania odległości od torów kolejowych oraz nierozważenia możliwości zabudowy działki sąsiedniej.
Decyzją z dnia [...] r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 151 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz.1071 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania K. J., Wojewoda utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że organ I instancji wydał zaskarżoną decyzję w oparciu o wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 5.03.2001 r., w którym orzeczono, że § 12 ust. 6 rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14.12.1994 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 15, poz. 140), w zakresie wymogu uzyskania zgody właściciela sąsiedniej działki na usytuowanie budynku bezpośrednio przy granicy działki budowlanej jest niezgodny z art. 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2000 r. Nr 106, poz. 1126 ze zm.). Ze względu na zmianę stanu prawnego spowodowaną tym wyrokiem, organ odwoławczy stwierdził, że aktualnie brak jest podstawy prawnej do wymagania przez organy administracji budowlanej uzyskania zgody właścicieli sąsiedniej nieruchomości na zbliżenie budynku do granicy działki.
W związku z tym, iż w toku postępowania odwoławczego K. J., po zapoznaniu się z dokumentacją projektową, wniosła zastrzeżenia i uwagi odnośnie budowy planowanej inwestycji, organ II instancji na podstawie art. 136 K.p.a. przeprowadził dodatkowe postępowanie, wzywając inwestora do uzupełnienia przedłożonych materiałów w sprawie. Zdaniem organu odwoławczego inwestor doprowadził dokumentację budowlaną do zgodności z przepisami technicznymi, przekładając projekt zagospodarowania działki nr [...] uzupełniony o wszystkie wjazdy projektowanego warsztatu samochodowego, opis techniczny do projektu budowlanego, uzupełniony w zakresie ochrony przeciwpożarowej obiektu oraz o oświadczenie inwestora, że "w warsztacie samochodowym po przeprowadzeniu rozbudowy będzie prowadził działalność na [...] stanowiskach naprawczych". Ponadto uprawniony projektant przedstawił zamienne rozwiązanie zadaszenia budynku mieszkalnego wraz odprowadzeniem wód opadowych na teren inwestycji.
Organ odwoławczy uznał też, że ściana projektowanego budynku usytuowana bezpośrednio przy granicy działki spełnia - określone w przepisie § 270 ust. 2 powołanego rozporządzenia w sprawie warunków technicznych (...) - wymogi dla ściany oddzielenia przeciwpożarowego. W ocenie organu odwoławczego projekt zagospodarowania działki nr [...] nie utrudni zagospodarowania działki sąsiedniej, tj. nr [...]. Ponadto, zgodnie z warunkami wynikającymi z decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, planowana rozbudowa warsztatu samochodowego wraz z nadbudową nad warsztatem części mieszkalnej nie jest sprzeczna z ustaleniami obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego Miasta i Gminy [...]. Zdaniem organu odwoławczego budowa ta nie narusza także przepisów rozporządzenia Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa z dnia 14.07.1998 r. w sprawie określenia rodzajów inwestycji szczególnie szkodliwych dla środowiska i zdrowia ludzi albo mogących pogorszyć stan środowiska oraz wymagań, jakim powinny odpowiadać oceny oddziaływania na środowisko tych inwestycji (Dz. U. Nr 93, poz. 589), bowiem trzy stanowiska robocze w projektowanym warsztacie samochodowym nie kwalifikują inwestycji do przedsięwzięć mogących pogorszyć stan środowiska w rozumieniu § 2 pkt 10 lit. m rozporządzenia.
Organ odwoławczy wskazał też, iż z decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu wynika, że liniami rozgraniczającymi teren inwestycji są granice przedmiotowej nieruchomości, wobec tego nie można wykluczyć budowy przy granicy działki, po spełnieniu wymagań wynikających z 12 ust. 6 ww. rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14.12.1994 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.
Skarżąc do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie decyzję organu II instancji K. J. wniosła o jej uchylenie i przekazanie sprawy ponownie do organu I instancji. Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła naruszenie § 12 ust. 6 rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14.12.1994 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Zarzuciła też, iż organ odwoławczy jedynie na podstawie oświadczenia inwestora, iż będzie on prowadził działalność na trzech stanowiskach naprawczych, uznał, że inwestycja nie kwalifikuje się do przedsięwzięć mogących pogorszyć stan środowiska w rozumieniu obowiązujących przepisów. Ponadto zdaniem skarżącej, organ odwoławczy nie ustosunkował się w żaden sposób do jej uwag zgłoszonych pisemnie w dniu [...] r., dotyczących: naruszenia przepisów rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 5.05.1999 r. w sprawie określenia odległości i warunków dopuszczających usytuowanie drzew lub krzewów, elementów ochrony akustycznej, wykonywanie robót ziemnych, budynków lub budowli w sąsiedztwie linii kolejowych ... (Dz. U. Nr 47 poz. 476 ze zm.), uciążliwości inwestycji dla sąsiadującej posesji (warsztat samochodowy o nieustalonej liczbie stanowisk, sklep i część mieszkalna), utrata wartości rynkowej działki stanowiącej własność strony skarżącej z uwagi na wielkość inwestycji jak i jej szkodliwość.
Skarżąca wskazała, iż organ II instancji częściowo uwzględnił niektóre jej zastrzeżenia zgłoszone w piśmie z [...] r., pominął jednak wnioski dowodowe istotne z punktu widzenia właścicieli sąsiednich działek, w szczególności nie odniósł się do zarzutu niezgodności decyzji administracyjnych wydanych w niniejszej sprawie z projektem budowlanym, bowiem decyzje te w ogóle pomijają wykazane w projekcie pomieszczenie sklepowe. Zdaniem skarżącej nierozwiązany także został problem zabezpieczenia ognioodpornego ściany oddzielenia przeciwpożarowego, ponieważ zmiany dokonane w projekcie wprowadzają wprawdzie likwidację otworów okiennych, pozostawiają jednak [...] otwory na wentylatory wentylacji mechanicznej, co jest niezgodne z opinią rzeczoznawcy ds. zabezpieczeń pożarowych, a nadto stanowi to znaczną dolegliwość dla posesji skarżącej. Ponadto, zarówno przy wydawaniu decyzji o warunkach zabudowy jak i decyzji o pozwoleniu na budowę, organy nie rozważyły przyszłościowych planów budowlanych właściciela sąsiedniej działki, gdyż usytuowanie tak dużego obiektu na granicy działek w przyszłości będzie rodziło negatywne skutki z punktu widzenia możliwości postawienia budynków, jak i prowadzenia prac remontowych na sąsiedniej działce.
W ocenie skarżącej, wnioski dowodowe przez nią złożone nie zostały należycie rozpatrzone, a nadto organ II instancji przed wydaniem decyzji nie zapoznał skarżącej z zebranym przez ten organ materiałem dowodowym.
Odpowiadając na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie u z n a ł, co następuje:
W myśl art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy te sprawują w zakresie swojej właściwości wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Takie określenie kompetencji Sądu skutkuje tym, że w przypadku stwierdzenia, że decyzja dotknięta jest istotnymi wadami prawnymi, mającymi postać naruszenia przepisów prawa materialnego lub postępowania administracyjnego, Sąd eliminuje z obrotu prawnego taką wadliwą decyzję - w zależności od rodzaju stwierdzonego uchybienia - poprzez jej uchylenie lub stwierdzenie jej nieważności.
Stosownie do art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji dokonana według kryterium zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego doprowadziła do stwierdzenia, że decyzja ta nie odpowiada prawu.
Zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz.1071 ze zm.), "w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli:
1) dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe,
2) decyzja wydana została w wyniku przestępstwa,
3) decyzja wydana została przez pracownika lub organ administracji publicznej, który podlega wyłączeniu stosownie do art. 24, 25 i 27,
4) strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu,
5) wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję,
6) decyzja wydana została bez uzyskania wymaganego prawem stanowiska innego organu,
7) zagadnienie wstępne zostało rozstrzygnięte przez właściwy organ lub sąd odmiennie od oceny przyjętej przy wydaniu decyzji (art. 100 § 2),
8) decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione".
Ponadto, "można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja" (art. 145a § 1 K.p.a.).
Artykuł 146 K.p.a. określa przypadki, w których nie uchyla się decyzji, mimo istnienia przesłanek wznowienia postępowania, stanowiąc w § 1, że: "uchylenie decyzji z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 1 i 2 nie może nastąpić, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło dziesięć lat, zaś z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 3-8 oraz w art. 145a, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło pięć lat" , natomiast w § 2: "nie uchyla się decyzji także w przypadku, jeżeli w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej".
Wznowienie postępowania następuje z urzędu lub na żądanie strony, przy czym wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 oraz w art. 145a następuje tylko na żądanie strony (art. 147 K.p.a.).
W myśl art. 148 § 1 K.p.a. "podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania", a zgodnie z § 2 tegoż artykułu: "termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji".
Wznowienie postępowania następuje w drodze postanowienia (art. 149 § 1 K.p.a.). Postanowienie takie stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy (art. 149 § 2), natomiast odmowa wznowienia postępowania następuje w drodze decyzji (149 § 3 K.p.a.).
Przytaczając powyższe przepisy dotyczące wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną, stwierdzić należy, że postępowanie wznowieniowe nie stanowi dodatkowej instancji odwoławczej, lecz jest instytucją procesową, która ma na celu ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją ostateczną w sytuacji, gdy zaistnieją przesłanki określone w art. 145 § 1 lub art. 145a § 1 K.p.a. Zauważyć też należy, że w postępowaniu w przedmiocie wznowienia postępowania można wyróżnić dwie fazy tego postępowania. W pierwszej z nich organ dokonuje oceny formalnych podstaw wznowienia, a mianowicie bada czy żądanie wznowienia zostało zgłoszone przez stronę (art. 147), czy powołuje ono podstawy wznowienia określone w art. 145 oraz, czy zachowany został termin określony w art. 148 (lub 145a § 2) K.p.a. do wniesienia podania o wznowienie postępowania. Organ administracji obowiązany jest z urzędu badać zachowanie tego terminu. Faza ta kończy się wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania (art. 149 § 2) lub decyzją o odmowie wznowienia postępowania (art. 149 § 3 K.p.a.). Postanowienie o wznowieniu postępowania otwiera nową fazę postępowania, tj. postępowanie rozpoznawcze (wyjaśniające). Celem postępowania rozpoznawczego jest ustalenie istnienia podstaw wznowienia oraz - w razie pozytywnego wyniku tej czynności - przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego dla rozstrzygnięcia istoty sprawy, będącej przedmiotem weryfikowanej decyzji ostatecznej. Granice postępowania rozpoznawczego sprawy administracyjnej wyznaczone są sprawą rozstrzygniętą decyzją ostateczną.
Organ odwoławczy wydający decyzję ostateczną w postępowaniu wznowieniowym powinien więc przede wszystkim dokonać weryfikacji przesłanek wznowienia postępowania zakończonego uprzednio decyzją ostateczną. Stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie organ I instancji po rozpoznaniu wniosku K. J., przedstawicielki ustawowej małoletniego syna G. K., złożonego w dniu [...] r., postanowieniem z dnia [...] r. wznowił postępowanie administracyjne zakończone decyzją ostateczną nr [...] z dnia [...] r. udzielającą pozwolenia na budowę J. i G. S. Postanowienie o wszczęciu postępowania wydane zostało na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., a więc wobec "ujawnienia istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, nie znanych organowi, który wydał decyzję", tymczasem uchylając decyzją z [...] r. swoją decyzję o udzieleniu pozwolenia na budowę i odmowie udzielenia takiego pozwolenia, Starosta wskazał w podstawie prawnej tej decyzji art. 151 § 1 pkt 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 i art. 145a K.p.a. Tą zmianę podstawy prawnej wznowienia postępowania organ I instancji podkreślił, stwierdzając w uzasadnieniu decyzji, że K. J. będąca stroną, bez własnej winy i wbrew postanowieniom art. 28 K.p.a. nie uczestniczyła w postępowaniu o udzielenie pozwolenia na budowę przedmiotowego obiektu, a rozstrzygnięcie miało wpływ na jej interes prawny. Decyzja ta została wprawdzie uchylona decyzją Wojewody z dnia [...] r., (której brak w aktach sprawy), jednak wskazana w niej podstawa prawna - inna niż w postanowieniu o wszczęciu postępowania - oraz jej uzasadnienie wskazują, iż organ I instancji nie ustalił jednoznacznie przesłanki wznowienia postępowania. W dniu [...] r., po rozpoznaniu wniosku J. i G. S., organ I instancji wznowił po raz drugi postępowanie, powołując się na przepis art. 145a K.p.a. - w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 05.03.2001 r. Sygn. akt P 11/00, stwierdzającym, że § 12 ust. 6 rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14.12.1994 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 15, poz. 140), w zakresie wymogu uzyskania zgody właściciela sąsiedniej działki na usytuowanie budynku bezpośrednio przy granicy działki budowlanej, jest niezgodny z art. 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2000 r. Nr 106, poz. 1126 ze zm.).
Rozpoznając ponownie sprawę Starosta decyzją z dnia [...] r. odmówił uchylenia decyzji o udzieleniu pozwolenia na budowę, wskazując w podstawie prawnej decyzji art. 151 § 1 pkt 2 w zw. z art. 145a oraz art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. - w uzasadnieniu decyzji podniesiono, iż wobec zmiany stanu prawnego dokonanego powoływanym orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego nie jest już wymagana zgoda właściciela sąsiedniej działki na zbliżenie budowy do jej granicy, a ponadto nie istnieją żadne inne przesłanki z zakresu prawa materialnego, które byłyby podstawą do uchylenia pozwolenia na budowę.
Z powyższego wynika, iż organ I instancji uznał, że istnieją przesłanki do wznowienia postępowania - podając jednak w swych orzeczeniach różne podstawy prawne wznowienia: art. 145 § 1 pkt 5 lub art. 145 § 1 pkt 4, następnie także art. 145a K.p.a., co wskazuje na brak jednoznacznego stanowiska w tej kwestii. Organ odwoławczy utrzymując w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] r., tym samym potwierdził, że przesłanki takie istniały, jednak w uzasadnieniu swej decyzji organ odwoławczy nie dokonał weryfikacji tych przesłanek - odnosząc się jedynie do przesłanki z art. 145a K.p.a. - w tym w szczególności przesłanki zachowania terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania (art. 148 K.p.a.) - czego nie wyjaśnił także organ I instancji. Stwierdzić przy tym należy, że jeżeli podanie nie zawiera żadnych wskazówek w zakresie dotrzymania wskazanego w ustawie terminu, powinno być uznane za wadliwe, podlegające uzupełnieniu w trybie art. 64 § 2 K.p.a., pod rygorem pozostawienia bez rozpoznania. Wszczęcie postępowania pomimo uchybienia terminu, uznawane jest za rażące naruszenie prawa (G.Laszczyca, Cz. Marysz, A.Matan "Postępowanie administracyjne ogólne", wyd. C.H.Beck Warszawa 2003, str. 796-7).
Jak wskazano powyżej, celem postępowania rozpoznawczego, po wznowieniu postępowania, jest ustalenie istnienia podstaw (przyczyn) wznowienia, a dopiero w razie pozytywnego wyniku tych czynności - przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego dla rozstrzygnięcia istoty sprawy będącej przedmiotem weryfikowanej decyzji ostatecznej, co wynika z przepisu art. 149 § 2 K.p.a.
Zaskarżona decyzja, kończąca postępowanie wznowieniowe nie odnosi się (poza niemającą znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy przesłanką z art. 145a K.p.a.) do przesłanek wszczęcia takiego postępowania, w tym do terminów określonych w art. 148 K.p.a. Niewyjaśnienie tych kwestii powoduje, iż przedwczesna byłaby kontrola sądowa zasadności merytorycznego rozstrzygnięcia organu odwoławczego.
Wobec tego, iż zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania (art. 7, 77 § 1, 145 § 1 w zw. z art. 149 § 2 K.p.a.) w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, dlatego orzeczono jak w sentencji (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200, a o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji na podstawie art. 152 wymienionej ustawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło