SA/Sz 2082/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Dolecki Sędziowie: Sędzia WSA Barbara Gebel /spr./ Asesor WSA Arkadiusz Windak Protokolant st. sekr. sąd. Małgorzata Frej po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 kwietnia 2005 r. sprawy ze skargi J.K. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...] z dnia [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę Powiatowy Inspektor Sanitarny w [...], na podstawie orzeczeń lekarskich oraz po dokonaniu dochodzenia epidemiologicznego na stanowiskach pracy, wydał w dniu [...] r. decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej u J.K . Od wymienionej decyzji J.K. wniósł odwołanie do Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...]. W odwołaniu domagał się ponownego rozpatrzenia sprawy, ponieważ uważał, iż ilość i zaawansowanie występujących u niego chorób, przy prowadzonym przez niego oszczędzającym trybie życia jest wyjątkowo krzywdząca i zarzucił inspekcji sanitarnej, iż pobieżnie potraktowała sprawę jego choroby zawodowej. Wojewódzki Inspektor Sanitarny rozpatrując odwołanie, po dokonanej analizie całości zebranego materiału dowodowego decyzją z dnia [...] uchylił zaskarżoną decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenie z powodu stwierdzenia uchybień formalnych i merytorycznych. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy choroby zawodowej Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny [...] w dniu [...] r., wydał decyzję nr [...] o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej u J.K.. Strona odwołała się od w/w decyzji i wniosła o jej uchylenie. J.K. domagał się stwierdzenia choroby zawodowej w oparciu o przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 roku w sprawie chorób zawodowych (Dz.D. Nr 65, poz 294 z późn. zm.). Zarzucił także, iż w decyzji Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w [...] pominął schorzenia skóry. Ponadto za głęboko krzywdzące uważał przyjęcie w decyzji, iż rozpoznane jednostki chorobowe nie są wymienione w wykazie chorób zawodowych, ponieważ w wykazie chorób zawodowych będącym załącznikiem do rozporządzenia w punkcie 7 jest mowa o przewlekłej chorobie narządu głosu, w punkcie 10 o chorobach skóry, w punkcie 14 o chorobach wzroku, w punkcie 15 o uszkodzeniach słuchu. Następnie wskazał, iż jego schorzenia miały przyczynę w wykonywanej pracy i są wynikiem działania czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy. W konkluzji stwierdził, iż decyzja Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w[...] jest asekurancka, a przede wszystkim niesprawiedliwa społecznie i krzywdząca. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w [...] po rozpatrzeniu odwołania decyzją z dnia [...], utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ podniósł, iż z § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 roku w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz.294 ze zm.) wynika, iż za choroby zawodowe uważa się choroby określone w wykazie chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do rozporządzenia, jeżeli zostały wywołane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących na stanowisku pracy (ust.1), przy czym przy ocenie działania tych czynników uwzględnia się między innymi rodzaj, stopień i czas działania narażenia zawodowego oraz sposób wykonywania pracy (ust. 2). Zgodnie z § 10 tego rozporządzenia organem powołanym do stwierdzenia choroby zawodowej jest właściwy ze względu na siedzibę zakładu pracy Państwowy Inspektor Sanitarny. Podstawę decyzji stanowi orzeczenie lekarskie jednostki orzeczniczej właściwej do rozpoznawania chorób zawodowych oraz wyniki dodatkowego dochodzenia epidemiologicznego, zaś podstawę do wydania orzeczenia lekarskiego stanowi informacja o zagrożeniach zawodowych, wyniki dochodzenia epidemiologicznego w środowisku pracy, dokumentacja dotycząca przebiegu zatrudnienia, wyniki przeprowadzonych badań klinicznych i dokumentacja lekarska z okresu zatrudnienia, a wymienione dowody powinny być wskazane jako podstawa orzeczenia lekarskiego. W myśl przepisu § 7 ust. 1 cytowanego rozporządzenia jednostkami organizacyjnymi właściwymi do rozpoznawania chorób zawodowych są poradnie chorób zawodowych, kliniki chorób zawodowych, oddziały chorób zawodowych wchodzące w skład odpowiednich zakładów społecznej służby zdrowia, akademii medycznych lub instytutów naukowo badawczych. W rozpatrywanej sprawie bezspornym jest fakt, że jednostki organizacyjne, które wydały orzeczenia lekarskie, należą do kategorii jednostek określonych w przepisie § 7 ust. 1 rozporządzenia. Orzeczenie lekarskie nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej po dokonaniu oceny stanu zdrowia badanego oraz w oparciu o wyniki dochodzenia epidemiologicznego przeprowadzonego w zakładzie pracy wydał w dniu [...] roku Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy Poradnia Chorób Zawodowych w [...] W uzasadnieniu orzeczenia lekarskiego podniesiono, iż pacjent lat [...] z zawodu [...], o stażu pracy w zawodzie [...] lat, od [...] lat nie pracuje zawodowo z uwagi na przyznane świadczenie rentowe z powodu złego ogólnego stanu zdrowia. Do Poradni Chorób Zawodowych został skierowany z podejrzeniem choroby zawodowej w postaci [...]. Po przeprowadzeniu badań specjalistycznych oraz analizie dokumentacji lekarskiej przedstawionej przez pacjenta ustalono rozpoznanie jednostek chorobowych takich jak: [...]. Wyżej wymienione jednostki chorobowe nie figurują w spisie chorób zawodowych. W konkluzji stwierdzono, iż brak jest podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. W piśmie z dnia [...] r. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w [...] poinformował, iż J.K. został skierowany do Poradni Chorób Zawodowych z podejrzeniem choroby zawodowej [...] i w związku z tym orzeczenie Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy dotyczy powyższych schorzeń co do których zostało zgłoszono podejrzenie choroby zawodowej. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w [...] nie orzekał w sprawie choroby zawodowej narządu słuchu, ani choroby zawodowej narządu wzroku, ani choroby zawodowej układu oddechowego. Pacjent nie był kierowany z tymi schorzeniami. J.K. złożył wniosek o ponowne badania w instytucie naukowo badawczym i został zbadany w Klinice Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy w [...] i otrzymał orzeczenie lekarskie w dniu [...] r. W orzeczeniu tym rozpoznano [...] w wywiadzie i stwierdzono brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. Instytut Medycyny Pracy w [...] w piśmie z dnia [...] r. wyjaśnił, iż rozpoznane u J.K. choroby nie figurują w wykazie chorób zawodowych ( co z oczywistych przyczyn nie pozwala na uznanie ich zawodowej etiologii) bądź, co dotyczy ubytku słuchu, nie spełniają kryteriów choroby zawodowej. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w [...] rozpatrując sprawę poddał analizie całość dostępnego materiału dowodowego jak również skierował pisma do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy Centrum Profilaktyki i Lecznictwa w [...] oraz Instytutu Medycyny Pracy w [...] w celu ustosunkowania się w/w instytucji do zarzutów merytorycznych medycznych zawartych w odwołaniu J.K.. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy Zachodniopomorskie Centrum Leczenia i Profilaktyki w [...] poinformowało w piśmie z dnia [...] r., iż J.K. został skierowany do Poradni Chorób Zawodowych w dniu [...] r. z podejrzeniem chorób zawodowych w postaci [...]. Wymienione choroby nie były ujęte w obowiązującym spisie chorób zawodowych w związku z czym skierowanie nie było zasadne, o czym pacjent został poinformowany w czasie pierwszej wizyty w poradni. Aby móc rozpoznać chorobę zawodową muszą być spełnione następujące warunki: choroba musi być wymieniona w wykazie chorób zawodowych, zespół objawów choroby zawodowej powinien odpowiadać skutkom biologicznym działania czynnika szkodliwego, trzeba ocenić warunki pracy i wykazać, że czynnik szkodliwy wywołujący schorzenie występował w środowisku pracy w odpowiedniej wielkości i w odpowiednim związku czasowym z wykonywaną pracą. Dopiero spełnienie wszystkich trzech warunków jednocześnie upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej, co w przypadku J.K. nie miało miejsca, stąd niemożliwe było rozpoznanie choroby zawodowej, ani wskazanie numeru pozycji wykazu chorób zawodowych. Schorzenia narządu słuchu, oraz wzroku opisane w orzeczeniu nie zostały uwzględnione jako choroba zawodowa, gdyż nie było zgłoszenia podejrzenia tych schorzeń jako choroby zawodowej. Ponieważ jednak pacjent sugerował taką możliwość, aby nie skrzywdzić pacjenta i nie zaniedbać ewentualnego rozpoznania, poradnia z własnej inicjatywy przeprowadziła badania uzupełniające, aby móc zająć stanowisko wobec roszczeń. Ponieważ podejrzenia pacjenta nie znalazły potwierdzenia w obiektywnych badaniach, nie było podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. Odnośnie choroby narządu słuchu wykonano badania ale brak było podstawy do rozpoznania choroby zawodowej, poza tym badanie było wykonane w [...] roku a więc [...] lat po ustaniu zatrudnienia. W przepisach obowiązujących wtedy czas ten nie mógł być dłuższy niż 5 lat. W badaniu okulistycznym potwierdzono stan po odklejeniu siatkówki oka prawego. Schorzenie to nie widnieje w spisie chorób zawodowych i jak w przypadku [...] nie może być uznane za chorobę zawodową z przyczyn formalnoprawnych. Wyniki badań i wnioski o schorzeniach narządu słuchu i wzroku umieszczono w orzeczeniu dla informacji, że roszczenia pacjenta nie zostały zlekceważone, a wnikliwie rozpatrzone. Instytut Medycyny Pracy Klinika Chorób Zawodowych w [...] w uzupełnieniu orzeczenia z dnia 13 .11.2000 roku, wyjaśnił w piśmie z dnia [...] r., iż J.K. był badany w [...] r. - wykonano szereg badań, z uwzględnieniem konsultacji specjalistycznych: [...]. Na podstawie całości obrazu klinicznego, analizy dokumentacji lekarskiej oraz wyników badań i konsultacji sformułowano rozpoznanie, ale żadne z rozpoznanych schorzeń nie spełniało kryteriów choroby zawodowej. [...]. Nie ma danych pozwalających łączyć jej występowania z narażeniem na jakiekolwiek czynniki szkodliwe występujące w środowisku pracy. [...] są to choroby występujące z dużą częstotliwością w populacji ogólnej; nie figurują w wykazie chorób zawodowych. [...] - brak jest danych pozwalających łączyć wystąpienie tego schorzenia z warunkami środowiska pracy; nie figuruje ono w wykazie chorób zawodowych. Przewlekły [...] - są to schorzenia występujące z dużą częstotliwością w populacji ogólnej; brak merytorycznych podstaw do uznania ich za chorobę zawodową. Obustronny odbiorczy ubytek słuchu większy w uchu [...] jest to jedyne rozpoznane schorzenie u J.K, które w razie spełnienia odpowiednich kryteriów, mogłoby zostać uznane za chorobę zawodową. Po przeanalizowaniu całości dostarczonej dokumentacji dotyczącej przebiegu pracy zawodowej, narażenia zawodowego oraz w oparciu o wyniki przeprowadzonych badań audiometrycznych z uwzględnieniem audiometrii obiektywnej (tympanometrii) brak jest jednak podstaw do rozpoznania u J.K. choroby zawodowej uszkodzenia słuchu spowodowanego hałasem. Z analizy przebiegu pracy zawodowej wynika, że w/w w latach [...] pracował jako [...],[...] jako [...], 1963-67 jako monter a w latach [...] jako [...] w Przedsiębiorstwie Elektryfikacji Rolnictwa "[...]"w [...]. Brak udokumentowanego pomiarami narażenia na hałas ponadnormatywny. Od [...] roku w/w nie pracuje ( pobiera świadczenia rentowe z ogólnego stanu zdrowia). Zatrudnienie w warunkach narażenia na czynniki szkodliwe środowiska pracy, w tym ewentualny hałas, ustało [...] lat temu. Brak jest wyników badań profilaktycznych ( audiogramów) wstępnych, okresowych i końcowych umożliwiających ocenę ewentualnego wpływu środowiska pracy na stan słuchu w/w. [...]. Charakterystyczną cechą uszkodzenia [...] spowodowanego hałasem jest bowiem lokalizacja ślimakowa. Oceniając wartość dowodową orzeczenia lekarskiego wydanego przez Poradnię Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w [...] oraz orzeczenia lekarskiego wydanego przez Instytut Medycyny Pracy w [...], stwierdzić należy, iż spełnia ono wymogi określone w § 10 i § 5 cytowanego na wstępie rozporządzenia. Przyjęcie zatem za podstawę wydanej decyzji orzeczeń lekarskich wydanych przez jednostki uprawnione do rozpoznawania chorób zawodowych, w tym do przyczynowego łączenia rozpoznawanych chorób z pracą zawodową wykonywaną przez poddanego badaniom pracownika jest w pełni uzasadnione. Należy podkreślić, iż obie jednostki zgodnie rozpoznały jednostki chorobowe nie ujęte w wykazie chorób zawodowych. Zarówno w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy w [...], jak i Instytucie Medycyny Pracy w [...] przeprowadzone badania audiologiczne wykazały [...], którego stopień jak i charakter - lokalizacja [...] - nie dają merytorycznych podstaw do rozpoznania choroby zawodowej i jednoznacznie wskazują na etiologię pozazawodową. Odpowiadając na zarzut dotyczący narażenia zawodowego Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w [...] podniósł, iż w celu oceny narażenia zawodowego na stanowisku pracy Powiatowy Inspektor Sanitarny w [...] przeprowadził wywiady epidemiologiczne w zakładach pracy w których zatrudniony był pan J.K.. Analizując całość dokumentacji Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w [...] stwierdził, iż pan J.K. niewątpliwie był narażony na hałas ponadnormatywny w swojej pracy zawodowej. Decyzja Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...] została zaskarżona przez J.K. do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie Ośrodka Zamiejscowego w Szczecinie. Skarżący podniósł, iż: - pracując przy remontach kapitalnych kotłów wodnych i parowych przebywał w warunkach szkodliwych dla zdrowia. W [...] roku życia zachorował na [...], którego przyczyną, jego zdaniem, były ciężkie warunki pracy. Przy mechanicznym [...] występował ogromny hałas oraz zapylenie. - mimo dołączonego zaświadczenia lekarskiego ze Szpitala Onkologicznego pominięto w orzeczeniu chorobę [...] w postaci raka [...] którego przyczyną było napromieniowanie organizmu podczas prac remontowych, i spustoszenie jego zdrowia, - zakład pracy pomimo, iż znał warunki w jakich pracował, nie stworzył higienicznych warunków pracy i nie robił pomiarów czynników szkodliwych. W konkluzji skargi J.K, wniósł o ponowne zbadanie w kierunku choroby zawodowej, ale prze inne Ośrodki Medycyny Pracy niż dotychczas. W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w [...] wniósł o oddalenie skargi podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Z dniem 1 stycznia 2004 r. utworzony został Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie. Sprawy, w których skargi zostały wniesione przed tą datą do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Ośrodek Zamiejscowy w Szczecinie i postępowanie nie zostało zakończone, na podstawie art.97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz.1271, Nr 240, poz.2052 ), podlegają rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz.1270, z 2004 r. Nr 162, poz.1692 ) . Zgodnie z art.1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz.U. Nr 153, poz.1269 ) Sąd właściwy jest do kontroli decyzji administracyjnych tylko w oparciu o kryterium zgodności z prawem. Tak więc uchylenie decyzji administracyjnych przez Sąd następuje tylko w przypadku naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy. W rozpoznawanej sprawie tego rodzaju wady i uchybienia nie wystąpiły i w związku z tym skarga nie mogła zostać uwzględniona. Postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie zostało wszczęte na podstawie skierowania lekarza prowadzącego pacjenta – J.K. – z podejrzeniem choroby zawodowej: [...]. Orzeczenia lekarskie o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydane zostały przez właściwe zakłady opieki zdrowotnej - odpowiednio [...] r. przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w [...] oraz [...] r. przez Instytut Medycyny Pracy im. prof. dr med. [...]. Podstawę do wydania orzeczeń stanowiła informacja o zagrożeniach zawodowych, wyniki dochodzenia epidemiologicznego w środowisku pracy, dokumentacja dotycząca przebiegu zatrudnienia, wyniki przeprowadzonych badań klinicznych i dokumentacja lekarska z okresu zatrudnienia. Zgodnie z § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach ( Dz.U. Nr 132, poz.1115 ) postępowanie w sprawie rozpoznania choroby zawodowej lub jej stwierdzenia, rozpoczęte przed dniem wejścia rozporządzenia w życie, jest prowadzone na podstawie dotychczasowych przepisów, a więc w niniejszej sprawie na podstawie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych ( Dz.U. Nr 65, poz.294 z późn.zm. ) Decyzje administracyjne o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej zostały wydane na podstawie orzeczeń lekarskich oraz wyników dochodzenia epidemiologicznego, zgodnie z przepisami powołanego powyżej rozporządzenia. Prawidłowo w zaskarżonej decyzji stwierdzono, iż aby móc rozpoznać chorobę zawodową muszą być spełnione łącznie następujące warunki : - choroba musi być wymieniona w wykazie chorób zawodowych, - zespół objawów choroby zawodowej musi odpowiadać skutkom biologicznym działania czynnika szkodliwego wywołującego schorzenie, - czynnik szkodliwy wywołujący schorzenie występował w środowisku pracy w odpowiedniej wielkości i odpowiednim związku czasowym z wykonywaną pracą. Bezsprzecznie skarżący jest osobą schorowaną i ciężka praca zawodowa z pewnością miała wpływ na jego zdrowie, jednakże w zakresie objętym orzeczeniami lekarskimi, nie można uznać żadnego schorzenia J.K. za chorobę zawodową. Zarzut skarżącego, iż w toku postępowania pominięto chorobę [...] pomimo, że przedłożył stosowne zaświadczenie ze Szpitala Onkologicznego, nie mógł zostać uwzględniony. Faktem jest, że skarżący nadesłał do organu I instancji w dniu [...] r., a więc przed wydaniem decyzji pierwszoinstancyjnej, kartę zabiegu operacyjnego oraz ekspertyzę cyto-histopatologiczną wskazującą na chorobę [...], jednakże prowadzone postępowanie nie obejmowało chorób [...] i tego zakresu nie dotyczyły wydane orzeczenia lekarskie. Zgodnie z § 3 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych w razie podejrzenia o chorobę zawodową u pracownika, zakłady społecznej służby zdrowia, lekarze i lekarze stomatolodzy, lekarze weterynarii i zakład pracy zatrudniający pracownika - są obowiązani skierować tego pracownika do zakładu opieki zdrowotnej właściwego do rozpoznawania chorób zawodowych, dołączając do skierowania posiadaną dokumentację lekarską. Podejrzenie o chorobę zawodową może również zgłosić zainteresowany pracownik ale za pośrednictwem zakładu służby zdrowia sprawującego opiekę profilaktyczną nad zakładem pracy zatrudniającym pracownika. Tak więc rozszerzenie skierowania powinno nastąpić w przepisanym trybie. Tryb taki w niniejszym przypadku nie został zachowany. W trakcie rozprawy sądowej skarżący podniósł także, iż w czasie swojej pracy zawodowej miał kontakt z azbestem, który z pewnością wywarł niekorzystny wpływ na jego zdrowie. Zgodnie z przepisami obowiązującego obecnie ( od 2.09.2002 r. ) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach, zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej może dokonać pracownik, który podejrzewa, że występujące u niego objawy mogą wskazywać na taką chorobę( § 3 ust.2 ). Tak więc obecnie sam skarżący może dokonać zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej i prowadzone postępowanie będzie dotyczyło chorób objętych tym zgłoszeniem. W tym stanie rzeczy zaskarżona decyzja nie narusza obowiązujących przepisów i dlatego też, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz.1270 ) orzekł, jak w sentencji.