SA/Sz 2054/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Zaremba, Sędziowie Asesor WSA Nadzieja Karczmarczyk (spr.), Sędzia NSA Zofia Przegalińska, Protokolant Anna Malinowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 maja 2004r. sprawy ze skargi Polskiego Koncernu [...] "O" SA w P. na postanowienie Izby Skarbowej z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie kosztów egzekucyjnych o d d a l a skargę Zaskarżonym postanowieniem z [...]r. Nr [...] wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 123 i art. 144 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), art. 18 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j. Dz. U. z 1991 r., Nr 36, poz. 161 ze zm.), Dyrektor Izby Skarbowej, po rozpoznaniu zażalenia Polskiego Koncernu [...]"O" S.A. w P. postanowił uchylić postanowienie Dyrektora Izby Celnej Nr [...] z [...] r., w sprawie stwierdzenia powstania kosztów egzekucyjnych i kosztów upomnienia w związku z podjęciem czynności zmierzających do wyegzekwowania należności pieniężnych, wynikających z jednolitych dokumentów administracyjnych SAD o numerach [...] z [...]r. oraz [...] z [...] r. oraz zarachowania z wpłaty dłużnika zajętej wierzytelności kwoty [...] zł na poczet kosztów egzekucyjnych i koszów upomnienia, a następnie orzekł, na podstawie art. 64c § 7 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, o obciążeniu Polskiego Koncernu [...] "O" S.A. następującymi kosztami egzekucyjnymi za czynności egzekucyjne dokonane na podstawie tytułów wykonawczych o numerach: [...] - opłata manipulacyjna [...] zł, - opłata za zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego [...] zł [...] - opłata manipulacyjna [...] zł, - opłata za zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego [...]zł. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że Urząd Celny , będąc organem egzekucyjnym w rozumieniu przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zakresie egzekucji należności z tytułu podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowego od importu towarów, na podstawie tytułów wykonawczych o ww. numerach, wszczął egzekucję administracyjną w stosunku do Polskiego Koncernu [...] "O" S.A. z siedzibą w P. Obowiązek objęty wskazanymi tytułami wykonawczymi dotyczył podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowego, wynikających z jednolitych dokumentów administracyjnych SAD o numerach [...] z [...] r. oraz [...] z [...]r. W celu wyegzekwowania należności organ egzekucyjny zastosował egzekucję z wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanego Koncernu w Banku [...] w W. Oddział w P. Dalej w uzasadnieniu omawianej decyzji wskazano, że 30 listopada 2001r. weszła w życie ustawa z dnia 6 września 2001 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 125, poz. 1368). Zgodnie z art. 13 tejże ustawy znowelizowane przepisy stosuje się również do postępowań egzekucyjnych wszczętych przed dniem jej wejścia w życie, z tym że wydane postanowienia oraz czynności egzekucyjne dokonane przed tym dniem z zachowaniem przepisów dotychczasowych, są skuteczne, z zastrzeżeniem art. 14. Przepis ten stanowi natomiast, że dotychczasowe przepisy wykonawcze zachowują moc do czasu wydania nowych przepisów wykonawczych, jeżeli nie są sprzeczne z niniejszą ustawą, nie dłużej jednak niż przez 6 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy. Powyższe oznacza więc, że skoro w przedmiotowej sprawie czynności organu egzekucyjnego dokonane z zachowaniem przepisów obowiązujących w dniu 22 października 2001 r. są skuteczne, to również koszy egzekucyjne związane z tymi czynnościami egzekucyjnymi naliczane winny być stosownie do przepisów ówcześnie obowiązujących. W dniu dokonania czynności egzekucyjnych podstawą naliczania opłat za czynności egzekucyjne było rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 4 lipca 1990 r. w sprawie opłat za czynności egzekucyjne oraz sposobu przeprowadzania publicznej licytacji i trybu postępowania przy przechowywaniu i egzekucyjnej sprzedaży niektórych rodzajów ruchomości. Procesową podstawą prawną rozstrzygnięcia w sprawie kosztów egzekucyjnych winien więc przepis prawny obowiązujący w dniu wydania tego rozstrzygnięcia. Przepis art. 64c § 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w brzmieniu obowiązującym od 30 listopada 2001r. daje organowi egzekucyjnym upoważnienie do rozstrzygania kwestii kosztów egzekucyjnych w formie postanowienia, na które przysługuje zażalenie. Z uzasadnienia omawianej decyzji wynika dalej, że dyrektor Izby Celnej wydał w dniu [...]r. postanowienie w sprawie kosztów egzekucyjnych na podstawie art. 17 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w związku z przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 sierpnia 1991 r. w sprawie kosztów upomnienia oraz przypadków, w których egzekucja administracyjna może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia oraz cyt. rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 4 lipca 1990 r. W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej ww. postanowienie w sprawie kosztów egzekucyjnych powinno być wydane na podstawie przepisu art. 64c § 7 znowelizowanej ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w związku z przepisem art. 13 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw. Ponadto organ drugiej instancji zauważa, że przepis art. 67c § 7 ustawy egzekucyjnej nie upoważnia organu egzekucyjnego do rozstrzygania w postanowieniu w sprawie kosztów egzekucyjnych kwestii związanych z kosztami upomnienia. Zgodnie bowiem z przepisem art. 64c § 1 cyt. ustawy do kosztów egzekucyjnych, powstałych przy egzekucji należności pieniężnych, zliczane są wyłącznie: 1. opłaty za dokonane czynności egzekucyjne (art. 64 § 1), 2. opłata manipulacyjna (art. 64 § 6), 3. wydatki egzekucyjne (art. 64b). W związku z powyższym, w postanowieniu wydanym na podstawie art. 64c § 7 ustawy egzekucyjnej organ egzekucyjny nie może rozstrzygać spraw związanych z kosztami upomnienia. Nadto Dyrektor Izby Skarbowej podkreślił, że stosownie do przepisu art. 17 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji organy egzekucyjne są upoważnione do rozstrzygania i zajmowania stanowiska w sprawach dotyczących postępowania egzekucyjnego tylko w przypadkach, w których ustawa nie stanowi inaczej. Skuteczna egzekucja należności pieniężnych kończy się podziałem kwot uzyskanych z egzekucji. Ustawodawca w rozdziale 9 ustawy egzekucyjnej (art. 115-115g) sprecyzował zasady i tryb podziału kwot uzyskanych z egzekucji. Przepis art. 115a upoważnił organ egzekucyjny do wydania postanowienia w sprawie podziału sumy uzyskanej z egzekucji tylko wtedy, gdy następuje podział kwoty uzyskanej ze sprzedaży rzeczy lub realizacji prawa zbywalnego, do których wystąpił zbieg egzekucji. W związku z tym, w innych przypadkach organ egzekucyjny nie ma podstaw do rozstrzygania z urzędu, w formie postanowienia, o podziale kwoty uzyskanej z egzekucji. W tym stanie sprawy Dyrektor Izby Skarbowej postanowił uchylić zaskarżone postanowienie i, w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, orzec o kosztach egzekucyjnych, jak wskazano powyżej. W skardze na powyższe postanowienie podniesiono zarzut naruszenia art. 13 i art. 14 ustawy z 5 września 2001 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U, Nr 125, poz. 1368) poprzez wydanie rozstrzygnięcia w oparciu o nieobowiązujące w chwili orzekania przepisy rozporządzenia Ministra Finansów z 4 lipca 1990 r. w sprawie opłat za czynności egzekucyjne oraz sposobu przeprowadzania publicznej licytacji i trybu postępowania przy przechowaniu i egzekucyjnej sprzedaży niektórych rodzajów ruchomości (Dz. U. Nr 47, poz. 281 ze zm.), art. 64c § 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez wadliwe sformułowanie sentencji postanowienia oraz art. 97 § 1 pkt 4 Kodeksu postępowania administracyjnego albowiem zdaniem skarżącego orzeczenie o kosztach postępowanie egzekucyjnego może nastąpić dopiero po prawomocnym ustaleniu przez kompetentny organ na poczet jakich należności została zaliczona wyegzekwowania suma. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie wskazać należy, iż na mocy art. 85 i art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) w miejsce Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Ośrodka Zamiejscowego w Szczecinie utworzony został z dniem 1 stycznia 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, który właściwy jest do rozpoznawania skarg wniesionych przed tą datą do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie Ośrodka Zamiejscowego w Szczecinie w sprawach, w których postępowanie nie zostało zakończone. Skarga jest niezasadna, nie zachodzą bowiem podstawy do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja jest niezgodna z prawem. Stosownie do przepisów rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 4 lipca 1990 r. w sprawie opłat za czynności egzekucyjne oraz sposobu przeprowadzania publicznej licytacji i trybu postępowania przy przechowywaniu i egzekucyjnej sprzedaży niektórych rodzajów ruchomości (Dz. U. Nr 47, poz. 281) za dokonanie zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego organ egzekucyjny pobiera opłatę w wysokości 5 % od kwoty egzekwowanej należności, nie mniej niż 2,50 zł (§ 1 ust. 1 pkt 4 ). Opłatę tę oblicza się oddzielnie od każdego tytułu wykonawczego, który był podstawą dokonania czynności egzekucyjnych (§ 1 ust. 3). Z tytułu zwrotu wydatków za wszystkie czynności manipulacyjne związane ze stosowaniem środków egzekucyjnych organ egzekucyjny pobiera opłatę manipulacyjną, która wynosi 1% od kwoty egzekwowanej należności objętych każdym tytułem wykonawczym, nie mniej jednak niż 80 gr. (§ 1 ust. 2). Przez kwotę egzekwowanej należności rozumie się należności z odsetkami za zwłokę przypadającymi w dniu powstania obowiązku uiszczenia opłaty za czynności egzekucyjne lecz bez kosztów egzekucyjnych (§ 1 ust 6). Obowiązek uiszczenia opłaty za zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego powstaje z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu (§ 3 ust. 1 pkt 2). Jeżeli pierwszą czynnością egzekucyjną jest zajęcie wierzytelności pieniężnej to obowiązek uiszczenia opłaty manipulacyjnej powstaje równocześnie z obowiązkiem uiszczenia opłaty za zajęcie (§ 3 ust. 2). Stosownie do przepisu art. 13 ustawy z 6 września 2001 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 125, poz. 1368) czynności egzekucyjne dokonane przez 30 listopada 2001 r. są skuteczne, z tym, że wydane postanowienia oraz czynności egzekucyjne dokonane przed tym dniem z zachowaniem przepisów dotychczasowych, są skuteczne, z zastrzeżeniem art. 14. Ww. przepis stanowi natomiast, że dotychczasowe przepisy wykonawcze zachowują moc do czasu wydania nowych przepisów wykonawczych, jeżeli nie są sprzeczne z ww. ustawą, nie dłużej jednak niż przez 6 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy. W niniejszej sprawie organ egzekucyjny zawiadomieniem nr [...] z dnia [...] r. dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego PK[...] O. S.A. Zawiadomienie o zajęciu doręczono dłużnikowi zajętej wierzytelności [...]r. listem poleconym. Stosownie do przepisu § 3 ust. 1 pkt. 2 i § 3 ust. 2 rozporządzenia z Ministra Finansów 4 lipca 1990 r. obowiązek uiszczenia opłaty za zajęcie oraz opłaty manipulacyjnej powstał w dniu doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu, tj. [...]r. Tak więc, czynność organu egzekucyjnego dokonana w tym dniu jest skuteczna, co powoduje, że wymagalne są również opłaty za tą czynność oraz opłata manipulacyjna, które powstały w dniu dokonania zajęcia wierzytelności. Zgodnie z art. 64c § 7 znowelizowanej 6 września 2001 r. ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 110, poz. 968) organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie kosztów egzekucyjnych na żądanie zobowiązanego albo z urzędu, jeżeli koszty te obciążają wierzyciela. Ww. przepis, w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zaskarżonej decyzji, stanowi więc, prawidłową podstawę prawną tego rozstrzygnięcia. Rozstrzygnięcie organu odwoławczego wydane na podstawie ww. przepisu w związku z art. 138 § 1 pkt 2 kodeksu postępowania administracyjnego co do istoty ma charakter deklaratoryjny i w przedmiotowej sprawie jedynie potwierdza zasadność obciążenia Polskiego Koncernu [...] "O" S.A. kosztami egzekucyjnymi za czynności egzekucyjne, które dokonane zostały [...] r. Zdaniem Sądu, orzekającego w tej sprawie, wbrew twierdzeniu Skarżącego, sformułowanie "orzeka" zawarte w zaskarżonej decyzji nie zmienia jej charakteru na konstytutywny. Zgodnie z art. 97 § 1 pkt 4 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. Nr 30, poz. 168) organ administracji publicznej zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Wbrew zarzutowi skargi w niniejszej sprawie przepis ten nie znajdował zastosowania albowiem pod pojęciem "zagadnienia wstępnego" należy rozumieć sytuacje, w których wydanie orzeczenia merytorycznego w sprawie, będącej przedmiotem postępowania przed właściwym organem, uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem wstępnego zagadnienia prawnego. Nie znajdując w tych warunkach podstaw do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa materialnego lub uchybia przepisom postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, orzeczono o oddaleniu skargi na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30.08.2002 r. - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270).